Marian Turski i dziedzictwo pokory: Zdjęcie Turskiego z podpisem, że nie doczeka kolejnego jubileuszu, przypomina nam, że czas na naprawę fundamentów moralnych państwa dramatycznie się kończy. Jego testament to walka o godność, którą dzisiejsze wyroki o "znikomej szkodliwości" zdają się ignorować. Ataki na WOŚP jako dezinformacja: Grafiki uderzające w Jurka Owsiaka to czysty przykład tej "brzydoty serc" i cynizmu, o których pisała Danusia. Próba zohydzenia pomocy chorym dzieciom poprzez polityczne manipulacje o "leasingu" czy "zabijaniu" to właśnie ta dehumanizacja, na którą sąd, zdaniem wielu, daje dziś milczące przyzwolenie. Determinacja Brejzów, Zdjęcie Krzysztofa i Doroty Brejzów oraz postawa sędziego Waldemara Żurka pokazują jednak, że są ludzie, którzy nie odpuścili. Ich zapowiedź apelacji i walki do końca to jedyny sposób na "odkażenie" systemu z tych "kruczków", które pozwalają kłamstwu uchodzić bezkarnie. Czy oni odpuścili? Właśnie nie. To orzeczenie sądu, zamiast zamknąć sprawę, stało się paliwem do dalszej mobilizacji. Jak pisaliśmy wcześniej w imieniu Mariana Turskiego, nie wolno być obojętnym, gdy prawo zaczyna chronić sprawcę, a nie ofiarę. Danusia słusznie zauważa, że "sędzia daje przyzwolenie na szkodliwe postawy", ale nasz obecność na X i wspieranie głosów takich jak jej, to dowód na to, że społeczeństwo zaczyna słyszeć ten "zgrzyt" coraz głośniej.

KAMIŃSKI I WĄSIK. DWA UŁASKAWIENIA, DWA WYROKI I POLITYCZNA KARIERA. Zastanawiam się, czy w Polsce odpowiedzialność za nadużycie władzy działa jednakowo wobec wszystkich obywateli. Prześledźmy historię Mariusza Kamińskiego i Macieja Wąsika. Nie od 2024 roku, lecz od początku. 30 marca 2015 roku sąd skazał ich nieprawomocnie na trzy lata pozbawienia wolności i dziesięcioletni zakaz zajmowania określonych stanowisk. Obaj złożyli apelacje. 16 listopada 2015 roku prezydent Andrzej Duda zastosował wobec nich prawo łaski, mimo że wyrok nie był prawomocny. Tego samego dnia powołano rząd Beaty Szydło, w którym Mariusz Kamiński objął funkcję ministra koordynatora służb specjalnych. Maciej Wąsik następnie pełnił funkcję sekretarza stanu. Powstał poważny spór prawny: czy prezydent może ułaskawić człowieka, zanim sąd prawomocnie rozstrzygnie o jego winie? 6 czerwca 2023 roku Sąd Najwyższy uchylił wcześniejsze umorzenie postępowania, uznając, że akt łaski z 2015 roku nie mógł skutecznie zakończyć sprawy. 20 grudnia 2023 roku sąd prawomocnie skazał obu na dwa lata pozbawienia wolności. Trafili do więzienia. 23 stycznia 2024 roku Andrzej Duda ponownie zastosował prawo łaski. Po piętnastu dniach pozbawienia wolności odzyskali wolność. Kilka miesięcy później obaj zdobyli mandaty do Parlamentu Europejskiego. I teraz moje pytania. Czy prawo łaski powinno umożliwiać przerwanie postępowania jeszcze przed prawomocnym wyrokiem? Czy wobec osób skazanych za nadużycia władzy powinny obowiązywać szczególne standardy uzasadniania decyzji o ułaskawieniu? Czy partia polityczna, która ponownie przedstawia takich polityków wyborcom jako swoich kandydatów, powinna publicznie wyjaśnić kryteria tej decyzji? Nie kwestionuję prawa wyborców do dokonania wyboru ani konstytucyjnego istnienia prawa łaski. Ale mandat parlamentarny nie unieważnia prawomocnego wyroku, a ułaskawienie nie jest uniewinnieniem. Spójrzmy na całą sekwencję wydarzeń. Najpierw nieprawomocny wyrok i akt łaski. Potem wieloletnie pełnienie ważnych funkcji państwowych. Następnie prawomocny wyrok, drugi akt łaski i kolejna kariera polityczna. Nie przesądzam o nieudowodnionych motywach prezydenta ani wyborców. Pytam natomiast o coś fundamentalnego. Jak ma powstawać zaufanie obywateli do równości wobec prawa, jeżeli prawomocnie skazani za nadużycia władzy politycy mogą po krótkim odbywaniu kary ponownie zajmować wpływowe stanowiska? Może właśnie dlatego powinniśmy domagać się większej przejrzystości decyzji o ułaskawieniach, szczególnie dotyczących osób sprawujących władzę publiczną. Bo łaska jest uprawnieniem prezydenta. Ale zaufanie obywatela trzeba sobie zasłużyć — i żaden prezydent nie może go nadać podpisem. Zapraszam do merytorycznej dyskusji. Uporczywe obelgi i personalne poniżanie kończą się blokadą bez uprzedzenia.

CZY POLITYKA MUSI MIEĆ BRUDNE RĘCE? Od lat słyszymy, że polityka to sztuka kompromisu, że nie ma w niej miejsca dla idealistów, a brudne ręce są podobno ceną skuteczności. Ale czy rzeczywiście? Czy kompromis musi oznaczać kłamstwo? Czy skuteczność wymaga manipulowania wyborcami? Czy służba publiczna musi być sposobem na osobistą karierę, pieniądze i wpływy? Nie oczekuję od polityków świętości. Oczekuję uczciwości. Prawa do błędu, ale również obowiązku jego naprawienia. Prawa do własnych poglądów, ale nie do własnych faktów. Prawa do politycznej rywalizacji, ale nie do traktowania państwa jak partyjnego łupu. A może największy problem polega na tym, że przyzwyczailiśmy polityków do wybaczania wszystkiego, jeśli tylko należą do naszego obozu? Może zamiast pytać, jak znaleźć uczciwego polityka, powinniśmy zapytać, jak stworzyć system, w którym nieuczciwy polityk nie będzie mógł bezkarnie działać? Nie chcę polityków, którzy stale opowiadają mi o swojej moralności. Chcę polityków, których decyzje można sprawdzić, wydatki rozliczyć, a obietnice porównać z rzeczywistością. Bo polityk nie musi być świętym. Ale nie może oczekiwać, że obywatel będzie jego wyznawcą. I dlatego stawiam pytanie wszystkim, zarówno rządzącym, jak i opozycji: Czy jesteście gotowi podlegać takim samym zasadom uczciwości, jakich wymagacie od swoich przeciwników? Rzeczowe odpowiedzi mile widziane. Obelgi i uporczywe poniżanie rozmówców kończą się blokadą bez uprzedzenia.

Panie Wojtku, praca Andrzeja Stankiewicza i Jacka Harłukowicza zasługuje na uwagę. Dziennikarze dotarli do świadków, opisali ich relacje, a część tych osób zdecydowała się później zeznawać przed sądem pod własnym nazwiskiem. To ważne, szczególnie gdy publikacja dotyczy osoby sprawującej najwyższy urząd w państwie. Ale zachowałbym dwa rozróżnienia. Nie wiemy, ilu innych dziennikarzy znało te informacje i dlaczego wcześniej ich nie opublikowano. Nie wiemy również, jak sąd ostatecznie oceni zeznania świadków. Natasza Geldon przedstawiła poważną relację dotyczącą domniemanej propozycji zarabiania na doprowadzaniu kobiet do hotelowych gości. Karol Nawrocki zaprzecza zarzutom i dochodzi ochrony swojego dobrego imienia przed sądem. Dziennikarze mają obowiązek docierać do prawdy. Świadkowie mają obowiązek zeznawać zgodnie z prawdą. A sąd ma obowiązek ocenić dowody. Dlatego nie nazwałbym dziś prezydenta przestępcą, zanim nie zostaną ustalone fakty. I nie nazywałbym świadkini kłamczuchą tylko dlatego, że jej zeznania są niewygodne dla obozu politycznego prezydenta. Mam natomiast pytanie do wszystkich, którzy tak chętnie deklarują przywiązanie do moralności. Czy jesteśmy gotowi zaakceptować wynik rzetelnego postępowania sądowego również wtedy, gdy okaże się niewygodny dla naszych własnych przekonań? Bo prawda nie jest własnością ani prawicy, ani lewicy. I nie potrzebuje legitymacji partyjnej, żeby zasługiwać na szacunek. Pozdrawiam.

TRYBUNAŁ STANU. CZY PAŃSTWO POTRAFI ROZLICZAĆ WŁADZĘ? Mamy w Polsce instytucję, która ma rozliczać najwyższych urzędników państwa za naruszenie Konstytucji. Problem w tym, że w niektórych sprawach nie potrafi ona nawet sprawnie przejść przez własne procedury. Mowa o Trybunale Stanu. Konstytucja przewiduje odpowiedzialność przed nim między innymi prezydenta, premiera, ministrów i prezesa NBP. Ale przyjrzyjmy się praktyce. Sprawa Małgorzaty Manowskiej. W sierpniu 2025 roku trzyosobowy skład TS wyłączył 12 członków Trybunału z postępowania dotyczącego wniosku o uchylenie immunitetu jego przewodniczącej. Następnie pojawił się problem braku kworum i umorzenia postępowania. Prokuratura Krajowa zakwestionowała prawidłowość tych działań, wskazując między innymi, że brak kworum nie stanowi podstawy do umorzenia sprawy. Sprawa Macieja Świrskiego. Kolejne spory proceduralne i odroczenia. 20 października 2026 roku rozpoznanie wniosku o wyłączenie członka TS odroczono do 15 grudnia. Nie twierdzę, że Trybunał Stanu nie odbywa żadnych posiedzeń. Twierdzę, że mamy udokumentowane przykłady postępowań, w których problemy proceduralne utrudniają dojście do merytorycznego rozstrzygnięcia. A teraz wróćmy do odpowiedzialności prezydenta. Aby postawić go przed Trybunałem Stanu, potrzeba co najmniej 374 głosów Zgromadzenia Narodowego. To bardzo wysoki próg, pomyślany jako zabezpieczenie przed politycznym nadużywaniem procedury. Ale co się dzieje, gdy nawet po uruchomieniu postępowania sama instytucja napotyka poważne trudności organizacyjne i proceduralne? Czy odpowiedzialność konstytucyjna jest dla obywatela realnym mechanizmem ochrony państwa prawa, czy przede wszystkim obietnicą zapisaną w Konstytucji? Nie przesądzam o winie żadnej z wymienionych osób. O tym powinien rozstrzygać właściwy organ w rzetelnym postępowaniu. Ale właśnie dlatego ten organ musi być zdolny do sprawnego działania. I nie chodzi wyłącznie o jedną sprawę, jednego prezydenta czy jedną partię. Chodzi o zasadę, która powinna obowiązywać każdego sprawującego władzę. Konstytucja nie może być surowa dla obywatela, a bezradna wobec najwyższych urzędników państwa. Dlatego potrzebujemy publicznej odpowiedzi na trzy pytania: Jak zapewnić sprawne rozstrzyganie wniosków o wyłączenie członków Trybunału Stanu? Jak przeciwdziałać przewlekłości postępowań bez ograniczania prawa do obrony i niezawisłości orzekających? Czy obecne zasady organizacji i odpowiedzialności konstytucyjnej wymagają zmian ustawowych, a jeśli tak, jakich? Bo obywatel nie potrzebuje jedynie zapewnienia, że polityk może odpowiedzieć za naruszenie Konstytucji. Obywatel potrzebuje pewności, że gdy pojawią się uzasadnione zarzuty, państwo będzie zdolne je rozpoznać — niezależnie od nazwiska, partii i zajmowanego stanowiska. I jeszcze jedno. Trybunału Stanu nie trzeba likwidować dlatego, że ma problemy. Trzeba sprawić, by jego konstytucyjne zadanie nie przegrywało z proceduralnym chaosem. Bo jeśli strażnik odpowiedzialności konstytucyjnej sam grzęźnie w procedurach, obywatel ma prawo zapytać: kto dopilnuje strażnika?

Panie Zbyszku, rozumiem Pański sceptycyzm. Historia Trybunału Stanu rzeczywiście nie daje obywatelom wielu powodów do przekonania, że jest to skuteczny mechanizm rozliczania najwyższych urzędników państwowych. Ale rozdzieliłbym dwie rzeczy. Trybunał Stanu nie jest fikcją prawną. Jest instytucją konstytucyjną, której uruchomienie w praktyce okazuje się niezwykle trudne. Przypomnę liczby. Aby postawić prezydenta przed Trybunałem Stanu, potrzeba 374 głosów w Zgromadzeniu Narodowym. Aby pociągnąć członka rządu do odpowiedzialności przed TS, potrzeba 276 głosów w Sejmie. W praktyce oznacza to, że nawet poważne podejrzenie naruszenia Konstytucji może nie zostać rozpoznane przez Trybunał, jeżeli zabraknie odpowiedniej większości politycznej. I tu widzę zasadniczy problem. Czy odpowiedzialność za naruszenie Konstytucji powinna zależeć w tak dużym stopniu od tego, ilu politycznych sojuszników ma osoba, której zarzuca się naruszenie prawa? Wysokie progi mają chronić państwo przed wykorzystywaniem oskarżeń do bieżącej walki politycznej. Ale jednocześnie mogą utrudniać rozliczenie rzeczywistych naruszeń. Nie twierdziłbym bez dowodów, że cały mechanizm stworzono świadomie jako oszustwo wobec obywateli. Twierdzę natomiast, że mamy pełne prawo oceniać jego praktyczną skuteczność. Dlatego proponuję rozmawiać nie tylko o karaniu prezydenta, lecz również o tym, jak zabezpieczyć państwo przed skutkami ewentualnego naruszania obowiązków konstytucyjnych. W sprawie ślubowania sędziów TK rozwiązaniem systemowym mogłoby być ustawowe określenie terminu jego przyjęcia i jednoznacznej procedury zastępczej. Nie musimy przecież uzależniać prawidłowego działania Trybunału Konstytucyjnego od wcześniejszego skazania prezydenta przez Trybunał Stanu. Bo państwo prawa nie może polegać wyłącznie na groźbie kary, której zastosowanie jest politycznie niemal nieosiągalne. Musi mieć również mechanizmy zapobiegające skutkom naruszania prawa. I chyba właśnie tutaj możemy się zgodzić: obywatel powinien mieć do dyspozycji coś więcej niż zapis w Konstytucji, którego skuteczność zależy od układu sił w parlamencie. Pozdrawiam.

Panie Ministrze Przydacz, dobrze, że Pan przypomniał tę historię, bo sprawa pakietów za 25, 50 i 100 tysięcy dolarów zdążyła już nieco przyschnąć. Przy okazji zastanawiam się, czy przewidziano dla Pana premię świąteczną za tak konsekwentne przypominanie o zasługach prezydenta. Dowiadujemy się bowiem, że to dzięki rozmowom Karola Nawrockiego z Donaldem Trumpem Polska otrzyma centrum serwisowania pocisków PAC-3. Rozumiem zatem, że prezydent odegrał istotną rolę w negocjacjach. Chętnie poznałbym jej konkretny zakres. Czy omawiał lokalizację centrum, warunki inwestycji, finansowanie, transfer technologii, czy może zasady obsługi technicznej rakiet? A może, co byłoby zupełnie naturalne, udzielił politycznego wsparcia przedsięwzięciu przygotowywanemu przez negocjatorów MON i przedstawicieli przemysłu? Przecież nie oczekuję od prezydenta, żeby osobiście projektował stanowiska serwisowe ani tłumaczył inżynierom Lockheed Martin, jak rozbierać pociski PAC-3. Oczekuję jedynie, że jego współpracownicy będą potrafili odróżnić dyplomatyczne wsparcie od autorstwa całego przedsięwzięcia. I nadal mam pytanie o nowojorskie pakiety sponsorskie. Czy prywatny organizator oferował płatny dostęp do prezydenta, czy nie? Bo sukces inwestycji nie stanowi odpowiedzi na to pytanie. Panie Ministrze, rozumiem radość z osiągnięcia. Ale jeśli za każdym razem będzie Pan opowiadał, że to prezydent wszystko załatwił, zaczniemy się zastanawiać, czy polska armia kupiła Patrioty, czy może Patriots kupili sobie rzecznika sukcesu. Gratulacje za współpracę należą się wszystkim. Wyłączność na zasługi, nikomu.

PANIE MINISTRZE PRZYDACZ, PAMIĘTAMY. ALE CZY PAMIĘTA PAN, O CO PYTALI DZIENNIKARZE? Pisze Pan o ataku na prezydenta Nawrockiego za spotkania z amerykańskim biznesem w Nowym Jorku. Przypomnijmy więc, czego naprawdę dotyczyły publikacje „Newsweeka” i Radia ZET z 20 września 2026 roku. Dziennikarze opisali ofertę prywatnej fundacji, która według ich informatorów proponowała potencjalnym sponsorom trzy pakiety: • Silver - 25 000 dolarów. • Gold - 50 000 dolarów. • Platinum - 100 000 dolarów. Według tych relacji wysokość pakietu miała wiązać się z możliwością uzyskania określonego dostępu do prezydenta, nawet rozmowy indywidualnej. Kancelaria Prezydenta i organizator zaprzeczyli, aby za takie spotkania trzeba było płacić. I właśnie tę rozbieżność należało wyjaśnić. Nikt nie kwestionuje potrzeby spotkań prezydenta z amerykańskim biznesem. Pytanie dotyczyło tego, czy prywatny organizator oferował płatny dostęp do głowy państwa. To zasadnicza różnica. A teraz centrum PAC-3. 7 lipca 2026 roku pięć państw zawarło porozumienie dotyczące utworzenia europejskiego centrum serwisowego. Potem prowadzono wielomiesięczne negocjacje. 27 października Lockheed Martin ogłosił wybór Polski. MON podziękowało prezydentowi za współpracę. I bardzo dobrze. Ale skąd Pańska pewność, że decyzja jest właśnie rezultatem spotkań w Nowym Jorku? Proszę wskazać dokument potwierdzający ich rozstrzygającą rolę. A przede wszystkim proszę nie przedstawiać dziennikarskich pytań o przejrzystość jako ataku na bezpieczeństwo Polski. Czy uważa Pan, że powodzenie inwestycji zwalnia kogokolwiek z obowiązku wyjaśnienia wcześniejszych wątpliwości? Bo gdybyśmy przyjęli taką zasadę, wystarczyłoby ogłosić sukces gospodarczy, aby każde wcześniejsze pytanie o sposób działania władzy uznać za niepatriotyczne. Panie Ministrze, mam też pytanie o Pańskie określenie „polskojęzyczni dziennikarze”. Czy narodowość i lojalność wobec państwa zależą dziś od tego, czy dziennikarz zadaje prezydentowi wygodne pytania? Patriotyzm nie polega na milczeniu wobec władzy. Polega również na wymaganiu od niej przejrzystości — niezależnie od tego, kto sprawuje urząd. Cieszę się z inwestycji PAC-3. I nadal oczekuję rzetelnego wyjaśnienia sprawy pakietów sponsorskich. Jedno nie wyklucza drugiego.

NATASZA GELDON ZEZNAŁA PRZED SĄDEM. I CO ZROBIŁO OTOCZENIE PREZYDENTA? 28 października, dzień po zeznaniach byłej pracownicy ochrony Grand Hotelu, przyjrzałem się reakcjom otoczenia Karola Nawrockiego i części prawicowych mediów. Co zobaczyłem? Minister Karol Rabenda mówi o politycznym ataku i „przemyśle pogardy”. Szef Kancelarii Prezydenta Zbigniew Bogucki ocenia zeznania jako mało wiarygodne i przypomina zwycięstwo Nawrockiego w wyborach. Sławomir Cenckiewicz przekonuje, że świadkini nie powiedziała niczego istotnego. Tymczasem część prawicowych publicystów przeszukuje jej życiorys, przypomina udział w Czarnym Proteście, współpracę z „Krytyką Polityczną” i dawne miejsca zatrudnienia. Jeden z publicystów związanych z Republiką opublikował nawet sugestywne zdjęcie kobiety, którą odbiorcy zidentyfikowali jako amerykańską aktorkę Sarah Shahi. I tutaj zaczyna się moje pytanie o moralność. Czy poglądy polityczne świadka przesądzają o prawdziwości jego zeznań? Czy kobieta uczestnicząca w Czarnym Proteście ma mniejsze prawo być wysłuchana przez sąd? Czy popieranie prawicy lub lewicy zastępuje dowody? Przecież Natasza Geldon nie przyszła na salę rozpraw po to, by poddać ocenie swoje przekonania religijne, polityczne czy prywatne fotografie. Przyszła zeznawać o zdarzeniach, które, jak twierdzi, zapamiętała z okresu pracy w Grand Hotelu. Zeznała, że Nawrocki miał jej proponować dorabianie na doprowadzaniu kobiet do hotelowych gości. To poważne twierdzenie, którego prawdziwość należy rzetelnie zbadać. Oczywiście świadkini może się mylić. Pamięć po dwudziestu latach bywa zawodna. Rozbieżności trzeba wyjaśnić, a prezydent ma pełne prawo bronić swojego dobrego imienia. Ale wiarygodność świadka bada się poprzez analizę jego relacji, dokumentów, innych zeznań i ewentualnych sprzeczności. Nie przez ocenę zdjęć z Facebooka. Nie przez jego poglądy na aborcję. I nie przez przypominanie, kto wygrał wybory prezydenckie. Wybory rozstrzygają, kto obejmuje urząd. Nie rozstrzygają, co wydarzyło się dwadzieścia lat wcześniej w sopockim hotelu. Pytam więc również polityków prawicy, tak chętnie powołujących się na moralność: Czy zasady uczciwego traktowania drugiego człowieka obowiązują również wtedy, gdy jego zeznania są niewygodne dla politycznego sojusznika? Bo obowiązuje przecież również zasada domniemania niewinności prezydenta. I należy jej przestrzegać. Ale świadkini także ma prawo do godnego traktowania. Niech sąd zbada dowody. Niech pełnomocnicy wyjaśnią sprzeczności. Niech prezydent przedstawi swoją wersję wydarzeń. A politycy niech pamiętają, że obrona człowieka nie wymaga dyskredytowania każdego, kto mówi coś dla niego niewygodnego. Bo moralność, o której tyle słyszymy, powinna obejmować również szacunek dla prawdy i dla drugiego człowieka. Niezależnie od tego, kto siedzi w Pałacu Prezydenckim.

🇺🇸 DZIENNIK IDOLA - 28 PAŹDZIERNIKA 2026 POKÓJ JUŻ BLISKO, WOJNA TRWA, A RACHUNEK ROŚNIE. Nasz Idol wraca z kampanii w Teksasie i przekazuje kolejne wiadomości. Podobno spotkanie Putina z Zełenskim zostanie zorganizowane bardzo szybko. Daty nie ma. Miejsca nie ma. Potwierdzenia obu zainteresowanych stron również nie ma. Ale zapowiedź już jest. W sprawie Iranu Trump mówi, że zakończenie wojny zależy od jego decyzji. Kiedy dziennikarz zapytał o możliwość kolejnych ataków po wyborach 3 listopada, usłyszał, że wszystko jest możliwe. Tymczasem Reuters ujawnia szacunek Pentagonu: wojna z Iranem kosztowała amerykańską armię już ponad 47 miliardów dolarów. W lipcu szacowano jej koszt na 37,5 miliarda. A to jeszcze nie musi być pełny rachunek. Do tego dochodzą wysokie ceny paliw i niezadowolenie wyborców z kosztów życia. Trump prowadzi więc kampanię przed wyborami do Kongresu, obiecuje postępy dyplomatyczne i nie wyklucza kolejnych działań wojennych. Nie przesądzam, że negocjacje pokojowe zakończą się niepowodzeniem. Nie twierdzę też, że każda decyzja militarna zależy od kalendarza wyborczego. Ale obywatel ma prawo pytać: Ile jeszcze będzie kosztowała wojna? Jakie są warunki jej zakończenia? Co rzeczywiście uzgodniono z Rosją i Ukrainą? Bo polityczne deklaracje można wygłaszać codziennie. Rachunki za amunicję, zniszczony sprzęt i odbudowę baz pozostają do zapłacenia. Nasz Idol potrafi zapowiadać pokój szybciej, niż księgowość Pentagonu nadąża liczyć koszty wojny. A Amerykanie już 3 listopada będą mieli okazję ocenić politykę swojego prezydenta przy urnach. DZIENNIK IDOLA — ciąg dalszy nastąpi.

Panie Tomaszu, poruszył Pan sprawę, która powinna być częścią dyskusji o brakach kadrowych w Siłach Powietrznych. Ale musimy doprecyzować jedną rzecz. Prawo do emerytury wojskowej po 15 latach służby dotyczy zasadniczo żołnierzy objętych starym systemem, sprzed 2013 roku. Dla nowo przyjmowanych od 1 stycznia 2013 roku podstawowy wymóg wynosi 25 lat służby. Jednak samo prawo do emerytury nie oznacza obowiązku opuszczenia wojska. I tu dochodzimy do sedna Pańskiego argumentu. Dlaczego państwo, które inwestuje ogromne pieniądze w wyszkolenie pilota, miałoby nie tworzyć warunków zachęcających go do dalszej służby? Może zamiast rozmawiać wyłącznie o wydłużaniu służby, powinniśmy zapytać o jej atrakcyjność? O wynagrodzenia, warunki pracy, liczbę godzin w powietrzu, możliwości rozwoju i ścieżki kariery instruktorskiej? Czy doświadczeni piloci odchodzą z powodu uprawnień emerytalnych, czy dlatego, że dalsza służba przestaje być dla nich atrakcyjna? A może działają oba czynniki? Pańskie wyliczenie, że trzeba szkolić stu pilotów rocznie, również wymaga danych o rzeczywistej liczbie odchodzących, planowanym rozwoju floty i możliwościach szkolenia. Dlatego proponowałbym MON opracowanie wieloletniego programu utrzymania kadr lotniczych. Bo nie wystarczy wyszkolić pilota. Trzeba jeszcze sprawić, żeby chciał pozostać w służbie i przekazywać swoje doświadczenie następnym pokoleniom. Nie rozwiążemy problemu samymi zakupami samolotów ani samym podnoszeniem wieku emerytalnego. Pozdrawiam.

Panie Mariuszu, przede wszystkim gratuluję 50 lat małżeństwa! To piękny jubileusz. I przyznaję Panu rację w ważnej kwestii. W katolickim rozumieniu małżeństwa to małżonkowie udzielają sobie sakramentu przez wyrażenie zgody. Kapłan jest uprawnionym świadkiem Kościoła, a nie osobą, która podejmuje za nich decyzję. Ale właśnie tutaj kończy się podobieństwo do ślubowania sędziego Trybunału Konstytucyjnego. Małżeństwo wymaga zgodnej woli dwojga ludzi. Wybór sędziego TK nie wymaga zgody prezydenta. Sędziego wybiera Sejm na podstawie art. 194 Konstytucji. Prezydent ma natomiast ustawowy obowiązek przyjąć jego ślubowanie, co potwierdził TK w wyroku K 34/15. Nie jest więc drugą stroną umowy, której przysługuje swoboda powiedzenia „tak” albo „nie”. Oczywiście osobną kwestią pozostaje prawna skuteczność ślubowania złożonego bez jego obecności. Tego nie rozstrzygniemy analogią do sakramentu małżeństwa. Ale proszę zwrócić uwagę na pewien paradoks. Gdyby ksiądz odmówił przyjęcia zgody małżeńskiej, nie oznaczałoby to automatycznie, że narzeczeni nie chcą zawrzeć małżeństwa. Podobnie odmowa współdziałania przez prezydenta nie oznacza, że wybrany sędzia odmówił złożenia ślubowania. I właśnie o to pytam: jakie skutki prawne może wywoływać odmowa wykonania obowiązku przez organ państwa? Bo w tej sprawie nie rozstrzygamy, czy dwoje ludzi chce być razem. Rozstrzygamy, czy jeden organ państwa może trwale uniemożliwiać wykonanie kompetencji drugiego. Pozdrawiam Pana i Małżonkę, życząc kolejnych wspólnych lat.

Panie Marku, sankcje przewidziano. Problem polega na tym, że mechanizmy ich zastosowania są trudne do uruchomienia. Art. 145 Konstytucji pozwala pociągnąć prezydenta do odpowiedzialności przed Trybunałem Stanu za naruszenie Konstytucji lub ustawy. Potrzebny jest jednak wniosek co najmniej 140 członków Zgromadzenia Narodowego oraz uchwała większością 2/3 jego ustawowego składu, czyli co najmniej 374 głosów. Nie oznacza to automatycznie, że w sprawie Nawrockiego wszystkie przesłanki odpowiedzialności zostały wykazane. Ale jest jeszcze ważniejsza kwestia. Nie musimy najpierw ukarać prezydenta, aby szukać sposobu na przywrócenie prawidłowego funkcjonowania Trybunału Konstytucyjnego. Wyrok TK K 34/15 zobowiązuje prezydenta do przyjęcia ślubowania bez nieuzasadnionej zwłoki. Komisja Wenecka w opinii z 13 października 2026 r. wskazała możliwość ślubowania zastępczego, jeżeli prezydent odmawia współdziałania. Pozostaje jednak spór o skuteczność takiej procedury w świetle obowiązującej ustawy. Dlatego wskazałbym konkretne rozwiązanie legislacyjne: Ustawa powinna określać termin, w którym prezydent ma obowiązek przyjąć ślubowanie sędziego TK wybranego przez Sejm. Jeżeli tego nie zrobi, powinna przewidywać precyzyjną procedurę zastępczą, z obowiązkiem udokumentowania ślubowania i doręczenia go prezydentowi. Wówczas nie mielibyśmy sytuacji, w której brak współdziałania jednego organu może prowadzić do wielomiesięcznego blokowania wykonywania kompetencji drugiego. Oczywiście taką ustawę trzeba uchwalić zgodnie z Konstytucją, a prezydent może skorzystać z przysługujących mu uprawnień ustawodawczych. Ale warto postawić pytanie również posłom i rządowi: Skoro problem znamy od 2015 roku, dlaczego do dzisiaj nie stworzyliśmy jednoznacznego mechanizmu zabezpieczającego państwo przed powtórzeniem takiego konfliktu? Bo państwo prawa nie powinno być oparte wyłącznie na założeniu, że osoby sprawujące najwyższe urzędy zawsze będą chciały ze sobą współpracować. Dobre prawo musi działać również wtedy, gdy politykom zabraknie dobrej woli.

PANIE MINISTRZE RABENDA, POLSKA POTRZEBUJE WSPÓŁPRACY, NIE KONKURSU NA JEDYNEGO OBROŃCĘ OJCZYZNY. Przeczytałem Pańską wypowiedź opublikowaną przez Kancelarię Prezydenta. Porusza Pan trzy sprawy: amerykańską bazę wojskową, zadłużenie państwa i obsadę zarządu NBP. Każda jest ważna. Każda wymaga konkretów. I żadnej nie powinno się sprowadzać wyłącznie do politycznych oskarżeń. 1. Amerykańska baza wojskowa Twierdzi Pan, że trzeba dopingować rząd do podjęcia działań legislacyjnych, logistycznych i organizacyjnych. Czy przypomnieć Panu, że 16 czerwca 2026 roku Rada Ministrów przyjęła uchwałę dotyczącą przygotowań do utworzenia stałej bazy wojsk USA w Polsce? MON zostało upoważnione do uzgodnień ze stroną amerykańską, przygotowania propozycji lokalizacji oraz określenia kosztów i niezbędnej infrastruktury. Można pytać o tempo realizacji. Ale nie należy pomijać działań już podjętych. I jeszcze jedno. Amerykanie są obecni w Poznaniu, Powidzu i Redzikowie. Nie zaczynamy polsko-amerykańskiej współpracy wojskowej od zera. 2. Zadłużenie państwa Mówi Pan o bilionie złotych zadłużenia w cztery lata. Proszę wskazać dokładnie: jaki okres, jaka metodologia i czy mowa o faktycznym wzroście długu, czy również o prognozie? Według Ministerstwa Finansów dług sektora instytucji rządowych i samorządowych wyniósł na koniec II kwartału 2026 roku 2 598,3 mld zł. To poważny problem, który wymaga kontroli wydatków i wiarygodnego planu finansowego. Ale właśnie dlatego potrzebujemy danych, nie tylko wielkich liczb wypowiadanych z odpowiednią dramaturgią. 3. Narodowy Bank Polski Tutaj Pańskiego ostrzeżenia nie zamierzam bagatelizować. 4 listopada kończy się kadencja wiceprezesa NBP Adama Lipińskiego. Jeżeli skład zarządu nie zostanie uzupełniony, może spaść poniżej ustawowego minimum. Prezydent przedstawił kandydatury. Premier dotychczas nie podpisał kontrasygnaty. To rzeczywisty problem instytucjonalny. Dlatego pytam premiera Tuska: jakie są konkretne przeszkody w podpisaniu nominacji i jakie działania zostaną podjęte przed 5 listopada? Pana również pytam, Panie Ministrze: czy Kancelaria Prezydenta jest gotowa do uzgodnienia rozwiązania, jeśli premier przedstawi uzasadnione zastrzeżenia? Bo niezależność NBP nie powinna oznaczać niezależności od obowiązku współdziałania organów państwa. Na koniec jedna uwaga. Słyszę z Pałacu Prezydenckiego, że sojusz z USA powinien łączyć Polaków. Zgadzam się. Ale dlaczego zaraz po tej deklaracji otrzymujemy kolejny katalog oskarżeń wobec rządu? Prezydent nie musi być sympatykiem premiera. Premier nie musi podzielać politycznych poglądów prezydenta. Obaj muszą jednak pamiętać, że odpowiadają przed obywatelami za funkcjonowanie tego samego państwa. Polska nie potrzebuje dwóch konkurujących konferencji prasowych. Potrzebuje jednej, skutecznie realizowanej polityki bezpieczeństwa i odpowiedzialnych finansów publicznych. A współpraca, o której tak chętnie Państwo mówią przy okazji sukcesów, powinna obowiązywać również wtedy, gdy pojawiają się trudności.

Panie Marcinie, jako były znakomity siatkarz doskonale wie Pan, że nie do każdej piłki warto skakać. Ale do Pana Ministra Sikorskiego również mam uwagę. Dyplomacja nie polega na dobieraniu najbardziej obraźliwego określenia, nawet gdy sprawa budzi poważne emocje. Zarzuty wobec prezydenta należy wyjaśnić na podstawie zeznań, dokumentów i dowodów, nie za pomocą konkursu na najcelniejszą obelgę. Panie Marcinie, „dyplomatołek” niczego nie wyjaśnia. Panie Ministrze Sikorski, Pańskie pytanie również nie przybliża nas do ustalenia prawdy. Jeden zagrywa personalnie, drugi odpowiada blokiem. A gdzie w tym wszystkim jest rzeczowa dyskusja? Może warto na chwilę odłożyć piłkę i wrócić do faktów? Bo w polityce, podobnie jak w sporcie, nie każda efektowna akcja przynosi punkt.

PANIE MINISTRZE BOGUCKI, TYM RAZEM ZADAJE PAN WAŻNE PYTANIA. ALE ODPOWIEDZIALNOŚĆ NIE ZACZYNA SIĘ W GRUDNIU 2023 ROKU. Przeczytałem Pański kolejny wpis dotyczący Strategii Rozwoju Polski do 2035 roku i Funduszu Wsparcia Sił Zbrojnych. Sprawdziłem dokumenty. Zacznę od tego, co należy Panu przyznać. 1. Strategia Rozwoju Polski do 2035 r. Projekt przygotowywano od jesieni 2024 roku, przeprowadzono konsultacje społeczne, a 5 marca 2026 roku zaakceptował go Stały Komitet Rady Ministrów. 10 kwietnia dokument trafił do Rady Ministrów. I tam prace zostały wstrzymane. Katarzyna Pełczyńska-Nałęcz rzeczywiście publicznie krytykowała decyzję premiera. To uzasadnia pytanie: dlaczego po wielu miesiącach pracy rząd nie przyjął własnego projektu strategii? Ale twierdzenie, że Tusk zrobił to dlatego, że wolał atakować PiS, wymaga dowodu. Co więcej, w oficjalnym wykazie rządowym projekt nadal figuruje, z planowanym terminem przyjęcia w II kwartale 2027 roku. 2. Fundusz Wsparcia Sił Zbrojnych Tutaj również nie zamierzam bronić rządu przed ustaleniami NIK. Izba potwierdza brak realnej strategii spłaty wieloletnich zobowiązań i brak porozumienia między MON a Ministerstwem Finansów. To sprawa wymagająca pilnego działania premiera. Ale pozwolę sobie przypomnieć Panu pewien szczegół. Fundusz Wsparcia Sił Zbrojnych został utworzony w 2022 roku, za rządów PiS. Jego konstrukcja finansowa już wcześniej budziła poważne zastrzeżenia NIK. Dlaczego więc opisując dzisiejsze problemy, pomija Pan historię ich powstania? Czy odpowiedzialność polityczna zaczyna obowiązywać dopiero po utracie władzy? 3. Odpowiedzialność obecnego rządu Tu nie będę szukał usprawiedliwień. Donald Tusk powinien wyjaśnić, co dalej ze strategią rozwoju państwa. Minister finansów i minister obrony powinni przedstawić uzgodniony plan finansowania oraz spłaty zobowiązań FWSZ. A premier powinien dopilnować, żeby ten plan powstał. W tej sprawie nie ma miejsca na polityczne przepychanki. Ale jest jeszcze jedna zasada. Nie można najpierw uczestniczyć w budowaniu systemu, a po zmianie władzy opisywać wszystkie jego problemy tak, jakby historia zaczęła się wczoraj. Panie Ministrze, krytyka rządu jest potrzebna. Szczególnie gdy opiera się na ustaleniach NIK. Ale wybiórcze przedstawianie historii nie zwiększa jej wiarygodności. Na koniec dwie prośby. Do premiera Tuska: proszę o konkretne daty przyjęcia strategii rozwoju i przedstawienia planu spłaty zobowiązań funduszu. Do Pana, Panie Ministrze Bogucki: proszę o równie dokładne przedstawianie odpowiedzialności poprzednich rządów. Bo państwo powinno mieć pamięć dłuższą niż jedna kadencja, a odpowiedzialność nie może zmieniać właściciela razem z kluczami do ministerialnego gabinetu.

Panie Mirosławie, a czy ja w ogóle muszę mieć sąsiada? Nawet jeśli gdzieś istnieje sąsiad, który ma kota, to jeszcze nie dowodzi, że jego kot był w moim pokoju. A nawet gdyby był, należałoby wykazać, że to on narobił bałaganu. Właśnie na tym polega polityczne cwaniactwo: wskazać wystarczająco odległego sąsiada, żeby nikt nie chciał sprawdzać faktów. Bo w polityce nie wystarczy znaleźć kota. Trzeba jeszcze udowodnić, że to jego robota. A najlepiej zacząć od sprawdzenia, kto właściwie był w pokoju.

PANIE MINISTRZE BŁASZCZAK, SAMOLOTY NIE LATAJĄ NA KONTRAKTACH. Przeczytałem Pański wpis o niedoborze pilotów F-16. I zacznę od sprawy zasadniczej. Jeżeli ustalenia „Rzeczpospolitej” są prawidłowe, Polska ma poważny problem. 47 samolotów F-16 i około 40 pilotów przy szacowanym zapotrzebowaniu na co najmniej 70, to liczby, których nie wolno lekceważyć. Zaznaczmy jednak uczciwie, że liczba pilotów pochodzi ze źródeł dziennikarskich, ponieważ MON traktuje szczegółowe dane kadrowe jako niejawne. Panie Ministrze, pisze Pan, że to rezultat trzech lat rządów obecnej koalicji. Ale jest pewien problem z kalendarzem. Już około 2022 roku generał Ireneusz Nowak ostrzegał przed trudnościami z obsadzeniem floty F-16. Kto wówczas kierował Ministerstwem Obrony Narodowej? Pan. Wymienia Pan zakup ośmiu dodatkowych Bielików i zamówienie 48 FA-50. To rzeczywiste decyzje Pańskiego kierownictwa MON. Ale sam słusznie Pan zauważa, że sprzęt nie szkoli pilotów. Dlatego chciałbym zapytać: 1. Ilu pilotów F-16 było w służbie, gdy obejmował Pan MON w 2018 roku, a ilu 13 grudnia 2023 roku? 2. Ilu pilotów rocznie kończyło szkolenie w latach 2018–2023 i jakie były przyczyny ewentualnego spadku liczby absolwentów? 3. Jakie konkretnie działania podjęto po ostrzeżeniach generała Nowaka? 4. Jaki system szkolenia i utrzymania instruktorów przekazał Pan następcom? 5. Co obecny rząd zrobił od grudnia 2023 roku, aby zwiększyć liczbę szkolonych pilotów, i jakie są wymierne efekty? To ostatnie pytanie kieruję również do obecnego MON. Ponieważ odpowiedzialność za bezpieczeństwo państwa nie kończy się wraz z odejściem ministra, ale też nie zaczyna się od zera wraz z jego powołaniem. Jest jeszcze jeden szczegół. W marcu 2026 roku MON poinformowało w odpowiedzi na interpelację poselską, że nie planuje obecnie przeszkalania pilotów FA-50 na pilotów F-16 i F-35. Zatem proszę wyjaśnić, jaką dokładnie rolę w uzupełnianiu kadr F-16 miał odgrywać zakup tych samolotów. Nie żądam ujawniania informacji niejawnych dotyczących gotowości bojowej. Żądam odpowiedzialnego planowania i możliwości parlamentarnej kontroli jego rezultatów. Bo obrona państwa to nie konkurs na liczbę podpisanych kontraktów ani na liczbę konferencji prasowych. To zdolność do wykorzystania zakupionego sprzętu wtedy, kiedy naprawdę będzie potrzebny. I tutaj zgadzam się z Panem całkowicie: Nowoczesna armia to nie tylko samoloty. To również ludzie, których trzeba wyszkolić i zatrzymać w służbie. A skoro już mówimy o odpowiedzialności, proponuję objąć nią cały okres narastania problemu, niezależnie od tego, kto akurat był ministrem.