Osmanoğlu

SOSYAL GÜVENLİK SİSTEMİ, MİLLİ GÜVENLİK MESELESİDİR! Türkiye’nin artık sosyal güvenlik sistemi üzerinden yapılan popülizmin bedelini konuşması gerekiyor. Hep aynı sahnelere şahitlik ediyoruz; Ne zamanki seçim sath-ı mailine giriyoruz birden bire sahne alan bir grup etki ajanı ve onlara eşlik eden siyasiler ve medya mensubları oy yada reyting hevesiyle sadece bir grubun arzuları doğrultusunda ama toplamda milletin çıkarları ile uyuşmayacak, devletin menfaatlerine tümden zarar, ülkenin ekonomisine, sosyal güvenlik sistemine zarar, doğrudan istikbalimize kasteden ne kadar uygunsuzluk, hukuksuzluk varsa savunmaya başlıyorlar. Evet, ülkemiz yine böyle bir süreçte yeniden tehlikeli bir tartışmanın içine çekilmek isteniyor: ‘Kademeli emeklilik’ Kıymetli arkadaşlar, Sosyal Güvenlik Sistemi dediğimiz şey ‘Primli sosyal güvenlik sistemi’dir ve bir kişinin emekli olabilmesi için bunu karşılayacak belirli sayıda çalışanın olması -yani aktif/pasif dengesi- gerekmektedir. Bir sosyal güvenlik sisteminin sağlıklı işleyebilmesi için ideal aktif/pasif oranının 1 emekliye karşılık en az 4 çalışan olması kabul edilirken; ülkemizde bu oran güncel verilere göre 1,6 - 1,7 bandına gerilemiştir. Yani ülkemiz bugün ideal 1 emekliye karşılık en az 4 çalışan aktüeryal denge kriterinin çok gerisindedir. Sosyal güvenlik sistemimizin bu yapısal açığı kapatabilmesi ve sürdürülebilir olması için aktüeryal dengenin (aktif sigortalı sayısının pasif sigortalı sayısına oranının) kritik eşiklerin üzerine çekilmesi gerekmektedir. EYT ile tümden dibe vurdurduğumuz sistem budur ve bu durum, sistemin kendi prim gelirleriyle emekli maaşlarını ve sağlık giderlerini karşılayamamasına, dolayısıyla her yıl bütçeden sosyal güvenlik sistemine devasa transferler yapılmasına neden olmaktadır. 2023 yılında, özellikle muhalefetin yoğun baskısıyla gündeme gelen EYT düzenlemesi neticede hayata geçirilmek durumunda kalındı. O gün milyonlarca insan için bir kazanım olarak sunulan bu düzenlemenin uzun vadeli mali yükü ise bugün çok daha açık biçimde görülüyor. Siyasetçisi, aydını, yazarıyla bütün zamanlarını trübünlere oynamakla geçiren sahtekar, samimiyetsiz bir kesim bu ülkenin yeni bir emekli ordusunu kaldıramayacağını, o düzenleme geçtiği takdirde bu ülkenin Sosyal Güvenlik Sisteminin çöküşe geçeceğini adları gibi biliyorlardı. Sadece oy adına, reyting adına bu ülkenin istikbaliyle oynadılar. Peki şimdi o yükün bedelini kim ödüyor? Yine emekliler. Yine çalışanlar. Yine gençler. Öyle ya? pastadan pay alan kişi sayısı rasyonel ve planlı olmayan bir hızla arttığında, kişi başına düşen pay da reel olarak düşer. Sistem, herkese yüksek maaş vermek yerine, bütçe kısıtları nedeniyle en mümkün olana kadar düşer. Oysa Sosyal Güvenlik Sisteminin sürdürülebilirliği ile birlikte kafayı yormamız gereken bir diğer noktada emeklinin eline geçen parayla insanca yaşayabilmesi olmalı. İnsanların emekli olduklarında yıllardır hayalini kurdukları o hayata kavuşmalarını garantiye almak gerekiyor. Hükümet bugün bir taraftan sosyal güvenlik sisteminin mali dengesini korumaya, diğer taraftan emeklilerin alım gücünü artırmaya çalışıyor. Cumhurbaşkanı Erdoğan son Kabine toplantısında emeklilerin yaşadığı ekonomik zorlukların farkında olduklarını ve gelirlerini iyileştirmeye yönelik çalışmalar yürüttüklerini ifade etti. 2027 yılında, yasal artışların ötesinde emekli aylıklarına ilave iyileştirmeler yapılması da beklentiler arasında. Ancak tam da böyle bir dönemde, Türkiye yeniden tehlikeli bir tartışmanın içine çekilmek ve sosyal güvenlik sistemi yeniden darbelenmek isteniyor: ‘Kademeli emeklilik’ Kademeli emeklilik, staj ve çıraklık sürelerinin emeklilik başlangıcı sayılması, 1999 öncesine yönelik yeni hak talepleri, askerlik ve doğum borçlanmasına ilişkin kapsam genişletmeleri… Bu başlıkların her birinin ayrı ayrı değerlendirilmesi gereken insanı ve hukuki boyutları elbette vardır. Ancak bu taleplerin maliyeti hesaplanmadan, yalnızca siyasi kazanç uğruna topluma vaat edilmesi, sosyal güvenlik sistemini resmen iflasa sürükler. Üstelik bu taleplerin EYT’den bile daha ağır mali sonuçlar doğuracağını herkes biliyor. Kademeli emeklilik için çeşitli senaryolar üzerinden maliyet hesabları elbette yapılmış ve her senaryoda bunun EYT`den çok daha büyük bir maliyetle -helede staj çıraklık olayinida kattiginiz bir senaryoda- sadece sosyal güvenlik sistemimizi degil devletin kendisini de bir `yönetemezlik` eşiğine getirip, iflasa sürükleyebilme tehlikesinden emin olun. Erken, kademeli ya da kolaylaştırılmış her türlü normaldışı emeklilik girişimlerinin sosyal güvenlik sistemimizi dibe vurdurup, devletin bütçesi üzerinde ciddi ve taşınamaz bir mali yük yaratacağı açıktır. Bu konuya samimiyetle kafa yoran herkes mevcut sistemin mali dengelerini ve sürdürülebilirliğini korumak adına güncel olarak yeni bir emeklilik reformu veya yaş/prim şartlarında yeni bir esneme planlamanın cinayet olacağı konusunda hemfikir. Unutmayalım: Sosyal Güvenlik Sistemi, bugünün emeklilerinin, yarının emeklilerinin ve henüz çalışma hayatına bile başlamamış çocuklarımızın ortak güvencesidir. Bugünün popülist politikalarının finansmanı, gelecekteki çalışanların omuzlarına daha yüksek prim oranları, daha yüksek vergiler ve daha düşük kamu hizmeti olarak yüklenmektedir. Bir ihtimal çocuklarımız emekli olamayacak. Bir ihtimal biz emekli olabilen son nesiliz.. Duyuyor musunuz? Bu sistemin mali (aktüeryal) dengesi bozulduğunda kaybeden yalnızca devlet bütçesi olmaz. Emekliler kaybeder. Çalışanlar kaybeder. Gençler kaybeder. Toplamda bütün Türkiye kaybeder. Bir süredir siyasetin bu konuda daha ihtiyatlı davrandığını görüyorduk. Ancak seçim atmosferi yaklaştıkça aynı vaatlerin (birileri tarafından özellikle püskürtülerek) yeniden gündeme taşınmaya başlandığını görüyoruz. Burada özellikle emeklilerin tepki vermesi gerekiyor. Sosyal güvenlik sisteminin sürdürülebilirliğini tehdit eden, karşılığı hesaplanmamış her yeni emeklilik vaadine karşı en güçlü itirazı aslında bugünün emeklileri yükseltmeli. Çünkü sistemin mali dengesi dahada bozulursa bunun sonuçlarını ilk hissedecekler yine emekliler olacak. Gençler de seslerini yükseltmeli. Çünkü bugün alkışlanan karşılıksız vaatlerin faturası, yarın onların primlerine, vergilerine ve emeklilik haklarına yansıyacak. Üç yıl önce yaşananlardan ders çıkarmak zorundayız. Sosyal güvenlik sistemi seçim kazanmak için kullanılacak bir vaat alanı değil, nesiller boyunca korunması gereken stratejik bir devlet meselesidir. Emeklilerin refahını artırmak istiyorsak önce emeklilik sistemini ayakta tutmalıyız. Gençlerin geleceğini güvence altına almak istiyorsak bugünden onların sırtına yeni yükler bindirmemeliyiz. Siyasi partiler, birkaç puanlık oy hesabıyla milyonlarca insanın geleceğini riske atacak vaatlerden uzak durmalı. Çünkü sosyal güvenlikte popülizmin kazananı olmaz. Bedelini bugün emekliler, yarın gençler, sonunda ise bütün millet öder. Büyük bir sorumsuzlukla bu türden milletin tamaminin ve devletin menfaatleriyle örtüsmeyen taleplerin çığırtkanlığını yapan, istikbalimizi satarak oy-reyting kovalayan siyasetçi ve medya mensublarına prim vermeyelim.