DİGİ PAPER

Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan’ın ortak savunma anlaşması Meclis’e geliyor. Mekke Anlaşması’nın çarşamba günü TBMM Genel Kurulu’nda görüşülmesi bekleniyor. Üç ülke, ortak tehditlere karşı caydırıcılığı artırmayı, askeri iş birliğini geliştirmeyi ve savunma sanayisinde birlikte üretim yapmayı hedefliyor. Buradaki asıl gelişme, Türkiye’nin bölgesel güvenlikte üstlendiği rolün genişlemesi. Ankara, Pakistan’ın askeri kapasitesi ve Suudi Arabistan’ın bölgesel ağırlığıyla birlikte Orta Doğu’da yeni bir savunma iş birliğinin kurulmasına öncülük ediyor.

Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın Güney Kore ziyaretinde Türkiye’nin hedefi, teknoloji devleriyle birlikte üretmek. Sinop Nükleer Santrali için Güney Kore ile görüşmeler sürüyor. Erdoğan; savunma sanayisi, yapay zeka ve yarı iletkenler alanında da ortak projeler geliştirmek istiyor. Güney Kore’nin teknoloji birikimiyle Türkiye’nin üretim kabiliyetinin birleşmesi, iki ülkenin stratejik ortaklığını daha ileri taşıyabilir. Seul’deki görüşmelerin önemi de burada. Türkiye, teknoloji alanında daha fazla yatırım çekmeyi ve ortak üretimi artırmayı hedefliyor.

#DigiAnaliz | COP31’e bir hafta kala Türkiye, küresel iklim diplomasisinde uygulamayı öne çıkaran yaklaşımıyla dikkat çekiyor. COP31 Başkanı Murat Kurum’un açıkladığı 91 liderin katılım bildirimi, Antalya’daki zirvenin uluslararası ağırlığını gösteriyor. Türkiye’nin yaklaşık 200 ülkeyi bir araya getirecek olması, farklı ekonomik ve siyasi önceliklere sahip devletler arasında ortak hareket etme zemini oluşturması açısından da önemli. Türkiye’nin hazırlıklarında öne çıkan asıl tercih ise iklim mücadelesini insanların hayatına doğrudan dokunan alanlar üzerinden ele almak. Sıfır Atık, gıda ve su güvenliği, okyanusların korunması, enerji dönüşümü ve dirençli şehirler bu nedenle aynı gündemin parçaları. Çünkü bir ülkede su sorunu tarımı, enerji maliyetleri sanayiyi, aşırı hava olayları ise şehirlerin güvenliğini etkiliyor. Bu sorunların çözümü için ülkelerin finansmana, teknolojiye ve birbirlerinin deneyimlerine ihtiyacı var. Murat Kurum’un vurguladığı uygulama yaklaşımı da tam olarak bu ihtiyaçtan hareket ediyor. Türkiye, COP31’de farklı ülkelerin önceliklerini ortak projelerde buluşturmayı, iklim finansmanını sahadaki ihtiyaçlarla ilişkilendirmeyi ve uluslararası iş birliklerini geliştirmeyi hedefliyor. Bu nedenle Antalya’daki zirve, Türkiye’nin diplomatik kapasitesini göstereceği önemli bir buluşma olacak. Türkiye, Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın ev sahipliğinde dünya liderlerini ağırlarken iklim diplomasisinde alınan kararların hayata geçirilmesine odaklanan bir sürece öncülük etmeyi amaçlıyor.

Bulgaristan’da İliyana Yotova, cumhurbaşkanlığı seçimini açık farkla önde tamamladı. Resmi olmayan sonuçlara göre Yotova yüzde 57,4, rakibi Andrey Gyurov ise yüzde 39,6 oy aldı. Ancak seçimde dikkat çeken bir başka tablo var. Sandık çıkış anketlerine göre seçime katılım yüzde 30’un altında kaldı. Yotova güçlü bir fark yakalasa da Bulgaristan’da seçmenin siyasete ilgisinin düşük olması ciddi bir sorun olmaya devam ediyor.

Kuzey Koreli bilgisayar korsanları, Binance’ten yaklaşık 6,3 milyar dolarlık kripto para çaldı. FBI, saldırının arkasında geçen yıl Bybit’ten 1,5 milyar dolar çalan Kuzey Kore bağlantılı TraderTraitor grubunun bulunduğunu açıkladı.

Cumhurbaşkanı Erdoğan, 1-4 Kasım tarihlerinde Güney Kore’yi ziyaret edecek. Seul’deki görüşmelerde iki ülkenin stratejik ortaklığı ele alınacak ve yeni anlaşmalar imzalanması bekleniyor. Türkiye ile Güney Kore’nin savunma sanayisinde zaten güçlü bir iş birliği var. Bu ziyaret, iki ülkenin ekonomik ve teknolojik ilişkilerini daha da geliştirmesi açısından önemli bir fırsat sunuyor.

Suudi Arabistan’da dev lunapark sarkacının ortadan ikiye ayrıldığı korkunç kaza yeniden gündemde. Taif kentinde yaşanan kazada, yolcular metrelerce yüksekte sallanırken cihazın taşıyıcı kolu kırılmış, 23 kişi yaralanmıştı. 2025 yılında yaşanan bu olay, eğlence parklarındaki teknik denetimlerin insan hayatı açısından ne kadar önemli olduğunu bir kez daha hatırlatıyor.

Almanya’da Z kuşağı sokağa çıktı, 30’dan fazla kentte protestolar düzenlendi. Gençler artan yaşam maliyetlerine, eğitim ve sosyal harcamalardaki kesintilere, zorunlu askerliğin geri getirilmesine karşı çıkıyor. Almanya’nın savunma harcamalarını artırdığı bir dönemde gençlerin askerlik düzenlemelerine itiraz etmesi dikkat çekici. Berlin, Hamburg ve Frankfurt gibi kentlerde başlayan gösterilerde bazı gruplarla polis arasında çatışmalar yaşandı, çok sayıda kişi gözaltına alındı.

Suriye, Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan’ın kurduğu Mekke Savunma İttifakı’na katılmayı değerlendiriyor. Suriye Dışişleri Bakanı Şeybani, bu konuda görüşmelerin sürdüğünü açıkladı. Türkiye ile askeri ilişkilerin ileri düzeyde olduğunu vurgularken Arap ülkeleriyle de savunma işbirliği yürüttüklerini söyledi. Şam’ın bu arayışı önemli. Çünkü Suriye, güvenliğini yeniden yapılandırırken bölgesel savunma ortaklıklarında da yer edinmek istiyor. Henüz bir katılım kararı yok ama görüşmelerin başlaması bile Şam’ın yeni güvenlik politikasına dair fikir veriyor.

Erdoğan ve Zelenskiy, Karadeniz Tahıl Koridoru’nun yeniden işler hale getirilmesi için çalışma konusunda anlaştı. İstanbul’da bir araya gelen iki lider, Ukrayna’da barışın sağlanmasına yönelik diplomatik girişimleri ve Karadeniz’in güvenliğini görüştü. Cumhurbaşkanı Erdoğan, sivil gemilere yönelik saldırıların bölgedeki gerilimi artıracağı uyarısında bulunarak Türkiye’nin barış için her türlü çabayı göstermeye hazır olduğunu vurguladı. Zelenskiy ise Türkiye ile Karadeniz Tahıl Koridoru üzerinde çalışma konusunda mutabık kaldıklarını açıkladı.

Azerbaycan, Feridun Sinirlioğlu’nun BM Genel Sekreterliği adaylığını memnuniyetle karşıladı. Azerbaycan Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Ayhan Hacızade, Türkiye tarafından aday gösterilen AGİT Genel Sekreteri Feridun Sinirlioğlu’nun adaylığını memnuniyetle karşıladıklarını açıkladı. Bakü, daha önce Birleşik Arap Emirlikleri’nin adayı Lana Nusseibeh’in adaylığını da memnuniyetle karşılamıştı.

Filipinler’de eski bir direniş komutanı, Müslüman özerk bölgenin başına seçildi. Moro İslami Kurtuluş Cephesi’nin (MILF) eski askeri liderlerinden Abdulraof Macacua, Bangsamoro Parlamentosunda 51 oy alarak Başbakan seçildi. 2014’te imzalanan barış anlaşmasının ardından kurulan Bangsamoro’da, yedi yılı aşkın geçiş dönemi sona erdi. Bölge, tarihinde ilk kez seçimle belirlenen parlamentosunun oluşturduğu hükümet tarafından yönetilecek.

Brezilya Devlet Başkanı Lula da Silva, yeniden seçilmesinin ardından ilk yurt dışı ziyaretini Türkiye’ye yapacak. 25 Ekim’deki seçimleri kazanan Lula’nın, COP31 kapsamında 10 Kasım’da Antalya’ya gelmesi ve 11-12 Kasım’daki Liderler Zirvesi’ne katılması planlanıyor. Brezilya, COP dönem başkanlığını Türkiye’ye devredecek. Türkiye, Avustralya ile oluşturulan ortak çalışma düzeni kapsamında önümüzdeki bir yıl boyunca küresel iklim diplomasisine başkanlık edecek.

Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, G20 toplantısı kapsamında ABD, Almanya, Japonya ve Endonezya ile diplomasi trafiği yürüttü. Atlanta’da ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio ile görüşen Fidan, Türkiye-ABD ilişkilerinin yanı sıra İran’la müzakere sürecini, Gazze’deki gelişmeleri ve Rusya-Ukrayna savaşını ele aldı. Almanya Dışişleri Bakanı Johann Wadephul ile Ukrayna, Gazze ve Lübnan gündemlerini değerlendiren Fidan, Japon mevkidaşı Toshimitsu Motegi ile ticaret, yatırımlar ve üçüncü ülkelerde ortak projeleri görüştü. Fidan, Endonezya Dışişleri Bakanı Arrmanatha Christiawan Nasir ile de bir araya geldi.

Ukrayna Devlet Başkanı Zelenskiy bugün İstanbul’a geliyor. Cumhurbaşkanı Erdoğan ile görüşecek Zelenskiy’nin gündeminde Rusya-Ukrayna savaşını sona erdirmeye yönelik diplomatik girişimler ve Karadeniz’in güvenliği bulunuyor. Zelenskiy, kasım ayında barış müzakerelerinde ilerleme beklediklerini açıklarken Ukrayna, Rusya ve ABD heyetlerinin 6-10 Kasım’da Abu Dabi’de yeniden bir araya gelmesini istiyor. Türkiye, savaşın sona erdirilmesine yönelik diplomatik temaslarda yeniden öne çıkıyor.

Türkiye, BM Genel Sekreterliği için Feridun Sinirlioğlu’nu resmen aday gösterdi. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, BM Güvenlik Konseyi Dönem Başkanı’na gönderdiği 30 Ekim tarihli mektupla Türkiye’nin adaylık kararını bildirdi. 40 yılı aşkın diplomasi deneyimine sahip Sinirlioğlu, Dışişleri Bakanlığı ve Türkiye’nin BM Daimi Temsilciliği görevlerinde bulundu. Halen Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Teşkilatı (AGİT) Genel Sekreteri olarak görev yapıyor.

Polonya’da Anayasa Mahkemesi krizi patlak verdi. Gece yarısı çevik kuvvet polisinin Anayasa Mahkemesi binasına girmesi ve mahkeme yönetimine yönelik müdahale, ülkede siyasi krize yol açtı. Cumhurbaşkanı Karol Nawrocki, Senegal ziyaretini yarıda keserek Varşova’ya döndü. Muhalefet yaşananları “darbe girişimi” olarak nitelendiriyor. Krizin merkezinde ise Başbakan Donald Tusk ile Cumhurbaşkanı Nawrocki arasındaki yargı mücadelesi bulunuyor. Tusk, önceki iktidarın atadığı yargıçların kontrolündeki mahkemenin yönetimini değiştirmek istiyor.

Dünyanın iklim gündemi 10 gün sonra Antalya’ya taşınıyor. Türkiye’nin ev sahipliğinde 9-20 Kasım tarihlerinde düzenlenecek COP31’de devlet ve hükümet başkanları, bakanlar ve uluslararası kuruluşların temsilcileri bir araya gelecek. COP31 Başkanı Murat Kurum’un liderliğinde yürütülen hazırlıklarda Türkiye, zirveyi küresel iklim taahhütlerinin somut adımlara dönüştürüldüğü bir “Uygulama COP’u” olarak konumlandırıyor. 11-12 Kasım’daki Liderler Zirvesi’nde Sıfır Atık ve dirençli şehirler öne çıkacak. İklim finansmanı, enerji dönüşümü ve uyum politikaları da müzakerelerin gündeminde olacak. Antalya, iki hafta boyunca küresel iklim diplomasisinin merkezi olacak.

Ukrayna Devlet Başkanı Zelenski, Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın daveti üzerine yarın Türkiye'ye gelecek.

Türk Devletleri Teşkilatı, Ankara’da savunmadan ortak alfabeye uzanan yeni iş birliği adımlarını duyurdu. Zirve’nin ardından yayımlanan Ankara Bildirisi’nde üç önemli başlık öne çıktı: 📍 Türkiye’de TDT Savunma Sanayii Koleji kurulması imkanının araştırılması kararlaştırıldı. 📍 Stratejik Ortaklık, Ebedi Dostluk ve Kardeşlik Antlaşması taslağında sağlanan ilerleme memnuniyetle karşılandı. 📍34 harfli Ortak Türk Alfabesi çalışmalarının yaygınlaştırılması ve bu alfabeyle eser yayımlanması desteklendi. Türkiye’nin dönem başkanlığını devraldığı zirvede Türk dünyasının savunma, diplomasi ve kültür alanlarında daha yakın iş birliği hedefi öne çıktı.