Artur Fortuna

Przypomnijmy sobie jak upadł Trybunał Konstytucyjny krok po kroku. Bo wielu już zapomniało: 8 października 2015. Odchodzący Sejm (PO-PSL) wybiera 5 sędziów TK. Trzech na miejsca zwalniane 6 listopada, czyli w swojej kadencji. Dwóch "na zapas", na miejsca zwalniane w grudniu, czyli w kadencji następnego Sejmu. Tych dwóch nie miał prawa wybierać. PO 1 : 0 PiS Prezydent Duda odmawia zaprzysiężenia całej piątki. Także trzech wybranych zgodnie z prawem. PO 1 : 1 PiS 25 listopada 2015. Nowy Sejm (PiS) uchwala, że wybór całej piątki "nie ma mocy prawnej". Konstytucja nie daje Sejmowi prawa do odwoływania sędziów TK uchwałą. PO 1 : 2 PiS 2 grudnia 2015. Sejm wybiera 5 nowych. W nocy z 2 na 3 grudnia Duda zaprzysięga czterech z nich. Kilka godzin przed wyrokiem TK, który miał rozstrzygnąć, czyje to są miejsca. PO 1 : 3 PiS 3 grudnia 2015, wyrok K 34/15. Trzech z października wybranych prawidłowo, dwóch nie. Prezydent ma obowiązek niezwłocznie ich zaprzysiąc. Dwójki "na zapas" nikt do orzekania nie dopuścił i słusznie. Ale prawidłowej trójki też nie. Na ich miejscach siadają Cioch, Morawski i Muszyński, czyli dublerzy. Przyłębska i Pszczółkowski zajęli miejsca grudniowe, więc jako sędziowie byli wybrani legalnie. 2016. Rząd Szydło nie publikuje niewygodnych wyroków TK. Nie ma w Dzienniku Ustaw, to "nie ma wyroku". PO 1 : 4 PiS 20 grudnia 2016. Kończy się kadencja Rzeplińskiego. Rano Duda robi Przyłębską p.o. prezesa. Ona zwołuje Zgromadzenie Ogólne z kilkugodzinnym wyprzedzeniem, głosuje 6 sędziów, w tym dublerzy. Prośbę o przesunięcie o jeden dzień odrzuca. Następnego dnia Duda powołuje ją na prezesa. W 2025 TSUE stwierdzi, że to był wybór wadliwy. PO 1 : 5 PiS Styczeń 2017. Pierwsza decyzja nowej prezes: dziennikarze nie mogą na terenie TK nagrywać ani fotografować. Uzasadnienie? Media "powodują chaos". RPO: to ograniczenie konstytucyjnego prawa do informacji. Trybunał od Konstytucji zamyka się przed kamerami. PO 1 : 6 PiS Lipiec 2017 umiera dubler Morawski. Zamiast oddać miejsce prawowitemu sędziemu, PiS we wrześniu wybiera na nie Piskorskiego. Miejsce zajęte bezprawnie przechodzi na następcę razem z wadą. PO 1 : 7 PiS Grudzień 2017 umiera dubler Cioch. W styczniu 2018 PiS wybiera na jego miejsce Wyrembaka. Ten sam numer drugi raz. Dubler po dublerze, żeby łańcuch się nie przerwał. PO 1 : 8 PiS 2018. Siedmiu sędziów TK pisemnie alarmuje, że prezes manipuluje składami orzekającymi. Niewygodnych wyjmuje ze spraw, przydziela "pewnych". PO 1 : 9 PiS 2019. Kaczyński w TVP mówi, że Przyłębska to jego "odkrycie towarzyskie" i że bardzo lubi u niej bywać. Prezes partii, której ustawy TK ocenia, chodzi na obiadki do prezes TK. PO 1 : 10 PiS 22 października 2020. Wyrok aborcyjny (K 1/20). W składzie trzech dublerów (Muszyński, Wyrembak i Piskorski jako sprawozdawca) i Pawłowicz, która jako posłanka popierała zaostrzenie tej ustawy. W 2023 Strasburg (M.L. przeciwko Polsce) uzna, że skład był wadliwy. Polska płaci kobiecie 15 tys. euro zadośćuczynienia. PO 1 : 11 PiS 2021. Strasburg (Xero Flor): skład z dublerem to nie "sąd ustanowiony ustawą". TK odpowiada wyrokiem K 3/21, że część traktatów UE jest niezgodna z Konstytucją. Akurat to, czego rząd potrzebował w sporze z Brukselą. PO 1 : 12 PiS Grudzień 2022. Mija 6-letnia kadencja prezes Przyłębskiej (wprowadził ją sam PiS). Przyłębska nie odchodzi. Sześciu sędziów, też z nadania PiS, żąda wyboru nowego prezesa. Bez skutku. PO 1 : 13 PiS Marzec 2024. Nowa koalicja: Sejm uchwala, że TK jest wadliwie obsadzony, a rząd przestaje publikować wyroki TK. Uczciwie: to ten sam numer, co Szydło w 2016. Konstytucja każe publikować wyroki niezwłocznie i nie daje rządowi prawa wyboru, które są ważne. KO 2 : 13 PiS Grudzień 2024. Prezesem zostaje Święczkowski, były prokurator krajowy u Ziobry. Wybrany przez zgromadzenie z udziałem dublerów, więc z tą samą wadą. KO 2 : 14 PiS Grudzień 2024 - marzec 2026. Kończą się kadencje kolejnych sędziów, a koalicja przez 15 miesięcy nie obsadza wakatów. Kandydatów PiS odrzuca cztery razy, własnych nie zgłasza. Pod koniec 2025 w TK brakuje 6 z 15 sędziów. Tłumaczenie: nie będziemy dosadzać ludzi do trybunału z dublerami. Tylko że Konstytucja każe Sejmowi wybierać sędziów, a nie czekać, aż układ będzie wygodniejszy. KO 3 : 14 PiS 18 grudnia 2025. TSUE: polski TK nie jest niezawisłym i bezstronnym sądem. Powody: dublerzy i wadliwy wybór Przyłębskiej. 13 marca 2026. Sejm wybiera 6 sędziów na wolne miejsca. Nawrocki zaprzysięga dwoje, bo "tylko dwa wakaty powstały w jego kadencji". Takiego kryterium nie ma w żadnym przepisie. Czwórka ślubuje w Sejmie, Święczkowski nie dopuszcza ich do orzekania, każe im siedzieć w holu. KO 3 : 15 PiS Maj 2026. Europejski Trybunał Praw Człowieka wydaje zabezpieczenie: władze Polski, w tym prezes TK, mają nie utrudniać nowym sędziom orzekania. Święczkowski je ignoruje. Nie wpuszcza do TK ani członków KRS, ani sędziów na spotkanie z komisją Rady Europy. Wszczyna dyscyplinarki nawet wobec sędziów zaprzysiężonych przez prezydenta, za to, że upominają się o pozostałych. KO 3 : 16 PiS 14 października 2026. Prezes Trybunału Konstytucyjnego osobiście stoi w drzwiach i tarasuje wejście do części sędziowskiej, jak ochroniarz w dyskotece. KO 3 : 17 PiS Podsumowanie. Pierwszy faul był po stronie PO: dwóch sędziów "na zapas". Ten faul TK sam wyłapał i naprawił w 2015. Wszystko, co było dalej, to świadoma budowa trybunału, który nie przeszkadza władzy: nocne zaprzysiężenia, dublerzy i ich następcy, nieopublikowane wyroki, prezes wybrana w 4 godziny, zakaz kamer, obiadki z prezesem partii, ręczne układanie składów, np. wyrok aborcyjny wydany przez ludzi bez prawa orzekania. Tak się buduje drukarkę paragonów: rząd przynosi ustawę, TK drukuje paragon i stempluje pieczątką "zgodne z Konstytucją".