Jan Hatten Helander ( enjoying Buenos Aires)

Dünyanın en zengin insanlarına baktığımızda aslında çoğunun sandığımız gibi kendisine ait bir uçağı yok. Bu hizmeti genellikle Warren Buffett’ın geçmişte satın aldığı bir şirket sağlıyor. Buffett aslında yıllarca şirketlerin özel jet almasına karşı çıkmış bir adam. Ona göre bu kadar para harcamak gereksiz. Ama 1985 yılında kendisi de dayanamayıp 850 bin dolara bir uçak alıyor. Dört yıl sonra onu satıp 6,7 milyon dolara daha büyük bir uçak alıyor. Warren Buffett bir gün Richard Santulli diye bir adamla tanışıyor. Bu adam 1984 yılında Executive Jet adında özel uçak işleten bir şirket satın alıyor. 2 yıl sonra da aklına bir fikir geliyor. Diyor ki, zengin insanlar milyonlarca dolar verip uçak satın alıyor ama bu uçaklar yılın büyük bölümünde hangarda yatıyor. Hem uçağa para veriyorlar hem pilotların maaşını ödüyorlar hem de bakım masraflarını karşılıyorlar. Bir uçağı neden 16 kişi ortaklaşa kullanmasın diye düşünüyor ve bu düşünceyi hayata geçiriyor. Böylece bugün NetJets olarak bildiğimiz sistem ortaya çıkıyor. Mesela bir uçağın tamamını almak yerine 16’da birini satın alıyorsunuz. Bunun karşılığında yılda 50 saat uçabiliyorsunuz. Daha fazla para verip 8’de birini alırsanız 100 saat uçma hakkınız oluyor. Tabii sadece uçağa ortak olmakla bitmiyor. Her ay belli bir ücret ödüyorsunuz. Bir de uçtuğunuz saat kadar para veriyorsunuz. Ama uçağın bakımını, pilotunu, hangarını düşünmüyorsunuz. Bunların hepsi şirketin sorumluluğunda oluyor. Mesela 50 saatlik bir uçuş hakkı aldığınızı düşünün. 50 saatlik uçuş hakkı alırsanız bu hakla New York-Tokyo arasında yaklaşık 3 kere tek yön uçuş yapabilirsiniz. Fiyatlar da kesin olmamakla birlikte 300-600 bin dolar arasında değişiyor. Buffett bu sistemi taksi çağırmaya benzetiyor. 1990’ların ortasında Buffett da bu şirketin müşterisi oluyor. Hatta şirketin kurucusu Santulli, Buffett’a yaptığı 15 dakikalık bir görüşmede bir uçağın dörtte birini satmayı başarıyor. Aradan biraz zaman geçiyor. 1998 yılında Santulli, Buffett’ı arayıp şirketi satın almasını teklif ediyor. Buffett da şirketi 725 milyon dolara satın alıyor. O tarihte şirketin 163 uçağı ve 1.000’den fazla müşterisi var. Ama Buffett’ın bu yatırımı ilk yıllarda pek iyi gitmiyor. Şirket 11 yılda toplam 157 milyon dolar zarar ediyor. Borcu 102 milyon dolardan 1,9 milyar dolara çıkıyor. Sadece 2009 yılında 711 milyon dolar zarar yazıyor. 2009 yılında şirketin yönetimi değişiyor. Harcamalar azaltılıyor, yüzlerce pilot ücretsiz izne çıkarılıyor ve şirket yeniden para kazanmaya başlıyor. Bugün geldiğimiz noktada NetJets dünyanın en büyük özel havacılık şirketlerinden biri. Aktif filosunda yaklaşık 860 uçak bulunuyor. Yönetimini üstlendiği uçaklarla birlikte toplam filo 1.000’i geçiyor. 150’den fazla ülkede hizmet veriyor. 2025 yılında günde ortalama 1.400’den fazla uçuş gerçekleştirmiş. Uçak siparişlerine bakınca, 2012’de Bombardier’den 275’e kadar uçak için 7,3 milyar dolarlık anlaşma yapmışlar. 2023’te Embraer ile 5 milyar doları aşabilecek bir anlaşmaya imza atmışlar. Aynı yıl Cessna ile de 15 yılda 1.500’e kadar uçak alabileceği bir anlaşma yapıyorlar. Tabii bunların hepsi kesin alınacak uçaklar değil. Bir kısmı ileride satın alma hakkı. Milyarlarca doları olan insanlar da kendi uçaklarını almak yerine böyle bir sistemi tercih ediyorlar. Çünkü bir uçağı almak işin başlangıcı. Pilot maaşı, bakım, sigorta, hangar derken bir dünya masraf var. Bir de çok sık seyahat eden bir iş insanı değilseniz uçak yılın büyük bölümünde yerde bekliyor. Uçaklar yerde beklemek için değil gökyüzünde uçmak için tasarlanmıştır. Buffett’ın hesabına göre bir insan yılda 350-400 saatten az uçuyorsa uçağın tamamına sahip olması pek mantıklı değil. Buffett da kendi şirketinin uçaklarını kullanıyor. Kendisine özel ayrılmış bir uçak olmadığını, diğer müşterilerle aynı şartlarda uçtuğunu söylüyor. Sonuç olarak yıllarca özel jet almayı gereksiz bulan adam, sonunda dünyanın en büyük özel jet şirketlerinden birinin sahibi olup, zenginlere jet kiralıyor…