Anayasa'nın 40/3. maddesi açık:
Resmî görevlilerin haksız işlemleri sonucu zarara uğrayan kişi Devletçe tazmin edilir.
Bu, çok açık bir Anayasal güvence.
Peki, SPK'nın tutuklu Daire başkanları resmi görevleri sırasında suç işledikleri iddiasıyla tutuklandı mı, evet tutuklandı.
Bunlardan biri SPK Piyasa Gözetim ve Denetim Dairesi eski başkanı Ercan Urkal... Fon soruşturmasında tutuklu.
Bakın bu Daire'nin görevi çok kritik.
Borsalarda meydana gelen olağan dışı fiyat ve miktar hareketlerini izlemek, bilgi suistimalini, piyasa dolandırıcılığını ve piyasa bozucu eylemleri incelemek ve denetlemek Piyasa Gözetim ve Denetim Dairesi'nin görevi.
Yani, dolandırıcılığı önlemekten sorumlu Dairenin başkanı dolandırıcılık soruşturmasında tutuklu...
Anayasa'nın 40/3. maddesini uygulamak için daha ne olabilir ki?
Dahası, eski SPK Başkanvekili Enver Usca da aynı soruşturmada tutuklu.
Bir başka eski SPK daire başkanı hakkında adli kontrol kararı var.
Herkes bilir ki, kuvvetli suç şüphesi olmadan SPK'nın üst düzey kadrolarına dokunamazsınız. Bu makamlara gelmiş kişiler hakkında tutuklama tedbiri uygulanması tarihte pek enderdir.
Anayasa m. 40/3'ü uygulamak için herhalde bundan daha elverişli bir olay daha önce hiç yaşanmadı.
Anlamayanlar için tekrar edeyim.
Anayasa m. 40/3 ne emrediyor: Kamu personelinin vatandaşa verdiği zarar kamu kaynağı ile ödenir.
Bu kadar net.
Zaten Anayasa'nın 125. maddesi de idareyi kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararları ödemekle yükümlü tutuyor.
Konuyu nereye getirdiğimi anlamışsınızdır.
Beğensek de beğenmesek de, şayet bir kabile devleti değilsek, her modern devlet gibi bir Anayasa'ya sahipsek, fon mağdurlarının zararlarının kamu kaynaklarından karşılanmasını kabul etmek, hatta bunu savunmakla yükümlüyüz.
Unutmayın, Anayasa m. 40/3 ve m. 125/son, bir gün hepimize lazım olacak temel hukuki güvencelerdir.
İdari makamların veya kamu personelinin olası haksız uygulamalarından yarın siz de zarar görebilirsiniz.
Anayasa'nın bu koruyucu hükümlerini bugün yaşatamazsak, bundan böyle hiç kimse kendini güvende hissetmesin.
Aynı maddi zararın hem idari işlemden hem de idari eylemden kaynaklandığı ileri sürülerek tek bir tam yargı davası açılabilir mi?
Özel tasfiye rejimi kapsamındaki fonların PBLK kayıtlı yatırımcılarının SPK aleyhine açabilecekleri tam yargı davalarında bu konu çokça tartışılıyor.
Bu soruya belirli koşullarda “evet” demek mümkün. Bu görüşü destekleyen önemli yüksek yargı kararları da mevcut.
Danıştay'ın bölünmez zarar içtihadı
Bu tartışma bakımından en önemli kararlardan biri, Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 01.06.2023 tarihli, E.2023/55, K.2023/1217 sayılı kararıdır.
Olayda belediye, daha sonra güvenli olmadığı anlaşılan bir binaya inşaat ve yapı kullanma izni vermiştir. Belediye aynı zamanda gerekli denetimleri yapmamakla suçlanmaktadır.
Bina riskli ilan edilerek yıkılmış, malik ise uğradığı zararın tazminini istemiştir.
Ortada iki farklı idari sorumluluk sebebi vardır: Ruhsat ve izin verilmesi şeklindeki idari işlemler ile denetim yükümlülüklerinin yerine getirilmemesi şeklindeki idari eylemsizlik.
İlk derece mahkemesi tazminata hükmetmiş, ancak istinaf mahkemesi uyuşmazlığı yalnızca idari işlem kapsamında değerlendirerek davayı süre aşımından reddetmiştir.
İDDK bu yaklaşımı kabul etmemiş ve gerekçesinde, aynı hak ihlaline neden olan idari işlem ve eylemlerin birbirinden ayrılamadığı durumlarda, davanın farklı yargılama usulleri nedeniyle bölünmesinin dava açma hakkını zedeleyeceğini belirtmiştir.
Başka bir ifadeyle Danıştay, aynı zarara neden olan işlem ve eylemlerin sırf farklı usul hükümlerine tabi olmaları nedeniyle yapay biçimde birbirinden ayrılmasına karşı çıkmıştır.
Dolayısıyla kararın gerekçesi, tek zararın birden fazla idari sorumluluk sebebine dayanılarak ileri sürülebileceği görüşünü güçlü biçimde desteklemektedir.
Nitekim Anayasa Mahkemesi de Levent Tütüncü (2)kararında (B. No: 2015/7108, 08.09.2020), birbirleriyle bağlantılı idari işlem ve eylemlerin yeterli değerlendirme yapılmadan ayrı davalara bölünmesini mahkemeye erişim hakkı bakımından sorunlu bulmuştur.
Sonuç olarak; özel tasfiye rejimi kapsamındaki fonların PBLK kayıtlı yatırımcıları bakımından SPK'nın gözetim ve denetim eksikliğinden kaynaklanan hizmet kusuru ile 27 Ekim tarihli idari işlemin iade alacaklarına etkisi, aynı maddi zarar yönünden birlikte değerlendirilebilir.
İYUK m. 12 ve m. 13, iki ayrı maddi tazminat hakkı yaratmaktan ziyade, idari işlem ve eylemlerden doğan tam yargı davalarının farklı usul koşullarını düzenlemektedir.
Bu nedenle aynı davacının, aynı idareye karşı, aynı iade alacağının tahsil edilememesinden kaynaklanan tek maddi zararı için birden fazla hukuki sorumluluk sebebine dayanması, zorunlu olarak iki ayrı dava açılmasını gerektirmez.
Danıştay'ın “bölünmez zarar” içtihadı ve Anayasa Mahkemesi'nin mahkemeye erişim hakkına ilişkin yaklaşımı, bu görüşü desteklemektedir.
Peki yine de mahkeme tek davayı kabul etmezse ne olur?
Şayet Mahkeme, iki sorumluluk sebebinin aynı davada ileri sürülmesini İYUK m. 5'e aykırı bulursa, kural olarak İYUK m. 15/1-d uyarınca dava dilekçesinin reddine karar verir ve Davacıya, kararın tebliğinden itibaren 30 gün içinde usulüne uygun yeni dilekçeler ile dava açma imkânı tanınır.
Dolayısıyla dilekçenin bu nedenle reddedilmesi, usulüne uygun ve süresinde yenileme yapılması koşuluyla, tazminat hakkının kaybedilmesine yol açmaz. Ancak yenileme süresine ve diğer dava şartlarına dikkat edilmelidir.
Karasu ve Çağlayan Hocalarımız, SPK'nın tasfiye rejimini belirlediği 17 Eylül tarihli işleminin iptali için görevli mahkemenin, bu işlem belirli fonlara ilişkin oluşan somut soruna yönelik alınan bir karar olduğu için Danıştay değil, idare mahkemesi olduğunu belirtmiş.
Elbette bu görüş, SPK'nın 27 Ekim tarihinde tesis ettiği işlem için de uygulanabilir.
Bu hususta, Hocaların görüşünü doğrulayan emsal Danıştay kararları mevcut.
Örneğin; Danıştay 13. Daire, E. 2021/4443, K. 2021/3812 11.11.2021 · EPDK kararı · Görevsizlik
Bu karar özellikle önemli; çünkü Danıştay, kamuoyuna duyurulmuş, çok sayıda yatırımcıyı etkileyen ve Türkiye elektrik piyasasına ilişkin sonuç doğuran bir Kurul kararını düzenleyici işlem saymadı.
EPDK, Türkiye elektrik sistemine bağlanması planlanan 2.000 MW rüzgâr enerjisi kapasitesine ilişkin ön lisans başvurularının alınmamasına karar vermişti.
Danıştay şu ölçütleri kullandı:
1. İşlem soyut, objektif ve genel bir hukuk kuralı oluşturuyor mu?
2. Belirli bir somut durum hakkında mı karar veriyor?
3. Uygulanmakla tükenen bir karar mı?
4. Genel nitelikte görünmesine rağmen aslında belirli bir idari sorunun çözümüyle mi sınırlı?
Danıştay, söz konusu kapasitenin tahsisine ilişkin kararın somut bir durumu düzenlediğini kabul ederek davayı Ankara İdare Mahkemesine gönderdi.
Bu karar; SPK'nın 17 Eylül ve 27 Ekim işlemlerine karşı da kullanılabilir.
Bir emsal karar daha var: Danıştay 12. Daire
25.03.2013 · E. 2013/51, K. 2013/2068
Emniyet Genel Müdürlüğü, 2005 yılı ve sonrasında komiser yardımcılığı kursunu tamamlayan personelin A grubu polis amiri sayılmaması ve askerlik sürelerinin terfilerinde değerlendirilmemesi konusunda genel bir işlem tesis etmişti.
İşlem çok sayıda personeli ilgilendiriyor, ülke genelindeki teşkilata uygulanıyor ve ilgililere duyuruluyordu.
Danıştay buna rağmen işlemi ülke çapında düzenleyici işlem saymadı. Bunun yerine, düzenleyici ve bireysel işlemler arasında bulunan, bireysel yönü ağır basan kendine özgü bir idari işlem olarak değerlendirdi. Davayı görev yönünden reddederek idare mahkemesine gönderdi.
Bu emsaller, değerli Hocalarımızın iptal davası yönünden görevli mahkemeye ilişkin görüşlerini destekliyor.
⚖️ FON KRİZİNDE DAVA SÜRELERİ VE USULLERİNE İLİŞKİN HUKUKİ REHBER: 8 Kritik Soru, 8 Cevap!
Prof. Dr. Rauf Karasu/Prof. Dr. Ramazan Çağlayan
Sermaye Piyasası Kurulu’nun (SPK) kriz öncesindeki denetim ve gözetim görevini ihmal etmesi ile yatırımcıları alacaklı yerine tasfiye kapsamında değerlendiren 17 Eylül 2026 tarihli SPK kararına karşı açılacak idari davaların usul kuralları büyük önem arz etmektedir.
Uyuşmazlık konusu hem sermaye piyasası hukukunu hem de idare hukukunu ilgilendirdiği için, bu alanlarda uzman öğretim üyeleri olarak birlikte bilimsel bir makale kaleme aldık. Makalemiz yakın zamanda bilimsel bir dergide yayımlanacaktır.
Ancak konunun güncel olması ve mağdurların yasal süreler yönünden hak kaybına uğramaması amacıyla, çalışmamızın bir özetini soru-cevap şeklinde sizlerle paylaşıyoruz.
📝 Hazırlayanlar:
Prof. Dr. Rauf Karasu (Hacettepe Üniversitesi Hukuk Fakültesi Sermaye Piyasası Hukuku Öğretim Üyesi)
Prof. Dr. Ramazan Çağlayan (Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi İdare Hukuku Öğretim Üyesi)
👇 8 KRİTİK SORU VE CEVABIN TAMAMI AŞAĞIDADIR:
1. GÖREVLİ VE YETKİLİ MAHKEME
❓ SORU 1: 17 Eylül tarihli SPK kararına karşı dava hangi mahkemede (Danıştay mı, İdare Mahkemesi mi) ve hangi şehirde açılmalıdır? Yanlış mahkemede dava açılması hak kaybına yol açar mi?
⚖️ Cevap: Dava açılacak mahkeme ve şehir, kararın hukuki niteliğine göre belirlenir:
Danıştay: Karar, ülke çapında uygulanacak genel ve düzenleyici bir işlem niteliğindeyse dava, ilk derece mahkemesi olarak Danıştay’da açılır (2575 sayılı Kanun m. 24). Kararın çok sayıda yatırımcıyı etkilemesi, tek başına Danıştay’ı görevli kılmaz.
İdare Mahkemesi: Karar; belirli fonlara ve mevcut somut durumlara yönelik bireysel bir işlem niteliğindeyse idare mahkemesi görevlidir (2576 sayılı Kanun m. 5).
Kişisel Görüşümüz: Söz konusu işlem, belirli fonlara ilişkin oluşan somut soruna yönelik alınan bir karar olduğu için Danıştay’da değil, idare mahkemesinde açılmalıdır.
Yetkili Şehir: İdare mahkemesinin görevli olması halinde genel kural uyarınca, işlemi tesis eden SPK merciinin bulunduğu yerdeki (Ankara) idare mahkemesi yetkilidir (İYUK m. 32).
Görev ve Hak Kaybı Güvencesi: Unutulmamalıdır ki idare mahkemesinde veya Danıştayda açacağınız dava ile dava açma süreniz korunur. Mahkeme kendisini görevli görmezse dosya ilgili mahkemeye gönderilir ve herhangi bir hak kaybı oluşmaz.
❓ SORU 2: SPK’nın kriz öncesindeki denetim ihmali nedeniyle açılacak tazminat davasında yetkili mahkeme nasıl belirlenir? Her durumda Ankara mahkemeleri mi yetkilidir?
⚖️ Cevap: İdare mahkemesinin görevli olduğu ve özel bir yetki kuralının bulunmadığı durumlarda, idari işlemi yapan Sermaye Piyasası Kurulunun merkezi Ankara'da olduğundan, dava Ankara İdare Mahkemelerinde açılmak zorundadır (İYUK m. 32).
2. DAVA VE BAŞVURU SÜRELERİ
❓ SORU 3: 17 Eylül kararına karşı dava açma süresi ne kadardır, bu süre ne zaman başlar ve son gün ne zamandır?
⚖️ Cevap: 17 Eylül kararına karşı dava açma süresi genel olarak 60 gündür (İYUK m. 7).
Süre Başlangıcı: 60 günlük süre, kararın SPK bülteni ile mevzuata uygun şekilde ilan edildiği 17 Eylül tarihinde başlar. Buna göre davanın en geç 16 Kasım 2026 Pazartesi günü açılması gerekir.
❓ SORU 4: SPK’nın kriz öncesi denetim ihmali nedeniyle tazminat davası açmadan önce bir yere başvurmak gerekir mi? Bu başvurunun ve sonrasında açılacak davanın süre sınırları nelerdir?
⚖️ Cevap: Evet, doğrudan dava açılamaz; önce idareye başvuru zorunluluğu vardır. SPK’nın bağımsız idari eylemsizliğinden veya hizmet kusurundan doğan zararlar için İYUK m. 13 uyarınca öncelikle SPK’ya yazılı bir tazminat başvurusu yapılmalıdır.
Başvuru Süresi: Bu başvuru, denetim ihmalinin ve zararın öğrenildiği tarihten itibaren 1 yıl ve her durumda eylem tarihinden itibaren 5 yıl içinde yapılmalıdır.
Dava Açma Süresi: SPK, yapılan bu başvuruya 30 gün içinde cevap vermezse talep reddedilmiş sayılır. Bu 30 günlük sürenin bittiği tarihten (veya idarenin verdiği resmi ret cevabının tebliğinden) itibaren genel dava süresi olan 60 gün içinde tam yargı davası açılmalıdır.
❓ SORU 5: Denetim ihmali iddiasıyla SPK’ya tazminat başvurusu yapılması, 17 Eylül kararına karşı olan 60 günlük dava açma süresini durdurur mu?
⚖️ Cevap: Hayır, kendiliğinden durdurmaz. Kriz öncesi bağımsız denetim ihmali nedeniyle yapılan İYUK m. 13 kapsamındaki tazminat başvurusu ile 17 Eylül idari işlemine karşı açılacak davanın süreleri hukuken ayrı değerlendirilir. İşlemin kaldırılması veya değiştirilmesi amacıyla İYUK m. 11 kapsamında yapılan başvuruların süreye etkisi farklıdır; bu nedenle iki ayrı süreç birbiriyle karıştırılmamalıdır.
❓ SORU 6: 17 Eylül kararına her yatırımcının iptal davası açmasına gerek var mı? Bir veya birden fazla yatırımcının açtığı dava sonucunda verilen iptal kararından dava açmayan diğer yatırımcılar yararlanabilir mi? Dolayısıyla iptal davası açmayan kişiler de tam yargı davası açabilir mi?
⚖️ Cevap: İdari yargı hukukunda iptal kararları geriye yürür ve objektif (herkes için geçerli) sonuçlar doğurur.
İptal Kararından Yararlanma: Bir veya birden fazla yatırımcının açtığı dava sonucunda 17 Eylül kararı mahkemece iptal edilirse, bu karar hukuk aleminden tamamen silinir. Dolayısıyla dava açmayan diğer yatırımcılar da bu iptal kararının sonuçlarından yararlanabilir; Kurulun kararı hiç alınmamış gibi hukuki durumları eski haline döner. Bu yönüyle her yatırımcının mutlaka ayrı bir iptal davası açması şart değildir.
İptal Davası Açmayanın Tam Yargı (Tazminat) Hakkı: Evet, iptal davası açmayan kişiler de tam yargı davası açebilir. İYUK m. 12 uyarınca, bir idari işlem nedeniyle hakları ihlal edilenler, bu işlemin iptali davası başka bir yatırımcı tarafından açılıp iptal kararı verildikten sonra, bu kararın kendilerine tebliğ veya ilanı tarihinden itibaren 60 gün içinde doğrudan tam yargı davası açma hakkına kavuşurlar.
Kritik Risk Uyarısı: Ancak başkasının açtığı davanın reddedilme ihtimali veya dava sürecinin uzun yıllar alabileceği riski göz önünde bulundurulmalıdır. Risk almamak adına her yatırımcının kendi yasal süresi içinde iptal ve tazminat taleplerini ileri sürmesi en güvenli yoldur.
3. TALEPLERİN BİRLİKTE İLERİ SÜRÜLMESİ VE DAVA STRATEJİLERİ
❓ SORU 7: 17 Eylül kararının iptali ile bu karardan doğan tazminat talebini aynı davada isteyebilir miyim? İptal istemeden sadece tazminat veya önce iptal sonra tazminat davası açmak mümkün müdür?
⚖️ Cevap: Evet, İYUK m. 12 uyarınca her üç yöntem de hukuken mümkündür:
Birlikte Açma: 17 Eylül kararının iptali ile bu karardan doğan tazminat talebi aynı dilekçeyle birlikte ileri sürülebilir. Bu durum mahkemeyi kendiliğinden Danıştay yapmaz, görev kuralları yine işlemin niteliğine göre belirlenir.
Sadece Tazminat: İptal davası açılmadan, doğrudan ve sadece idari işlemden doğan zararlar için tam yargı davası açılabilir.
Önce İptal Sonra Tazminat: Önce iptal davası açılıp, bu davanın kesinleşmesinden veya kanunda belirtilen aşamalardan sonra süresi içinde ayrı bir tazminat davası açılması da mümkündür.
❓ SORU 8: 17 Eylül kararına karşı açacağım dava ile kriz öncesi denetim ihmali talebimi aynı dilekçede birleştirebilir miyim? Denetim ve gözetim ihmalini (hizmet kusuru) işlem davasında hiç anlatamaz mıyım?
⚖️ Cevap: Bu iki talebin aynı dilekçede birleştirilmesine her durum için kesin olarak "evet" denilemez. Çünkü denetim ihmali için İYUK m. 13 uyarınca zorunlu bir ön başvuru şartı bulunurken, idari işlem davası doğrudan açılabilmektedir.
Ancak 17 Eylül kararının iptali talebiyle açılacak davada, idarenin kriz öncesindeki denetim eksiklikleri ve ihmalleri, işlemin hukuka aykırılığını ortaya koymak adına kusur ve gerekçe unsurları bağlamında mahkemeye anlatılabilir.
Özellikle, 17 Eylül kararına karşı iptal ve tazminat isteminde bulunulması, bağımsız denetim ihmali için gerekli olabilecek İYUK m. 13 başvurusunun yerini kendiliğinden tutmaz. İhtiyatlı yaklaşım, işlem davasının süresini korurken bağımsız ihmal için ayrıca SPK’ya başvurmaktır.
Faydalı olması dileğiyle.
Hak kayıplarının önüne geçmek adına bu önemli rehberi çevrenizle paylaşarak fon mağdurlarına destek olabilirsiniz.
#FonKrizi #SPK #İdareHukuku #SermayePiyasası #YatırımcıHakları #HukukRehberi
7596 sayılı Kanun yürürlüğe gireli bir hafta oldu. Sayın Özgür Özel, iptal davası açacaklarını duyurmuştu; ancak henüz Anayasa Mahkemesi'ne yapılmış bir başvuru görünmüyor.
Yaklaşık 200 bin fon mağduru, tasarıya son anda eklenen m. 3/5'in iptal edilmesini bekliyor.
#YeniParti, AYM başvurusu ne zaman?
Son günlerde THF fonunun izahnamesinde etik risk uyarısı yapıldığı ileri sürülerek, bu uyarının fonla ilgili dava süreçlerini "engelleyici" bir nitelik taşıdığı yorumları yapılıyor.
Bu yorumlara katılmak mümkün değil.
Çünkü etik risk, Tera Portföy'ün kendisine özgü bir tehlikeyi itiraf etmek amacıyla kullandığı bir ifade değil.
Ak Portföy, İş Portföy, Ziraat Portföy gibi başka büyük portföy yönetim şirketlerinin belgelerinde de aynı tanım bulunuyor.
Etik risk uyarısı, Türkiye'de en az 2017 tarihinden beri standart bir metin olarak kullanılıyor.
Gelelim bu uyarının davaya etkisine...
Etik risk uyarısı, SPK bakımından bir sorumsuzluk kaydı değildir.
Nitekim III-52.1 sayılı Tebliğ'in 36. maddesi, kurucunun, yöneticinin ve portföy saklayıcısının bütün fon hesap ve işlemlerinin SPK denetimine tabi olduğunu düzenliyor.
Yani izahnamedeki genel bir risk açıklamasının SPK'yı kanuni yükümlülüklerinden kurtardığı söylenemez.
PBLK'LILAR NEDEN 16 KASIM'A KADAR DAVA AÇMAK ZORUNDA DEĞİL?
Son günlerde bir 16 Kasım telaşıdır gidiyor.
O tarihe kadar dava açılmazsa haklar kaybedilecekmiş.
Arayıp soranlara soruyla karşılık veriyorum: İyi de hangi davadan bahsediyorsunuz?
İptal, tam yargı.. hepsini sayıyorlar.
Yani kafalar çok karışmış.
Gelin bu kafa karışıklığını hızlıca giderelim.
İlk soru şu: 16 Kasım nereden çıktı?
Bu tarih, SPK'nın 17 Eylül tarihli tasfiye kararlarına karşı genel 60 günlük dava açma süresinin son günü.
Peki SPK, 17 Eylül'de neye karar vermişti?
57/1708 sayılı kararın A/6 hükmüyle, TEFAS üzerinden verilen ancak gerçekleştirilemeyen katılma payı iade talimatları karşılığında oluşan tutarın fon hesabına BORÇ OLARAK TAHAKKUK ETTİRİLMESİNİ ve tasfiye sırasında fon varlıklarından elde edilen nakitle ÖNCELİKLE BU BORÇLARIN ÖDENMESİNİ kararlaştırmıştı.
Şimdi soruyorum:
PBLK'lı bir yatırımcı, lehine olan bu kararın iptalini neden istesin?
Hukuken de A/6 hükmünün iptalini istemekte menfaati yok zaten.
Peki sadece PBLK'lılar mı?
Tasfiye öncesinde satış talimatı vermemiş ya da verememiş yatırımcılar da artık uygulanmayan eski ödeme düzeninin iptalini neden istesinler? Bundan ne kazanacaklar?
Dava süresi hesabında PBLK'lıların esas alacakları düzenleme, bana göre 7596 sayılı Kanuna dayanılarak alınan 27 Ekim tarih ve 76/1903 sayılı SPK kararıdır.
Bu kararla PBLK'lıların önceki tüm hakları ellerinden alınmıştır.
Peki bu karara karşı dava açmak için son tarih ne?
28 Aralık 2026 Pazartesi.
Bu tarih, 27 Ekim kararına karşı açılacak iptal davası yanında, doğrudan bu işlemden kaynaklanan zarar nedeniyle İYUK m.12 kapsamında açılacak tam yargı davası için de genel sürenin son günüdür.
Ancak hemen hatırlatayım: SPK'nın denetim ve gözetim görevindeki hizmet kusuruna dayanılarak İYUK m.13 kapsamında açılacak tam yargı davaları bu tarihe tabi değildir. Bunların başvuru ve dava süreleri farklıdır.
Sonuç olarak:
Tera, Pusula ve Atlas fonlarındaki PBLK'lı yatırımcıların, lehlerine olan, dahası sonradan çıkartılan kanun ve kararlarla zaten uygulanamaz hale getirilen A/6 hükmünü iptal ettirmek isteyeceklerini hiç sanmıyorum.
Onun için 16 Kasım'a kadar dava açmalarını gerektiren bir durum yok.
Önemli olan bir an önce dava açmak değil, hangi işlemin hangi hakkınızı ihlal ettiğini doğru belirlemek.
Yoksa hak arayalım derken, dönüp kendi menfaatinize olan kararın iptalini istemiş olursunuz.
TAM YARGI DAVALARINDA KARŞI VEKÂLET ÜCRETİ HAKKINDA
Fon mağdurlarının SPK'ya karşı açacağı tam yargı davalarının reddedilmesi hâlinde, milyonlarca liralık dava değerleri üzerinden nispi karşı vekâlet ücreti ödemek zorunda kalacakları yönünde paylaşımlar yapılıyor.
Gelin, maddi tazminat davaları bakımından doğrusunu mevzuat kapsamında değerlendirelim:
1. Yürürlükteki Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi'nin 13/4. maddesi açıktır:
“Maddi tazminat istemli davaların tamamının reddi durumunda avukatlık ücreti, bu Tarifenin ikinci kısmının ikinci bölümüne göre hükmolunur.”
Bu hüküm, tamamen reddedilen maddi tazminat davalarında MAKTU vekâlet ücreti uygulanacağını emretmektedir.
Bugünkü tarifede idare mahkemeleri için maktu ücret duruşmasız davalarda 30.000 TL, duruşmalı davalarda 40.000 TL'dir.
2. Danıştay içtihatları da incelenmelidir.
Danıştay 10. Dairesi, 13.10.2021 tarihli, E.2019/6665 ve K.2021/4739 sayılı kararında, tamamen reddedilen maddi tazminat talebi nedeniyle hükmedilen nispi vekâlet ücretini maktu ücrete çevirmiştir.
3. Tam ret ile kısmi ret birbirinden ayrılmalıdır.
Maddi tazminat davasının kısmen kabulü, kısmen reddi hâlinde reddedilen miktar üzerinden nispi karşı vekâlet ücreti hesaplanır. Ancak AAÜT 13/3 gereğince bu ücret, davacı lehine belirlenen vekâlet ücretini geçemez.
Bu uygulama, tamamen reddedilen davalara ilişkin maktu ücret kuralıyla karıştırılmamalıdır.
Örneğin, tam yargı davasında SPK'dan 10 milyon TL tazminat talep ettiniz.
Talebinizin tamamı reddedilirse sadece maktu vekalet ücreti ödersiniz.
Eğer Mahkeme 8 milyon TL'lik kısmı kabul etti, 2 milyon TL'lik kısım reddetti ise o zaman reddedilen 2 milyon TL'lik kısım için nispi vekalet ücreti ödersiniz.
Bir de bunun tam tersini düşünelim. Mahkeme, tazminat talebinizin 2 milyon TL'lik kısmını kabul etti fakat 8 milyon TL'lik kısmını reddetti. Bu durumda yine 2 milyon TL üzerinden nispi vekalet ücreti ödersiniz. Çünkü Tarife gereğince SPK lehine hükmedilecek vekalet ücreti, davacı lehine hükmedilen tutarı geçemez.
Sonuç olarak: SPK'ya karşı açılacak maddi tazminat davalarının "tamamen" reddedilmesi hâlinde, mevcut Tarife'ye göre milyonlarca liralık dava değeri üzerinden nispi karşı vekâlet ücreti hesaplanacağı iddiası doğru değildir.
Elbette karar tarihinde yürürlükte bulunan Tarife ayrıca dikkate alınmalıdır.
Fon mağdurlarının dava risklerini değerlendirirken yürürlükteki mevzuata ve doğrulanabilir Danıştay kararlarına dayanmak gerekir. Hukuki riskler ne gizlenmeli ne de olduğundan büyük gösterilmelidir.
Tam yargı davasının zamanlamasına ilişkin çok fazla soru var. Meslektaşım bu konuyu gündeme getirmiş. Şahsi görüşüm şöyle:
İYUK m. 13 – SPK'nın hizmet kusurundan doğan zarar nedeniyle tam yargı (tazminat) davası, zararı ve SPK'nın hizmet kusurunu öğrenme tarihinden itibaren 1 yıl içinde açılabiliyor.
Bu dava yolunu, PBLK'lı olsun veya olmasın, PPF yatırımcısı olsun veya olmasın bütün fon mağdurları kullanabilir.
Bu dava yolunu kullanacaklar, dava süresi itibariyle yılbaşına kadar ve hatta yeni yılın ilk yarısına kadar bekleyebilir.
İYUK m. 12 – İdari işlemden doğan zarar nedeniyle tam yargı (tazminat) davası ise idari işlem tarihinden itibaren 60 gün içinde açılabilir.
Özellikle PBLK kaydı bulunan yatırımcıların İYUK m. 12'ye dayanarak tam yargı davası açması uygun görünüyor. Zira SPK'nın 27 Eylül 2026 tarih ve 76/1903 sayılı kararı sonrası bu grup hukuki statülerini, öncelik sıralarını ve eğer serbest ve hisse senedi fonlarında iseler ayrıca (T+1) fiyatı garantisini kaybettiler.
Bu grupta olanların hem İYUK m. 12, hem de m. 13'e dayanarak tam yargı davası açmasında hukuki yarar görüyorum.
Elbette bu görüşüm genel bir çerçeve sunuyor. Her fon mağduru için uygun olmayabilir.
Replying to @LEVENTKAMAL1
Sayın meslektaşım peki tasfiye’nin hangi aşamasında tam yargı davasini başvurmalıyız sizce ara ödeme geldikten sonra mı ara ödemeden sonra yılbaşına kadar kalan bakiyenin ödenip ödenmeyeceğini bekleyip ondan sonra mı tam yargı davası yoluna gidilmeli. Teşekkürler
Tasfiye süreci tamamlanmadan SPK'ya karşı tam yargı davası açılıp açılamayacağı yönünde çok soru geliyor.
Bunu somut bir örnekle açıklayayım:
İmar Bankası uyuşmazlığında SPK'nın bugün Tera fonları bakımından ileri sürmesi muhtemel iki savunmayı zaten yapmış olduğu görülüyor:
- Yatırımcı öncelikle bankanın sorumlu yöneticilerine başvurmalıdır.
- Bankanın iflası sonuçlanmadan yatırımcının gerçek ve kesinleşmiş zararından söz edilemez.
Bunlar Danıştay 13. Dairesinin resmî kararında, SPK'nın savunması olarak açıkça kayıtlıdır.
Danıştay 13. Dairesi, SPK'nın bu itirazlarına rağmen 2005 yılında davayı esastan inceleyip SPK ve BDDK'nın hizmet kusuru bulunduğunu kabul etmiş ve tazminata hükmetmiştir.
“Milletin istiklâlini, yine milletin azim ve kararı kurtaracaktır.”
Cumhuriyet Bayramınız kutlu olsun.
Fon Mağdurları arasında, mali durumu avukat tutmaya ve mahkeme harçlarını ödemeye uygun olmayanlar var. Onlara, adli yardım almalarını öneririm. İlinizdeki Barolara (adli yardım bürolarına) başvurabilirsiniz.
Şener Beyin derlediği soruları kısaca yanıtlamaya çalışayım:
📌 1. AYM kanunu iptal ederse ne olur?
İptal edilen hükümler yürürlükten kalkar ve devam eden davalarda bu karar dikkate alınır; ancak AYM kararları geriye yürümez, yani iptal, geçmişteki işlemleri geçersiz kılmaz. Örneğin ara ödemeler yapılmışsa bunlar geri alınamaz.
📌 2. PBLK kapsamındaki haklarımız tekrar geçerli olur mu?
Evet. Özellikle m. 3/5 ve m. 8'in iptal edilmesi, 16 eylül ve öncesi kesinleşmiş satış işlemlerinden doğan alacak haklarının önünü açar.
📌 3. AYM'ye dava açıldığına göre benim de dava açmam gerekir mi?
Bireyler kanunun iptali için AYM'ye dava açamaz, ancak kişisel alacak ve tazminat haklarınızı korumak için süresi içinde gerekli hukuki yollara başvurmalısınız; siyasi partinin açtığı iptal davası sizin davanızın yerine geçmez ve dava sürelerini durdurmaz.
📌 4. AYM iptal etmezse AİHM kanunu iptal edip paralarımızı ödetebilir mi?
Hayır. AİHM kanunları iptal edemez ve siyasi partiler de yatırımcılar adına AİHM'e başvuramaz. Ancak iç hukuk yollarını tüketen bireylerin başvuruları üzerine hak ihlali tespit ederek tazminata hükmedebilir.
📌 Ana Muhalefet Partisi “Fon Kanununu” Anayasa Mahkemesi’ne taşıyacağını açıklamasından sonra pek çok mesaj geldi.
👉 Anayasa Mahkemesi bu kanunu iptal ederse ne olur?
👉 Bizim haklarımız (PBLK) tekrar geçerli hale gelir mi?
👉 Anayasa Mahkemesi’ne dava açıldığına göre bende ayrıca kişisel dava açmam gerekir mi?
👉 Anayasa Mahkemesi kanunu iptal etmedi. Ana Muhalefet Partisi AHİM’ e götürdü. AHİM iptal ederse paralarımız ödenir mi?
📌 Gelen soruların ana başlıklar itibarıyla toparladıklarım bunlar. Bir hukukçu arkadaş sade ve anlaşılabilir bir dille açıklarsa zaten birikimini kaptırmış mağdurları sevindirmiş olur..
SPK’nın 27/10/2026 tarih ve 76/1903 sayılı Kararı yayınlandı. Bu karar, hisse senedi fonları ile serbest fonlarda, özellikle 1 milyon TL üzeri yatırımı bulunan yatırımcılara SPK'ya karşı tazminat (tam yargı) davası açmaktan başka bir seçenek bırakmıyor.
Halbuki tasfiyeye sokulan fonlardan geçmişte elde edilen stopaj gelirleri küçük yatırımcıların ve PPF'lilerin anaparasını ödemek için tahsis edilebilirdi.
Yapılmadı.
Manipülatif işlemlerden stopaj vergisi tahsil eden bir Devlet görüntüsü verilmemeliydi.
Dolandırıcılık kazançları üzerinden elde edilen vergiler bu işlemlerden mağdur olanlara dağıtılsaydı, mağdurların biraz olsun içi soğuyacaktı.
Fakat bunu yapmak yerine, fonların hesabına borç kaydedilen 100 binden fazla iade alacağına göz dikildi.
17 Eylülde SPK'nın idari bir kararla tanıyıp güvence altına aldığı iade alacakları, sonradan "pardon" denilerek ortadan kaldırılıverdi.
Süreç, Anayasal hukuki belirlilik, hukuki güvenlik ve ölçülülük açısından toplum nezdinde büyük tahribat yaratacak şekilde yürütüldü.
İade alacaklısı 100 binden fazla insanın mülkiyet hakkı ihlal edildi.
Değer miydi?
Şimdi SPK'ya karşı belki 100 binden fazla tam yargı davası açılacak.
Vatandaşı Devletiyle davalık hale getirmeye değer miydi?
SPK'nın yayınladığı karar, tasfiye hukukunun yüz yıllardır kemikleşmiş kural ve ilkelerini yıkıyor.
Sorun sadece iade alacaklılarının hakları da değil. Bir tasfiyede katılma payları, ancak paydaşların payı oranında ödenir. Buna pro rata denir. Bu temel kural, terekenin tasfiyesinde de, şirket tasfiyesinde de, fon tasfiyesinde de hep aynıdır.
SPK, bu manipülatif fonları TEFAS'a açmasından başlayarak, tasfiye hukukunun temel kurallarını ihlal ettiği son aşamaya kadar, tüm süreçten hukuken sorumludur.
6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu'nun 79. maddesinin TBMM'ye sunulan gerekçesini mutlaka okuyun. 2012'de Kanun koyucu gerekçede adeta gururla şu ifadeyi kullanıyor:
“Türk hukukunda ilk kez finansal piyasalarda gerçekleştirilen işlemlerin takasının sonlandırılması garanti altına alınmıştır"
Gerekçenin devamında bu güvencenin neden getirildiği de açıklanıyor:
Yatırımcıların piyasalara duyduğu güvenin korunması,
Finansal sistemin sürdürülebilirliğinin sağlanması,
Ve sistemik riskin azaltılması.
Fakat Hükümet, daha ilk sınamada takası sonlandırma garantisini yeni bir kanunla geri almak üzere.
Hükümet, 2012'de kanunla güvence altına alınan bir garantiden cayıyor.
Tabiri caizse yan çiziyor.
Takas kesinliği hükmü, kanun gerekçesinde yazdığı üzere, Devletin finansal piyasalara verdiği bir hukuki güven sözüdür.
Daha ilk sınamada Devlet sözünü tutmaz, başlayan takası her koşulda sonlandırma garantisinden işine gelmediği için cayarsa ne olur?
Ne piyasaya güven kalır, ne hukuka, ne de Hükümete...
Fonlardaki manipülatif fiyat hareketlerinden Saklayıcı Kuruluşların da sorumlu olduğu yönündeki hukuki yorumlara çok katılamıyorum.
Sebebi III-56.1 sayılı Portföy Saklama Tebliği. Tebliğin 11/3. maddesi şöyle diyor:
"Portföy saklayıcısı, portföy saklama hizmeti verdiği portföylerin yönetiminden veya piyasadaki fiyat hareketlerinden kaynaklanan zararlardan sorumlu değildir."
Bu hüküm, saklayıcı kuruluşların manipülasyona ilişkin sorumluluklarını çok büyük oranda sınırlandırıyor.
Esasen fonlardaki manipülatif fiyat oluşumlarını tespit etme ve önleme görevi SPK'nın Piyasa Gözetim ve Denetim Dairesi'ne ait.
Sermaye Piyasası Kurulu Teşkilat Yönetmeliği'nin 26. maddesi bu konuda çok net:
26/1-a: Borsalarda ve diğer teşkilatlanmış piyasalarda işlem gören sermaye piyasası araçlarının olağan dışı fiyat ve miktar hareketlerini; bilgi suistimali, piyasa dolandırıcılığı ve piyasa bozucu eylemler kapsamında izlemek, incelemek ve denetlemek.
26/1-b: Sermaye piyasası mevzuatına tabi ortaklıkların ve kolektif yatırım kuruluşlarının kamuya açıkladıkları bilgileri, görev alanı kapsamında kontrol etmek ve izlemek.
Mevzuat ortada. Şayet manipülasyondan kaynaklı zarar nedeniyle bir kurumdan tazminat isteyeceksem, bu kurum öncelikle SPK olur.



