Kindeya Gebrehiwot, PhD, Prof

ብዘዓባ ብዕለት 22 ሕዳር 2018 ኣ/ም “ኣባላት ኣመራርሓ ቦርድ” ኢና ብዝብሉ ሽሞምን ኣድራሻኦምን ብዘይገለፁ ውልቀ-ሰባት ዝወፀ ዘይሕጋዊን ናይ ሓሶትን መግለፂ መብርሂ ምሃብ ይምልከት --------------------------------- ብዕለት 22 ሕዳር 2018 ኣ/ም ቤት ፅሕፈትን ስትራተጂክ ኣመራርሓ ቦርድን GSTS ብዘይፈልጦ ንባዕሎም "ኣባላት ላዕለዋይ ኣመራርሓ ቦርድ" ኢና ኢሎም ብዝሰየሙ መንነቶም ብዘይፍለጥ ውልቀ ሰባት ዘይሕጋዊ፣ መደናገሪን ናይ ሓሶትን ፅሑፍ ምውፅኡ ፈሊጥና ኣለና። መንነትን እንታይነትን ደረስቲ እዚ ፅሑፍ (identities and motives of the authors) ስትራተጂክ ኣመራርሓ ቦርድ GSTS ኣብ ቀረባ ግዜ ተኣኪቡ ብዝስይሞ ኣፃራይ ኮምቴ (internal investigative committee) ተፀኒዑ ብዕሊ ንመላእ ኣባላትናን ህዝብናን ክግለፅ እዩ:: ዝርዝር ዉፃኢት ምፅራይ ክሳብ ዝግለፅ፣እቲ ዝወፀ ዘይሕጋዊን ናይ ሓሶትን ፅሑፍ መላእ ኣመራርሓ GSTS ዘይፈልጦ ምኻኑ ክነረጋግፅ ንፈቱ:: ነዚ ምፅራይ ስዒቡ ምምሕዳራዊን ከምኡ እውን GSTS ኣብ ዝተመዝገበለን ሃገራት ማለት’ውን ኣብ ኢትዮጵያ፥ ኣሜሪካን ኣውሮፓን ድማ ሕጋዊ ተስዕቦታት ክህሊ እዩ። አብ ከምዙይ ዓይነት ናይ ምጭብርባርን ሓሶትን ተግባር ብውነ ዝሳተፉ ወይ አብ ምርባሕ ኾነ ኢሎም ዝተሓባበሩ፣ ክፈልጥዎ ዝግባእ ነገር እንተሃለወ ናይ ሓደ ሕጋዊ ሰብነት ዘለዎ ትካል፣ ኣርማን ኻልኦት መለለይ እቱ ትካልን አምሲልካ ወይ ናይ ሓሶት ሰነድ ምቅራብ፣ ሕጋዊ ወኪል እየ ኢልካ ምትላል፣ አብተን GSTS ብዕሊ ተመዝጊቡ ዝንቀሳቀሰለን ሃገራት ኣዝዩ ከቢድ ናይ ሕጊ ጥሕሰት፣ ከምኡ’ውን ናይ ወንጀል ገበን ተገይሩ ዝወሰድን ብሕጊ ዘቕፅዕን ምዃኑ ክስመረሉ ይግባእ። ብምዃኑ ድማ ኩሉ ኣባል GSTS፥ መዳርግቲ ኣካላትን ህዝብናን ካብ ትካልና ብዕሊ ኣብ ዝወፁ መርገፂታት፣ መግለፂታትን ፅሑፋትን ጥራይ መሰረት ክትገብሩ ነፍልጥ። ምስ ሰላምታ 24 ሕዳር 2018

GSTS Systematic Review of the Second Tigray Interim Administration’s Eight-Month Performance – JULY 2025 ------------------------------------- Summary GSTS’s systematic evaluation of the Tigray Interim Administration (TIA) reveals that, despite initial commitments to establish an inclusive administration, promote genuine dialogue and reconciliation, embark on healing and recovery, consolidate peace and facilitate the return of IDPs and refugees through the full implementation of the CoHA, and create conditions for a smooth transition to an elected government, the current TIA has moved in the opposite direction, including reversing several modest gains achieved by the prior interim administration in creating an enabling environment for press freedom, the right to assemble and protest, open public debates and conferences, decoupling of party politics from state institutions, ensuring equitable access to public mass media for diverse voices, maintaining the non-partisanship of the security forces, and reconstituting an inclusive cabinet. The administration has become increasingly exclusionary, carried out political cleansing across public institutions, responded with force to legitimate community demands, and enabled escalating tensions within the Tigray security forces (now divided into two groups). Political and military actors have dominated decision-making, politicizing the security apparatus and the administration itself, while citizen-centric initiatives, including healing and recovery efforts and the implementation of CoHA, have been sidelined. Inflammatory rhetoric has intensified, threatening the Pretoria Agreement and heightening tensions with Addis Ababa. These developments have deepened mistrust, intensified social and political polarization, and increased public fears of a return to conflict. GSTS cautions that without immediate corrective measures, Tigray risks accelerating internal fragmentation and faces the real danger of sliding back into war. Accordingly, GSTS calls for the urgent reconstitution of the TIA, ensuring that the new interim administration decisively departs from the shortcomings of previous and current interim administrations, is mandated to revitalize and implement the CoHA, deliver essential public services, and guide the transition to a legitimate government through free, fair, and transparent elections.

ናብ: መላእ ህዝቢ ትግራይ፣ ሲቪል ማሕበራት ትግራይ፣ ፖለቲካዊ ዉድባት ትግራይ፣ ተጣበቕቲ ሰብኣዊ መሰላትን ሚዲያታትን ----------------------------------- ዋኒኑ፣ ኣብ ትግራይ ዝተፈፀሙን ዝፍፀሙ ዘለዉን ግህሰት ሰባኣዊ መሰላት ሪፖርት ኣብ ምግባር ክትተሓባበሩ ምፅዋዕ ይምልከት ዓለም ለኸ ማሕበረሰብ ምሁራንን ሰብ ሞያን ትግራይ (GSTS) ብዕለት 4 መስከረም 2018 ዓ.ም ኣብ ዘዉፀኦ ወድዓዊ መግለፂ ኣብ ትግራይ ሰፋሕቲ ግህሰት ሰብኣዊ መሰላት እናተፈፀሙ ከም ዝመፁን ሕዚ እዉን ይቕፅሉ ከም ዘለዉን ምግላፁ ዝዝከር እዩ። ናይዚ መቐፀልታ ዝኾነ እቶም ብመንግስትን መሓዉራቱን (ናይ ፀፅታን ተተሓሓዝቲ ኣካላትን) ዝተፈፀሙን ዝፍፀሙ ዘለዉን ገበናት ብሰፊሑ ንምስናድን ናብ ተሓታቲነት ንምዉሳድን ሎሚ ዕላዊ ይገብሮ ኣብ ዘሎ ሪፖርት መግበሪ ቕጥዒ (Report form) ብምምላእ ኣብ ትግራይ ዝፍፀሙ ግህሰት ሰብኣዊ መሰላት ሪፖርት ክትገብሩን እቲ ቕጥዒ ናብ ኩሉ ትግራዋይ ንክበፅሕ ክትሕግዙን ብኣክብሮት ንፅዉዕ። ንእትገብሩዎ ፃዕሪን ምትሕብባርን ኣቕዲምና ካብ ልቢ ነመስግን። ናብ ሪፖርት መግበሪ መፈንጠሪ: forms.gle/vRSib4jFYZWgtSxW9 ናብ ሪፖርት መግበሪ Barcode: ድሕሪ ስካን ምግባር፣ ኣብ ላዕሊ ኣብ ዝረአ ሊንክ/መፈንጠሪ ይጠዉቑ፣ ቐፂሎም ነቲ ቕጥዒ ይምልኡ።

ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ዞባ ደቡብ፣ ደቡብ ምብራቕን ካልኦት ከባቢታት ትግራይን ዝፍፀሙ ዘለዉ ጥሕሰት ሰብኣዊ መሰላት ኣመልኪቱ ካብ ዓለም ለኸ ማሕበረሰብ ምሁራንን ሰብ ሞያን ዝተወሃበ እዋናዊ መግለፂ ---------------------- ህዝቢ ትግራይ ኣብ ዝሓለፉ ዓመታት ብሰንኪ ፅንተታዊ ኲናት ካብ ዝበፀሖ ብርሰትን በሰላን ገና ከይሓወየ፣ ናተይ ብዝብሎም መራሕቲ ዳግም ናብ ሻቕሎትን ራዕድን ኣትዩ ምርኣይ ብጣዕሚ ዘሕዝን ጥራሕ ዘይኮነስ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ትግራይ ዝፍፀም ዘሎ ታሪኽ ይቕረ ዘይብሎ ክሕደት እውን እዩ። ህዝቢ ትግራይ ኣብዚ ሕዚ እዋን ዝተፈጠረ ስእነት ሰላምን ፀጥታን፣ ተደጋጋሚ ቕትለት፣ ጭዉያ፣ ኽትራንን ምድፋርን ደቂ ኣንስትዮ ዓብይ ሻቕሎት ፈጢሩሉ ይርከብ። ድሕሪ ምክፍፋል ዉድብ ሕወሓትን “ኮርን ልዕሊ ኮርን” ኣዘዝቲ ሰራዊት ንመትከላዊ መስርሕ ሰራዊት ትግራይ ብምጥሓስ ንሓደ ፖለቲካዊ ክፋል ህወሓት ወጊኖም ዉሳነ ምሕላፎምን ናብ ትግበራ ምእታዎምን ስዒቡ ኣብ ትግራይ ሰፋሕቲ ጥሕሰት ሰብኣዊ መሰላት እናተፈፀሙ፣ ትግራዋይ ኣብ ገዛ ዓዱ ክእሰር፣ ክጭወይ፣ ኣድልዎ ክበፅሖ፣ ክስደድ ኮታስ ካብ ክብርታትን ባህጊታትን ህዝቢ ትግራይ ወፃኢ ዝኾኑ ተርእዮታትን ብርክት ዝበሉ ግፍዒታትን እናተፈፀሙ መፂኦም እዮም። ሕዚ እዉን ካብ ዝኾነ ግዜ ንላዕሊ ኢ-ሰበኣዊን ዘይሕጋዊን ስጉምቲታት ተጠናኺሮም ይቕፅሉ ኣለዉ። ከም ብሓዱሽ ዝተዋቐረ ብፕረዚደንት ሌ/ጀነራል ታደሰ ወረደ ዝምራሕ ግዚያዊ ምምሕዳር ካብ ሕሉፍ ተማሂሩ ትግራይ ናብ ዝሓሸ መንገዲ ክወስዳ ተስፋ እኳ እንተነበረ፣ ብግልባጡ ምሉእ ብምሉእ ብዝበሃል መልክዑ ካቢኔኡ ብናይ ኣባላት ሓደ ክፋል ፖለቲካዊ ዉድብ ክተሓዝ ብምግባር ኣብ ትግራይ ዝበኣሰ ዕግርግር፣ ስእነት ሰላም፣ ስደት፣ ጥሕሰት ሰበኣዊ መሰላት፣ ተግባር ኣሰዳድን ተሳዳድን ወዘተ ካብ ዝኾነ ግዜ ንላዕሊ እናተበኣኣሰ ንክኸይድ ኣብ ምግባር ይርከብ። ግዚያዊ ምምሕዳር ትግራይ ከክንዲ ኣብ እዋናዊን ዓበይቲ ዛዕባታት ትግራይን ጠመተ ምሃብ፣ ናይ ዝተወሰኑ ሓይልታት ረብሓን ስልጣንን ንምርግጋፅ፣ ትግራይን ህዝቢ ትግራይን ናብ ዝኸፈአ ሓደጋ ኣብ ዘምርሑ ስራሕቲ ቀትረ-ለይቲ ተፀሚዱ ይርከብ። ኣብ ዞባታት ደቡብን ደቡብ ምብራቕን ሕቶታትን ድሌታትን ህዝቢ ብኣፈ-ሙዝ ንምምብርካኽ ዝግበር ዘሎ ከይዲ ሓደ መርኣያ እዩ። ኣብ መሬት ዘሎ ሓበሬታ ከም ዝሕብሮ፣ ግዚያዊ ምምሕዳር ትግራይ ናይ ዓበይቲ ዓዲ ምሕንፀታን ምኽርን ንጎድኒ ብምግዳፍ ድሌት ሓደ ፖለቲካዊ ሓይሊ ንምዕዋት ብህዝቢ ዝተመረፁ መራሕቲ ብሓይሊ ኣፈ-ሙዝ ንምቕያር ወሲኑ፣ ብዕሊ እዉን ኣብ ከተማ መኾኒ ትማሊ ሓንቲ ጓል ኣንስተይቲ ዝትርከቦም ሸዉዓት (7) ተጋሩ ኣካላዊ መጉዳእቲ ከም ዝበፀሖም ንምርግጋፅ ተኻኢሉ ኣሎ። ካብዚ ብተወሳኺ ከባቢ መሰረት ብዝገበረ መልክዑ ትማሊ ኣብ ኣላማጣ ኣብ ልዕሊ ኣባላት ሰራዊት ትግራይ ማእሰርቲ ከም ዝተፈፀመ ተፈሊጡ ኣሎ። ኣብ ወረዳ 70 እንደርታ እዉን ናይ ህዝብን ቤት ምኽርን ድሌትን ፃውዒትን ንጎድኒ ብምግዳፍ ብሓይሊ ብረት ማዕፆ ብምስባር ዝተኻየደ ኣፀያፊ ክስተት ክኹነን ዘለዎን ብህዝቢ ዝተመረፀ መሪሕነት ንምፍራስ ዝተኻየደ ድሑር ተግባር ብህፁፅ ክእረምን ንፅዉዕ። ስለ ዝኾነ ድማ ዓለም ለኸ ማሕበረሰብ ምሁራንን ሰብ ሞያን ትግራይ (GSTS) እዚ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ዞባ ደቡብ ይኹን ካልኦት ከባቢታት ትግራይ ህዝቢ ዝመረፆም መራሕቲ ብሓይሊ ብረት ንዉጋድ ዝግበር ዘሎ ፀረ-ህዝባዊ ተግባር ብቕልጡፍ ጠጠዉ ክብል ንፅዉዕ። ብሓይሊ ኣፈ-ሙዝ ጠለብ ህዝቢ ንምዕፋን ዝግበር ከይዲ ረብሓ ዘይብሉ ጥራሕ ዘይኮነስ ዘይነበረ ናዕቢ ንኽለዓልን ኣብ መንጎ ተጋሩ ዳሓር ንምእላዩ ዘፀግም ምክፍፋል ከምፅእ ዝኽእል ሓደገኛ ተግባርን ስለዝኾነ እቲ ተፈጢሩ ዘሎ ኣፈላላይ ብዘተን ብምኽክርን ክፍታሕ ንፅዉዕ። ከም GSTS ነዚ ኣብ ምንጎ ተጋሩ ዘይዛሪ ዕግርግር ከምፅእ ዝኽእልን፣ ስርዓትን ሕግን ናይ ምፍራስ ከይድን ናይ ተጋሩ ኣጀንዳ ዘይኮነስ ካልእ ዝደፍእ ደጋዊ ሓይሊ ከም ዘሎ እዉን ክንሓስብ ዝገብር እዩ። እዚ ከዓ ንጉጅለኣዊ ረብሓ ክበሃል ትግራይ ናብ ዘይኮነ መንገዲ ዝወስድ ዘይሕጋዊ ተግባር ስለ ዝኾነ ብቕልጡፍ ጠጠዉ ክብል ኣለዎ። ድሌት ህዝብን ልዕልና ስርዓተ ሕግን ጥሒሱ ብኣፈ-ሙዝ “ህዝቢ ከምበርክኽ እየ!” ኢልካ ንዝዉሰድ ዝኾነ ይኹን ዓይነት ስጉምቲ ስዒቡ ንዝመፅእ ሳዕቤን ግዚያዊ ምምሕዳር ትግራይን ነዚ ብፍሉይ ዝእዝዙን ዘፍፅሙን ፖለቲካዊ ይኹን ወታደራዊ ዉልቀ ሰባትን ጉጅለታትን ምሉእ ሓላፊነት ከም ዝወስዱን ተሓተቲ ከም ዝኾኑን ክነስምረሉ ንፈቱ። በዚ ኣጋጣሚ ኣብ መላእ ዓለም ዝነብር ኹሉ ትግራዋይ፣ ዉዳበታት ትግራይን ፈታዊ ሰላምን ብሓይለ- መልጢ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ንዝግበር በደል ብግልፂ ክኹንንዎ፣ ህዝባዊ ውግንናን ጥቡቕ ክትትልን ክገብሩ GSTS ይፅዉዕ። ኣብ መወዳእታ፣ ዓለም ለኸ ማሕበረሰብ ምሁራንን ሰብ ሞያን ትግራይ (GSTS) ኣብ ትግራይ ክሳብ ሕዚ ዝተፈፀሙን ዝፍፀሙ ዘለዉን ፖለቲካዊን ፆታዊን መሰረት ዝገበሩ ጥሕሰት ሰbኣዊ መሰላት ሕብረተሰብና ኣብ ዘለዎ ኮይኑ ሪፖርት ዝገብረሉ ቕጥዒ ኣብ ሒደት መዓልቲታት ከም እንዝርግሕ እናፍለጥና ነዚ ስዒቡ ተሓታቲነት ከም ዘስዕብ እዉን ብዘየማትእ መንገዲ ክነስምረሉ ንደሊ። ዓለም ለኸ ማሕበረሰብ ምሁራንን ሰብ ሙያን ትግራይ (GSTS) ነሓሰ 13፣ 2017 ዓ/ም

ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ትግራይ ዝፍፀም ዘሎ ዘይሕጋዊ ተግባራት ኣመልኪቱ ካብ ዓለም ለኸ ማሕበረሰብ ምሁራንን ሰብ ሞያን ትግራይ ዝተውሃበ እዋናዊ መግለፂ ----------------------- ፕሬዝዳንት ግዝያዊ ምምሕዳር ትግራይ ሌተናል ጀነራል ታደሰ ወረደ ኣብ ዞባ ደቡብ ትግራይ "ምምሕዳራዊ ምትዕርራይ" ክገብርየ ብዝብል ፉሉይ ሓይሊ ፖሊስ ካብ መቐለ ብምልኣኽ ናይ ኣመሓደርቲ ለውጢ ብሓይሊ ንምፍፃም ዝወሰዶ ስጉምቲ ኣብ ህዝቢ ዓብይ ቑጠዐ ፈጢሩ እዩ። አቲ ስጉምቲ ብወታድራዊ ሓይሊ ዝተሓገዘ ናይ ህዝቢ ምምሕዳር ናይ ምፍራስ ተግባር ብምዃኑ፣ ዘምፅኦ ውፂኢትን ሓደገኛነትን ብምርዳእን ናይ ህዝቢ ድልየት ብምድጋፍን ዓለም ለኸ ማሕበረሰብ ምሁራንን ሰብ ሞያን ትግራይ (GSTS)፣ ነቲ ብፕሬዝዳንት ግዚያዊ ምምሕዳር ትግራይ ትእዛዝ ዝተወሰደን ዝዉሰድ ዘሎን፣ ትግራይን ህዝቢ ትግራይን ናብ ዝኸፈአ ዕግርግር ዘምርሕ ተግባር ብትረት እናኾነነ ብቕልጡፍ ጠጠዉ ክብል ድማ ብኣንክሮት ይፅዉዕ። እዚ ብኣፈ-ሙዝ ድሌት ህዝቢ ምዕፋንን ብሓሳብ ዝተፈለየካ ትግራዋይ ምስዳድን ካብ የካቲት 2017 ዓ/ም ጀሚሩ አብ ኻልኦት ኸባብታት ትግራይ ብስፍሓት አናተተግበረ ዝመፀ ስልጣን ናይ ምብሓት ስትራቴጂን ተግባርን፣ ንትግራይ ናብ ዘይዛሪ ዕግርግር ዘእትዋ ተግባር ስለ ዝኾነ GSTS ብገንኡ ጠጠዉ ክብል ኣተሓሳሲቡ ምንባሩ ዝዝከር እዩ። ብዝተወሰኑ ንሓደ ፍንጫል ሕወሓት ዝወገኑ “ኮርን ልዕሊ ኮርን” ብዝብል ብዝፅውዑ ኣባላት ሰራዊት ትግራይ 15 ጥሪ 2017 ዓ/ም ዝወሰንዎ ዉሳነ ክስሕብዎ ህዝቢ ዝገበረሎም ፃዊዒትን ዝሃቦም ምኽርን ንጎድኒ ገዲፎም ናብ ተግባር ብምእታዎም እቱ ዝነበረ ግዚያዊ ምምሕዳር ክፈርስ፣ ኬላታት እናዓፀኻ ህዝቢ ክሽበር፣ ብሓይሊ ጠበንጃ ህዝቢ ካብ መረበቱ ክስደድ፣ ህዝቢ ብዘይመረፆ ክመሓደር፣ ልዕልና ሕግን ስርዓትን ሃደሽደሽ ክብል፣ ሓድነት ሓይልታት ፀጥታ ትግራይ ክዳኸምን ምክፍፋል ክፍጠርን፣ ህዝቢ ነንባዕሉ ከይተኣማመንን ጥርጣረ ከሕድርን ኢሉ እዉን ሓድነት ተጋሩ ክሽርሸር ካብ ምግባር ሓሊፉ ግህሰት ሰበኣዊ መሰላት ዘስዐበ፣ ኣብ ከክንዲ ደበስን ሕዉየትን ንህዝቢ ትግራይን ፈተዉቲ ህዝቢ ትግራይን ኣዕርዩ ዘሕዘነ ተግባር ተፈፂሙ እዩ። ብድምር በቲ ናይ “ኮርን ልዕሊ ኮርን” ዉሳነ ብሓይሊ ጠበንጃ ዝተፈፀመን ዝፍፀም ዘሎን ተግባር ትግራይ ሕዚ ናብ ዘላቶ ብጣዓሚ ኣፀጋሚ ደረጃ መንቀራቕር ክትበፅሕ ናይ ኣንበሳ ብፅሒት ተፃዊቱ እዩ። እቲ ፍፃመ ዘስዕቦ ከቢድ ሓደጋ ብዕምቆት ብምግምጋም፣ GSTS እቲ “ኮርን ልዕሊ ኮርን” ውሳነ ትግራይ ናብ ዝኸፈአ ኣንፈት ዝወስድ ሓደገኛ ኣካይዳ ብምዃኑ ብገንኡ ጠጠው ክብልን ናብ ትግበራ ከይኸድን ብዕለት 18 ጥሪ 2017 ዓ/ም ኣብ ዘዉፀኦ መግለፂ ብዕሊ ኣውጊዙን ምዒዱን እዩ። ድሕሪ ብኣፈ-ሙዝ ምፍራስ ግዚያዊ ምምሕዳር ትግራይ፣ ብፕሬዝዳንት ጀነራል ታደሰ ዝምራሕ ሓዱሽ ግዝያዊ ምምሕዳር ካብ ሕሉፍ ተማሂሩ ትግራይ ናብ ዝሓሸ መንገዲ ሰላም፣ ሕዉየትን ተስፋን ክወስድ ተስፋ ተዋሂብዎ እኳ እንተነበረ ካብ ናይ መጀመሪያ ኣወዳድብኡ ጀሚሩ ዝተፈለየ ሓሳብን ዓቕምን ዘለዎም ናይ ካቢኔ፣ ዞባ፣ ቢሮታትን ክፍለ ከተማታትን ኣመራርሓ እናተባረሩ እቲ ናይ መንግስቲ መሓዉር ብናይ ሓደ ፍንጫል ጉጅለ ሕወሓት ዓብላላይነት ክዋቕርን ንናይ ሓደ ፖለቲካዊ ዉድብ ዕላማ መፈፀሚ ክኸዉን ብምግባሩ፣ ናይ መንግስቲ መሓዉር እናተዳኸመን መሳርሒ ፖለቲካ እናኾነን ትግራይ ናብ ዝኸፈአ ዓዘቕቲ እናእተዋ መፂኡን ይርከብን። ድሕሪ ናይ ልዕሊ ሓደ ሚልዮን ህይወት ዝበልዐ ኲናት፣ ባህግን ድሌትን ህዝቢ ትግራይ ሕዉየት፣ ተስፋ፣ ናብ ሰላማዊ ናብራ ምምላስ፣ ፍትሕን ተሓታትነትን ምንጋስ፣ ግዘኣታዊ ሓድነት ትግራይ ምርግጋፅ፣ ዝተመዛበሉ ወገናትና ናብ ሙውቕ ገዝኦም ምምላስን ምጥያሽን ወዘተ እኳ እንተነበረ ኣብ ከክንድኡ ንናይ ህዝቢ ረብሓ ንጎድኒ ብምግዳፍ ናይ ሓደ ፖለቲካዊ ጉጅለ ፃምእ ስልጣንን ረብሓን ንምርግጋፅን ካብ ተሓታቲነት ንምድሓንን ክበሃል ህዝቢ ትግራይ ከም ጅሆ ተታሒዙ ሕዚ እዉን ኣብ ከቢድ ጭንቀትን ራዕድን ይርከብ። ስለ ዝኾነ ድማ ዓለም ለኸ ማሕበረሰብ ምሁራንን ሰብ ሞያን ትግራይ ሕዝውን ትግራይ ንምድሓን እንትባሃል ስዒቦም ዘለዉ ፃዊዒታት ብግዚያዊ መንግስቲ ትግራይ ብቕልጡፍ ክትግበሩ ይፅዉዕ። 1. ግዚያዊ ምምሕዳር ትግራይ ኣብ ልዕሊ ዞባ ደቡብ ይኹን ኣብ ኻልኦት ኸባቢታት ትግራይ ብኣፈ-ሙዝ ህዝቢ ንምብርኻኽ ዝኸዶ ዘሎ ክያዶ ትግራይ ናብ ዝበኣሰ ዕግርግርን ናይ ሕድሕድ ጎንፅን ዝወስድ ኢሉ እዉን ሓድነት ተጋሩ ናብ ሓደጋ ዘዉድቕ ተግባር ስለ ዝኾነ ብቕልጡፍ ጠጠዉ ከብሎ ንፅዉዕ፣ 2. ድሕሪ ዳግመ ‘ምትዕርራይ ግዚያዊ ምምሕዳር’ ትግራይ ኣብ ተጋሩ ሃዳናይን ተሃዳናይን፣ ኣሰዳድን ተሳዳድን፣ ሰዓራይን ተሳዓራይን ኣይህልውን ዝብል ተስፋ ዝተወሃበሉ ዘረባ ፕሬዝዳንት ግዚያዊ ምምሕዳር ቃል ተዓፂፉ፣ ሓድነትን ብሄራዊ ረብሓን ተጋሩ ናብ ሓደጋ እናእተወ ዝርከብ ዘሎ ብሓሳቡ ንዝተፈለየ ትግራዋይ ናይ ምስዳድን ምህዳንን ኣዕናዊ ተግባር ብቕልጡፍ ጠጠዉ ክብል ነተሓሳስብ። እዚ ኣብ ዘይኾነሉ ግዜ ግን ኣብ ትግራይ ብምኽንያት ናይ ሓሳብን ፖለቲካን ኣፈላላያትን ካልኦትን ክሳብ ሕዚ ዝተፈፀሙን ዝፍፀሙ ዘለዉን ጥሕሰት ሰብኣዊ መሰላት ናብ ተሓታቲነት ንምስግጋርን ነዚ ተግባር ዝፍፅሙን ዘፍፅሙን ተጠየቕቲ ንምግባርን GSTS ዕላዊ መስርሕ ከም ዝዝርግሕን ዝሰርሕን ብግልፂ ከተሓሳስብ ይፈቱ፣ 3. "ፅምዶ" ብዝብል ሽም ዝፍለጥ ሕጋዊ መሰረት ዘይብሉ፣ ህዝቢ ትግራይ ፈፂሙ ናብ ዘብርስ ኣንፈት ዝወስድ፣ ሕልሞም ብውዕሊ ፕሬቶሪያ ተኾሊፍና ብዝብሉን ዝጣዓሱን ሓይልታት ዝምወል፣ ንትግራይ ናብ ዓብይ ሓደጋ ከዉድቕ ዝኽእል ኢሉ እዉን ትግራይ ናይ ፕሮክሲ/ውክልና ማእኸል ዓውደ ኩናት ክትኸውን በሪ ዝኸፈት ምንቕስቓስ ብቕልጡፍ ጠጠው ክብልን ጊዚያዊ ምምሕዳር ብሕፁፅ ስጉምቲ ክወስድን ንፅውዕ፣ 4. ከም ብሓዱሽ ዝተመዓራርየ ግዝያዊ ምምሕዳር ትግራይ ካብ ሕሉፍ ተማሂሩ ዝሓሸ ክሰርሕ ኣብ ህዝብና ዓብይ ተስፋ እኳ እንተነበረ ሕዚ ዘሎ ጭቡጥ ኩነታት ግን ካብ ዝሓመቐ ናብ ኣዕርዩ ዝኸፈአ መንገዲ ይኸይድ ስለ ዘሎ፣ ኩሉ መሓዉሩ ናብ ጓጓ ሓደ ፖለቲካ ፍንጫል ጉጅለ ሕወሓት ኣእትዩ ስርዓትን መንግስትን ምድኻም ጥራሕ ዘይኮነስ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ትግራይ ሓዱሽ ናይ ጭቆና፣ ስእነት ፍትሒ፣ ፋሉልነት፣ ስእነት ሓድነት ወዘተ ባይታ ይከፍት ስለ ዘሎ፣ ኣብ ትግራይ እቲ ንነዊሕ እዋን ዝባሃግናዮ ሰላምን ምርግጋዕን ምምፃእ ተሳኢንዎ ስለ ዘሎ፣ ዝነበረ ጭላንጭል ነፃነት ናይ ፍትሒ ትካላትን ሚዲያን ናብ ምዕፋን የምርሕ ስለ ዘሎ፣ ኩሎም መሓዉራት መንግስቲ ናይ አእዝዩ ዝሓመቐ ፖለቲካ ትግራይ መሳርሒን ወታድራዊ ምሕደራን ክኾን ኢሉ እዉን ትግራይ ኣብ ዝተናወሐ ዘይምርጋጋዕን ህዉከትን ክትነብር ዘኽእል መንገዲ ይኽተል ስለ ዘሎ፣ ህዝቢ ትግራይ ኣብ መዋእሉ ሪኢዎ ናብ ዘይፈልጥ ናይ ሕድሕድ ጎንፂ በሪ እናኸፈተ ስለ ዝኾነ፣ እቲ ብወረርቲ ተታሒዙ ዘሎ መሬት ትግራይ ኣብ ክንዲ ዘውሕስን ተመዛበልትና ናብ መረበቶም ዝምልስን ናብ ኻልእ ናይ ዕንክሊል ኣጀንዳ የእትወና ስለ ዘሎ- ብህፁፅ ትግራይ መሰረት ዝገበሩ ኹሉም ናይ ፖለቲካ ዉድባትን ሓይልታትን፤ ንኹሎም ኸባቢታት ማሕበረሰብ ትግራይ፣ ብሓይሊ ብረት ንዝተሰደዱ መራሕቲ ነበር ግዚያዊ ምምሕዳር ትግራይ፣ ብሓይሊ ጠበንጃ ካሊእ ሓይሊ ክፈጥሩ ዝተገደዱ ኣባላት ናይ ፀጥታ ሓይልታትን ሲቪል ማሕበራትን ዘሳትፍን ዘፅልልን ገፊሕ ዳስ ብሄራዊ ኮንፍረስ፣ ገለልተኛን ሓቓፊን ብዝኾነ ኣካል ብቕልጡፍ ክፅዋዕን ናይ ትግራይ መዋፀኦ ብዝርዝር ምይይጥ ተገይሩ እቲ ብሄራዊ ጉባኤ ብዘቕምጦ መፍትሒ ትግራይ ዉሕስና ናብ ዘለዎ ኣንፈት ክተምርሕን ብአፅንኦት ንፅዉዕ። @addisstandard @Tigrai_TV @Tmhtvnews

GSTS Press Release on Engagement with The President of the Tigray Interim Administration -------------------------------------- On April 21, 2025, the Global Society of Tigray Scholars and Professionals (GSTS) held its first engagement with His Excellency General Tadesses Worede, the new President of the Tigray Interim Administration (TIA). The meeting lasted four hours and covered key agenda items, which GSTS believes should be the priority for action for the President and his administration. Emphasis was placed on the following: 1. Revitalisation of the transitional process through the formation of a new, more inclusive transitional government: On ensuring inclusive governance through equitable representation of all political actors and civil voices, as well as overhauling the governance structures in the cabinet and across all representative and administrative tiers including a robustly mandated Interim Council that exercises legislative and oversight powers; 2. Sustaining Peace through Timely and Effective Implementation of the Pretoria Agreement: On the swift and full implementation of the agreement, including the removal of non-ENDF forces, restoring Tigray’s territorial integrity in line with the constitution, and enabling the dignified return of IDPs and refugees to their homes, land, and property; 3. National Dialogue and Reconciliation Commission: On the need for a comprehensive, inclusive, and credible dialogue and reconciliation process based on fact-finding and truth-telling to address past grievances and build lasting peace through victim-centered accountability and effective remedies; 4. Independent Inquiry Commission: On the importance of the establishment of an independent inquiry commission to investigate the recent alleged assassination attempt on President Getachew Reda, the forced removal of the former interim administration, human rights violations against the former TIA officials and supporters, as well as public grievances in various parts of Tigray; 5. Creating Enabling Environment for Democratic Elections, Legitimate Governance and Rule of Law: On the need to lay all the necessary groundwork for the upcoming elections to be free, fair, transparent and credible by preserving the recent democratic dispensation Tigray, including the freedom of the press and assembly, has witnessed and establishing rule of law, accountability and transparency in governance; 6. Party-State Separation: On the importance of strengthening the institutional independence of government and its structures; and fully decoupling the roles of party and government and ensure effective government functioning, clear delineation of boundaries and state-building; 7. Transparent and Accountable Natural and Public Resources Governance: On the effective public oversight and accountability in the use and management of land, mining resources, and other public resources, including the public ownership of the Endowment Fund for the Rehabilitation of Tigray (EFFORT) enterprises and their asset; and 8. Security Sector Reform: This involves civilian control over military and security forces, clear delineation of responsibilities among the Army, the Police, and the Militia, and unification of all Army commanders and their units. GSTS commended President General Tadesse Werede for his openness and commitment to fruitful engagement. During the meeting, the GSTS presented its positions to the President on the above and related issues and expressed its readiness for continued engagement to support Tigray’s recovery and smooth transition. Following this fruitful engagement, GSTS will release detailed statements and actionable frameworks for the implementation of the above-listed priority areas for TIA’s action. Global Society of Tigray Scholars and Professionals (GSTS) 26 April 2025