Para ve Finans

Hazine nakit bütçe açığının GSYH’ye oranı 2023👉 %-2,4 2024👉%-4,7 2025👉%-3,3 Mar.26👉%-2,7 Haz.26👉%-2,6 Eyl.26👉 %-3,0 Eki.26👉%-3,1

28 Ağustos-30 Ekim arası yurt içi yerleşiklerin yabancı para mevduatı parite etkisinden arındırılmış olarak 7 milyar dolar arttı. Bu artışın 0,8 milyar doları gerçek kişilerden 6,2 milyar doları tüzel kişilerden geldi. Yabancıların yurt içi menkul kıymet piyasasından çıkışı 3,7 milyar dolar, yurt dışı piyasadan çıkışı 0,5 milyar dolar gerçekleşti. Swaplardaki azalış ise 12,8 milyar dolar. Aynı dönemde merkez bankasının swap hariç net rezervindeki azalış 31,6 milyar dolar tutarında gerçekleşti. Bu azalışın bir kısmı altın fiyatlarındaki düşüşten kaynaklandı. Haftalık vaziyete göre TCMB’nin net altın stoku 28 Ağustos’ta 471 ton iken 30 Ekim’de 488 ton oldu. Aynı dönemde net altın stokunun dolar değeri 69,8 milyar dolardan 62,5 milyar dolara geriledi. Miktar etkisi +2,5 milyar dolar iken fiyat etkisi -9,7 milyar dolar gerçekleşti. Altın fiyat etkisi 9,7 milyar dolar hariç tutulduğunda swap hariç net rezervdeki azalış 21,9 milyar dolar oldu.

Dış koşullar Bizim için olumsuz Petrol ⬆️ 👉 Enflasyon ⬆️ 👉 ABD faizi⬆️👉 $’ın değer kazanması Bizim için olumlu Petrol⬇️👉Enflasyon ⬇️👉ABD faizi⬇️👉$’ın değer yitirmesi

Faizler ne durumda? Bileşik olarak Ticari kredi faizi %45 KMH ve kurumsal kredi kartları dahil %50 İhtiyaç kredisi faizi %59 KMH dahil %62 Konut kredisi faizi %41 Mevduat faizi %42 (politika faizinin bileşiği %43).

Brent petrol savaş öncesi 70$ iken 115$’a kadar yükselmişti. ABD ara seçim sonrası 100$’ın altına geldi. ABD 10 yıllıkları savaş öncesi %4’lerdeydi sonrasında %5,3’leri gördü, şu anda %4,8’lerde.

Bireysel kredilerin yıllık artışı 26 Aralık 2025 haftasında %47,1 iken 30 Ekim 2026 haftasında %33,5’e geriledi. Aynı dönemler için TL ticari kredilerin yıllık artışı %41,3 ve %40,6 oldu. YP kredilerin yıllık artışı ise döviz kuru artışındaki yavaşlamanın da etkisiyle %47,1’den %28,1’e geldi. Kredilerdeki yavaşlama özellikle bireysel tarafta.

Dolar/TL aylık artışı ikinci çeyrekte hızlandıktan sonra yaklaşık aynı oranda devam ediyor (%1,6). Kredilerin artışı ise ilk yarıda istikrarlı seyrederken (%2,5), üçüncü çeyrekte eylül ayıyla az bir miktar hız kesti (%2,4). Ekim ayında ise ciddi bir yavaşlama yaşandı (%0,8).

Takipteki alacak oranındaki artış hızlanıyor. Kredi artışı hız kesiyor.

İlk çeyrekte toplam kredilerin aylık ortalama artışı %2,50, ikinci çeyrekte %2,46, üçüncü çeyrekte %2,40 olmuştu. Üçüncü çeyrekte aylık artışlar temmuzda %2,46, ağustosta %2,58 iken eylülde %2,16 oranında gerçekleşmişti. Ekim ayında aylık artış ise %0,82 oldu.

Ekim ayında toplam krediler %0,8 arttı. 10 aylık artış %25,4, yıllık artış %34,3 oldu. Krediler ilk çeyrekte %7,7, ikinci çeyrekte %7,6, üçüncü çeyrekte %7,4 artmıştı.

Enflasyon ana eğilimi %1,76, 3 aylık ortalaması %1,79. 3 aylık ortalamanın yıllıklandırılmışı %23,7.

Türk lirası yılbaşından bu yana reel olarak %8,9 değer kazandı.

Tasfiye kapsamındaki fonlarda 4500 firmanın 116,2 milyar TL yatırımı varmış (1 milyon TL altı yatırımı olanlar dahil). Bunların yaklaşık yarısı para piyasası fonlarındaymış.

28 Ağustos-23 Ekim arası 8 haftalık kredi artışlarına bakalım. 👉Bireysel krediler %0,5 👉TL ticari krediler %4,0 👉YP ticari krediler %2,6 USD cinsinden %-0,4

28 Ağustos-23 Ekim arası yurt içi yerleşiklerin yabancı para mevduatı parite etkisinden arındırılmış olarak 6,4 milyar$ arttı. Parite etkisi -13,3 milyar$ oldu. Yurt dışı yerleşiklerin yurt içi tahvil ve hisse senedi satışları 2,9 milyar$ gerçekleşti. Swap piyasasından çıkış ise 8,7 milyar$. Kısaca yabancı satışı 11,6 milyar$, yerli döviz alımı 6,4 milyar$ oldu.

12 aylık ihracatın ithalatı karşılama oranı %75. Mayıs 2023’de %68’e kadar düşmüştü. Dış ticaret dengesinde sorun yok.

12 aylık dış ticaret açığı ekimde 95,1 milyar dolara geriledi. Ağustos👉97,8 milyar$ Eylül👉96,0 milyar$ Ekim👉95,1 milyar$

📈Yıllık enflasyon (Eylül ve Ekim) TÜFE %29,7👉%29,8 Temel mallar %15,9👉%16,7 Hizmetler %37,7👉%36,6 Alkol-tütün-altın %31,4👉%27,7 İşlenmemiş gıda %24,2👉%26,0 İşlenmiş gıda %30,3👉%29,3 Enerji %46,1👉%51,4

📈TCMB dış varlık-toplam döviz yükümlülükleri + yurt içi bankalardan bilanço dışı net swap alacağı 📌17 Eylül-30 Ekim👉 -21,4 milyar$ 📌28 Ağustos-30 Ekim👉-33,1 milyar$

Otomobil ve hafif ticari araç satışları ekimde yıllık %30,8, ocak-ekim döneminde yıllık %15,3 azaldı.