Geist Arbeiter (@_geistarbeiter) header
Geist Arbeiter (@_geistarbeiter) profile picture
Joined May 2020
Kitabın yazıldığı sene II. Dünya Savaşı’nın henüz devam etmekte olduğu 1944, yazarın Atatürk’le röportaj yaptığı yıl da 1937. Atatürk’ün düşünceleri gerçekten aşağı yukarı buydu.
Mustafa Kemal, Stalin ve Hitler hakkında ne düşünüyordu?
2
3
68
7,402
sesle dile getirdiği “Tek Ülkede Sosyalizm” programı, Mustafa Kemal’in 1919-20’den beri benimsediği “Misak-ı Milli”nin bir benzeriydi. Belki doğrudan bir esinlenme de vardı. Atatürk II. Dünya Savaşı ve sonrasını görseydi Türkiye muhtemelen kendine yine Batı ittifakı içinde yer
1
8
757
bulur, fakat 1940’lardan itibaren “Komünizmle Mücadele” kılıfı altında gelişen ortaçağ zihniyetinin yayılmasına cevaz vermezdi. Türkiye’nin tutumu jeopolitiğin izin verdiği ölçüde, de Gaulle Fransasınınkine benzer bir çizgide olurdu muhtemelen.
1
10
599
Cumhuriyet demek vatandaşlık demektir. Bir ülkenin bir Cumhuriyet olması, onu meydana getiren insanların vatandaş haline gelmeleriyle eş anlamlıdır. Nasıl bir orman ağaçlardan, bir buket çiçeklerden, bir galaksi yıldızlardan oluşuyorsa, bir Cumhuriyet de tek tek parçalarına
2
8
70
6,054
“If you can keep it.” Çünkü bir Cumhuriyet’i yaşatmak onu kurmak kadar zordur. Bir kurtuluş savaşının, bir devrimin, ya da bizde olduğu gibi her ikisinin bir arada yaşandığı günlerde vatandaşlık heyecanı çok yüksek olur. Ama zaman geçip olağanüstü günlerin yerini sıradan günler
1
12
652
aldığında bu heyecan yerini etnik, dinsel, sınıfsal, ve tabii bireysel özel ilgilere bırakır. Bu doğal ve kaçınılmazdır. Önemli olan bütün bu münferit ilgilerin, ortak vatandaşlık çerçevesine zarar vermeyecek bir seviye ya da mesafede tutulabilmesidir.
15
565
Tamamen doğru bu. Ama veriyi tarihsel bağlamına oturtmak gerekir. Yazıcızade Ali, bazı parçaları sonradan “Oğuzname” adıyla yayımlanan Selçuklu tarihini 1420’li yıllarda, Anadolu’daki Timur istilasının hemen sonra yazdı. Bu dönemde Osmanlı Devleti, bir yandan Anadolu Türklerini
Yazıcızade'den: Osmanlılar, atalarının çekik gözlü olduğunu biliyordu
2
7
104
12,646
arasında adeta hiçbir fark yok, zira ikisi de felsefe tarihine ait birer eski olgu olarak anlaşılıyor. Yarım asır önce sosyalizmin bu derece tarihten silineceğini tasavvur etmek bile mümkün değildi. Benzer bir şey uzun vadede milletlerin değilse de milliyetçiliğin de başına
1
11
899
gelebilir. İşte köken iddiaları da biraz böyledir. Her birinin tutabileceği, geniş kabul görebileceği kendine göre bir çağı vardır.
2
15
821