Ahmet Gürbüz ŞENER

İYİLİĞİNDEN EMİN OLANLAR Tolstoy, Kazaklar’da bir akşamı anlatır: “Omuzunda taşıdığı ağın içinde hâlâ çırpınan gümüş renkli balıklar göze çarpıyordu.” Köyün huzurlu görüntüsünde, ağın içinde can çekişen bir hayat da vardır. Güzellik, bakışın nerede durduğuna bağlıdır. Olenin’in hikâyesini bu görüntüyle birlikte okuyalım. Moskova’dan kaçıp Kafkasya’ya gelen Olenin, fedakârlık ederek değişeceğine inanır. Lukaşka’ya bir at armağan eder; sonra onun nişanlısı Marianka’ya evlenme teklif eder. Küçümsediği unvanların sahiplerinden gördüğü ilgi hâlâ hoşuna gider. Başka bir hayata yerleşmiştir; kendisi hakkındaki güzel düşüncelere saklanan arzuları da onunla gelmiştir. İnsan kendisini iyi biri olarak sevebilir; bu sevginin içinde yaptıklarını görme yeteneğini kaybedebilir. Kendi iyiliğinden emin oldukça, kötülüğüne başka adlar bulur. Kayırmaya vefa, ayrıcalığa hak edilmiş karşılık, hesap vermemeye davaya sadakat der. Böylece çıkarını korurken vicdanını koruduğuna da inanabilir. Yolsuzluğun ruhsal dayanaklarından biri burada aranabilir: İnsan kazandığı parayla birlikte kendisi hakkındaki iyi insan hikâyesini de elde tutmak ister. Zarar verdiği kişinin yüzüne bakmak, o hikâyeyi bozacaktır. Bu yüzden bazen yaptığından çok, yaptığının görünür olmasına öfkelenir. Çevresi de aynı hikâyeye inanıyorsa, hesap sormak ihanet sayılabilir. Birbirimizin iyiliğine kefil olurken birbirimizin kötülüğünü görünmez kılarız. Ortak çıkar, ortak vicdan kılığına girebilir. Bu yüzden ahlakın denetime, şeffaflığa, hesap verebilmeye ihtiyacı vardır. İyi niyet, başkasının hakkının güvencesi olamaz. İnsan kendi çıkarını tanımakla, ona sınır koymanın sorumluluğunu da üstlenir. Olenin’in armağanına bakarken arzusunu da görebilmek gerekir. Tıpkı balıkların gümüş parıltısına bakarken çırpınışlarını görebilmek gibi. İnsan, kendisine duyduğu hayranlığı sınırlayabildiği ölçüde başkasının hayatına yer açar. Kendini sevme ayarsızlığından kurtulmanın tek yolu budur. Güzelbahçe Sohbetleri, 2026