Brezilya’da bir haftayı aşkın zaman geçirdim. Gördüğüm ülkeler arasında Türkiye’ye en çok benzettiğim yerlerden biri oldu. Bir kere, bütün sorunlarına rağmen işleyen bir seçim demokrasisi var. İnsanlar sandığa gidiyor, oy veriyor, iktidarı değiştirebiliyor. Toplum ideolojik olarak bölünmüş olsa da kavgasız gürültüsüz yürüyor. Bizde olduğu gibi orada da yoksulluk var, büyük zenginlik de var. Favelalar yani Gecekondular, sokaklarda kamyonlar, kalabalık mahalleler… Bölgecilik, hemşericilik, dinin günlük hayata ve siyasete etkisi… Pek çok şey tanıdık geliyor insana. Ha bir de benim gittiğim yıllarda Fenerbahçe Alex formalı çocukların çokluğu…. Sao Paulo’da çok zenginler, trafik yüzünden helikopterlerle işlerine gidip gelirken işçiler aynı kentin yollarında saatlerini tüketiyor. Aynı şehirde, birbirinden çok farklı iki hayat yaşanıyor. İki farklı siyasi tercih de buradan şekilleniyor. Helikopterdekiler değil trafiktekiler Lula’yı seçiyor. Lula’nın seçim kampanyasından bir görüntü aklımda kaldı. Yanılmıyorsam Rio de Janeiro’da, Copacabana sahilindeki beş yıldızlı otellerin pencerelerine çıkan aşçılar, garsonlar, oda görevlileri, temizlik çalışanları, aşağıdan geçen Lula’ya büyük bir coşkuyla el sallıyordu. Bence o görüntü, Brezilya siyasetini anlamak için çok şey anlatıyor. Çünkü Lula’nın gücünün önemli bir bölümü, o otellerin sahibi olanlardan değil, o otellerde çalışan insanlardan geliyor. Hizmet sektörünün görünmeyen emekçilerinden, dar gelirlilerden, hayatını çalışarak kazanan milyonlardan… Türkiye’de muhalefetin başarması gereken de tam olarak bu. Üniversite mezunlarından, beyaz yakalılardan, gençlerden, kentli orta sınıftan destek almak önemli. Ama bir ülkede seçim kazanmanın yolu, yalnızca bu kesimlerin desteğini almaktan geçmiyor. Asıl mesele, en düşük gelir grubundaki insanların güvenini kazanabilmek. Türkiye’de iktidarın hala güçlü bir seçmen desteğine sahip olduğu toplumsal kesimlerden söz ediyorum. Brezilya’da da Lula’nın karşısında varlıklı kesimlerin, muhafazakârların ve özellikle bazı güçlü dini çevrelerin desteğini alan bir siyasi blok vardı. Ama bu destek, tek başına ülkenin tamamında çoğunluk oluşturmaya yetmedi. Bir başka benzerlik de gündelik hayatın ayrıntılarında saklı. Mesela otomobiller… Dünya markalarının daha küçük, düşük motor hacimli, ekonomik modelleri yollarda çok yaygın. Türkiye’deki yolları hatırlatıyor insana. Gelir dağılımının, alım gücünün, ekonomik tercihlerin sokaktaki ortak yansıması gibi. Lula ise benim için yalnızca uzaktan takip ettiğim bir siyasetçi değil. Devlet başkanlığının ilk döneminde tanışma fırsatı bulduğum, samimiyetini ve Türkiye’ye yakınlığını bizzat gördüğüm bir insan. Türkiye ile ilişkilerini her zaman sıcak tutmaya çalışan, farklı siyasi görüşlerden Türk siyasetçilerle dostane ilişkiler kurabilen bir lider. Erdoğan’la hep iyi oldu. Özgür Özel’le Sosyalist Enternasyonal toplantısındaki samimi karşılaşması da Türkiye’ye yakınlığın güzel örneklerinden biriydi. Lula’nın Filistin konusundaki açık tutumu, Trump ve Netanyahu gibi liderlerle yaşadığı siyasi ayrılıklar da onu yalnızca Brezilya’nın değil, dünya siyasetinin önemli aktörlerinden biri haline getirdi. Brezilya’daki siyasi gelişmeleri bu yüzden ayrıca önemli. Yıllar önce Kurtarıcı İsa heykelinin bulunduğu Corcovado Tepesi’nden Rio de Janeiro’ya bakmıştım. Önümde uzanan o muazzam şehri, ülkenin çelişkilerini, insanlarını, tarihini anlamaya çalışmıştım. Şimdi binlerce kilometre uzaktan, okuyarak, izleyerek, hatırlayarak aynı ülkeyi anlamaya çalışıyorum. Ve dönüp dolaşıp kendi ülkemi düşünüyorum. Brezilya’nın Türkiye’ye benzeyen çok yanı var. Ama benim için en önemli benzerlik, bütün toplumsal ayrışmalara rağmen insanların sandığa inanması. Çünkü demokrasinin en büyük güvencesi, bir iktidarın seçimle gelebilmesi kadar, seçimle kalabilmesi, yine seçimle gidebilmesi değil mi ?