Eilis O'Malley

"W maju 2007 roku Paul Newman wszedł do ośrodka opieki nad osobami z zaburzeniami pamięci, nie wiedząc, czy jego żona, z którą przeżył niemal pięćdziesiąt lat, jeszcze go rozpozna. Joanne Woodward siedziała w milczeniu przy oknie i patrzyła na nagie gałęzie drzew. Kiedy otworzyły się drzwi, nawet się nie odwróciła. Chwilę wcześniej pielęgniarka uprzedziła Paula, że tego dnia Joanne może być w gorszej formie. Skinął tylko głową. Dobrze znał już rzeczywistość jej choroby. Usiadł obok i spokojnie czekał, aż zwróci na niego uwagę. Po chwili spojrzała na niego z zaciekawieniem, ale w jej oczach nie było śladu rozpoznania. — Czy mogę panu w czymś pomóc? — zapytała uprzejmie. Paul uśmiechnął się łagodnie. — Już mi pani pomogła. Joanne zmarszczyła lekko brwi, nie rozumiejąc jego odpowiedzi. On jednak nie próbował niczego tłumaczyć ani zmuszać jej do przypomnienia sobie, kim jest. Zamiast tego wyjął z kieszeni płaszcza książkę z opowiadaniami Eudory Welty i zaczął czytać na głos. Po kilku minutach Joanne wyraźnie się uspokoiła. Nie pamiętała już jego imienia, ale brzmienie jego głosu wciąż dawało jej poczucie bezpieczeństwa. Takich spokojnych poranków było znacznie więcej. W połowie pierwszej dekady XXI wieku u Joanne zdiagnozowano chorobę Alzheimera, a jej pamięć stopniowo zanikała. Kiedy coraz bardziej wycofywała się ze świata, Paul postanowił pozostać przy niej bez względu na wszystko. Przychodził każdego dnia. Przynosił kwiaty, opowiadał dowcipy i czytał jej ulubione książki. Czasem nazywała go „tym miłym panem, który czyta”. Innym razem nie zwracała się do niego w żaden sposób. Nawet kiedy zapomniała, kim dla niej był, on nie przestał przychodzić. A przecież ich historia zaczęła się wiele dekad wcześniej, w latach 50., w nowojorskim Actors Studio. Joanne była wtedy ambitną i cenioną aktorką teatralną. Paul dopiero budował pewność siebie i swoją pozycję w świecie aktorstwa. Przez następne dziesięciolecia stworzyli wspólne życie z dala od blichtru i powierzchowności Hollywood. Pobrali się w 1958 roku, kupili spokojny dom w Connecticut, a później zaangażowali się w stworzenie Hole in the Wall Gang Camp — miejsca wspierającego dzieci zmagające się z ciężkimi chorobami. Zamiast nieustannie gonić za sławą, starali się przede wszystkim wspierać siebie nawzajem. Joanne przez całe małżeństwo zachęcała Paula, by nie patrzył na siebie jedynie przez pryzmat filmowej kariery i statusu gwiazdy. On z kolei wielokrotnie powtarzał, że to właśnie ona pomagała mu przez lata zachować normalność i dystans do sukcesu. Ich małżeństwo nie było wolne od trudności. Paul zmagał się między innymi z problemem alkoholu. Mimo to oboje przez lata próbowali wspólnie przechodzić przez kryzysy. Przyjaciele mówili później, że Joanne dawała mu stabilność i wewnętrzny punkt oparcia. W dużej mierze dzięki temu z czasem coraz mocniej angażował się w działalność społeczną i charytatywną. Kiedy oboje się zestarzeli, a stan Joanne coraz bardziej się pogarszał, Paul przejął rolę jej najbliższego opiekuna. Rzadko mówił publicznie o jej chorobie. Podczas jednego z niewielkich wydarzeń charytatywnych zrobił jednak wyjątek. — Ona nadal tutaj jest, nawet wtedy, kiedy wydaje się, że jej nie ma — powiedział do zebranych. Po chwili dodał: — A ja będę nadal przychodził. Dzisiaj właśnie tak wygląda miłość. Paul Newman zmarł w 2008 roku. Ze względu na chorobę Joanne nie była w stanie w pełni zrozumieć ani przeżyć jego odejścia. Bywały dni, kiedy pytała, kiedy znowu ją odwiedzi. Innym razem zachowywała się tak, jakby dopiero co wyszedł z pokoju. Rodzina nie chciała sprawiać jej dodatkowego bólu ciągłym przypominaniem prawdy. Pozwalali jej pozostać w tej rzeczywistości, która dawała jej spokój. Wiele lat wcześniej pewien dziennikarz zapytał ich, jak udało im się tak długo wytrwać w małżeństwie w środowisku, w którym rozwody były czymś niemal codziennym. Paul wzruszył ramionami. — Nie prowadzimy rachunku krzywd. Joanne uśmiechnęła się i dodała: — Po prostu nie wychodzimy z pokoju. Paul dotrzymał tego do końca. Nawet kiedy Joanne nie potrafiła już przywołać wspólnych wspomnień, on nadal pozostawał obok. Wszedł razem z nią do świata, w którym pamięć stopniowo znikała, ale zrobił wszystko, by wciąż mogła czuć jego głos, obecność i oddanie. Miłość, która nie potrzebowała już rozpoznania ani wdzięczności, żeby pozostać prawdziwa. Bo gdzieś poza pamięcią i czasem istnieje w człowieku ciche miejsce, do którego choroba nie zawsze potrafi dotrzeć. I właśnie tam miłość może pozostać bezpieczna, cała i zrozumiała nawet wtedy, gdy wszystko inne zostaje zapomniane." za Przytulność