لازمه‌ی گذار به دموکراسی این است که امریکا شورای نگهبان باشد. قبلا برای زدن این حرف‌ها ده سال صبر می‌کردند تا نسل عوض بشه. الان زیر ده ماه تاریخ‌شویی می‌کنند.

چرا ما مرگ بر امریکا می‌گوییم اما امریکا مرگ بر ایران نمی‌گوید؟ برخلاف ما که امریکا را در گفتار سیاسی‌مان «دشمن» می‌نامیم، امریکایی‌ها و عمده‌ی غربی‌ها به ندرت لفظ دشمن را علیه ما به کار می‌برند. نه اینکه بنا بر فرض خوش‌خیال‌های وطنی آن‌ها اهل «تخاصم» نباشند بلکه بدتر، ایران را مادون دشمن فرض می‌کنند یعنی ما را سزاوار دشمن نامیدن نمی‌دانند. ریگان دردهه‌ی 80 میلادی ایران را عضو «کنفدراسیون دولت‌های تروریست» و نسخه‌ی بین‌المللیِ «شرکت سهامی قتل» می‌خواند. دولت کلینتون ایران را «دولت یاغی» و «دولت واپس‌گرا» نامید. بوش آن را در «محور شرارت» جا داد. حالا ترامپ می‌گوید ایران «شرورترین ملت روی زمین» است. (البته اوباما تاحدی استثنا بود، اما اوباما نماینده‌ی واقعی فرهنگ واشنگتن هرگز نبود.) اروپا هم از این قاعده بیرون نیست. فریدریش مرتس، صدراعظم آلمان، حکومت ایران را «رژیم ترور» خواند و بمباران ایران را «کار کثیفی» دانست که اسرائیل «برای همه‌ی ما» انجام می‌دهد. او در آغاز جنگ امسال گفت در برابر این رژیم، ابزارهای حقوق بین‌الملل آشکارا کاری از پیش نمی‌برند. یعنی ایران بیرون از قلمرو حقوق تعریف می‌شود. کلمه‌ی دشمن در این میان عموما غایب بود. کارل اشمیت، حقوق‌دان آلمانی، که اتفاقاً در لحظه‌ی تغییر نظم جهانی فکر می‌کرد، حدود یک قرن پیش توضیح داد که این غیبت چه معنایی دارد. از نظر او دشمن مقوله‌ای سیاسی است، نه اخلاقی. دشمن لازم نیست شرور باشد. کافی است دیگریِ عمومی (hostis) باشد که در بحران رودرروی ما می‌ایستد. حقوق کلاسیک اروپا چنین طرفی را «دشمن عادل» می‌دانست: با او می‌جنگیدند و سپس صلح‌نامه امضا می‌کردند. دشمن هم‌تراز بود. اما شرور هم‌تراز نیست. با شرور معاهده نمی‌بندند، مجازاتش می‌کنند. توافق با شرور را به سادگی می‌توان به هم زد. وقتی جنگ به زبان جرم و مجازات ترجمه شود، خصومت مهار نمی‌شود و بی‌مرز می‌شود. به همین دلیل نام جنگ هم عوض می‌شود. «تحریم»، «اقدام تنبیهی» و «حفظ صلح» جای آن را می‌گیرند. در نظر اشمیت این زبان یک لایه‌ی عمیق‌تر هم در الهایت سیاسی دارد. مفاهیم بنیادی دولت مدرن صورت سکولارشده‌ی مفاهیم الهیاتی‌اند. «شر» واژه‌ای سیاسی نیست؛ واژه‌ای الهیاتی است. وقتی رئیس‌جمهوری از شر سخن می‌گوید، صحنه را از سیاست به معاد منتقل می‌کند. حریف دیگر رقیبی با منافع متعارض نیست؛ کافر، بدعت‌گذار یا تجسم شیطان است. با رقیب می‌توان مذاکره کرد، اما شیطان را فقط باید نابود کرد. جنگ با او جنگ نیست، جهاد صلیبی است، و هر ابزاری در آن مجاز است، از گرسنگی‌دادن یک ملت با تحریم تا کشتن رهبرانش. پس جمله‌ی ترامپ را باید وارونه خواند. نگفتن «دشمن» نشانه‌ی خصومت کمتر نیست. نشانه‌ی خصومتی است که خود را از قید سیاست، حقوق و صلح رها کرده است. اخیراً یک بار ونس از ایران با عنوان دشمن یاد کرده و من فکر می‌کنم این تا حد بسیاری به دلیل مقاومت ایران است. لحظه‌ای توافق ممکن می‌شود که بتوانیم شأن دشمن امریکا را به دست آوریم.