Nejdet GÖK / Diplomatika (@ngok46) header
Nejdet GÖK / Diplomatika (@ngok46) profile picture

http://Assoc. Prof.Dr./NEÜ/Osmanlı Arşiv Uzm/Diplomatist/Sinema ve Telif Hakları E. Md./Strateji Uz./Sanatperver/Adaletperest/İlahiyatçı/Tarihçi/#İnalcıkEkolü

Ankara /İstanbul /Konya
Joined September 2011
#Bilkent'ten mezun öğrencilerimizden 50 den fazlası #Harvard, #Princeton, #Chicago, #Duke, #Cambridge başta olmak üzere dünya üniversitelerinde hoca oldular. #Türk ve #OsmanlıTarihini artık #OsmanlıArşivleri temelli bu gençler öğretiyor.Sadece biz çalıp biz oynamıyoruz hamdolsun
14
24
1
175
ÖZEL BİR BERAT TÜRÜ OLAN MENŞUR NE DEMEKTİR? MENŞURE DE BUNUN MÜENNESİDİR. Klasik Arapça lugatlarında ve Osmanlı diplomatika terminolojisinde esas olan kelime menşurdur (مَنْشُور). Günümüzdeki haber dilinde veya modern uygulamalarda (örneğin Balkanlar'daki tören haberlerinde) geçen "menşure" şeklindeki kullanım, kelimenin sonuna getirilen dişil (müennes) takısından ötürü türetilmiş veya kelimenin sıfatlaşarak isimleştiği sonradan yaygınlaşmış modern bir kullanım hatası/benzetmesidir. Klâsik dönem arşiv belgelerinde, inşâ eserlerinde ve diplomatika literatürünüzde her zaman orijinal şekliyle MENŞUR terimi esas alınmaktadır. Bizim son çıkan OSMANLILAR-II kitabımıza da aldığımız, daha önce de TÜRKLER ansiklopedisinde Türkçe ve İngilizce makalelerde de ayrıntısı olduğu üzere; Tarihsel ve Coğrafi Kullanım Aşamaları: Menşûr terimi Mısır’da önceleri köylülerin "mürûr tezkeresi" (bir yerden geçiş izni belgesi) anlamında kullanılırken; Abbâsîlerde iktâ (tımar) sahiplerine verilen belgelere, Fâtımîlerde ise belirli tayinlere bu ad verilmiştir. Memlûklerde iktâ belgelerine menşûr denilmiş ve bu belgelerin en temel özelliği doğrudan sultandan sâdır olması ile onun adını taşımasıdır. Selçuklu ve Eyyûbî Uygulamaları: Eyyûbîler ve Selçuklularda tüm tayin ve tevcih belgeleri genel olarak menşûr adıyla anılmıştır. Selçuklu diplomatikasında zaman zaman misâl terimi de kullanılsa da aynı belge içinde hem misâl hem de menşûr tabirleri birbirinin yerine (eş anlamlı olarak) yer almıştır. Diplomatika Açısından Özel Bir Berat Formu ve Yetki Unsuru: Bu belgeler üzerinde amblem veya bir monogram bulunur; Türk-İslam Diplomatikası’nda buna TUĞRA denilir. bir görevin veya mülkün bağışlanması ancak sultanın “tevkî” yani BERATI i ile mümkün olurdu. Hiç kimse sultanın tevkî‘i olmadan izin (pervâne), karar (emsile) ve divan vergi çekleri (berevât-ı divânî) düzenleyemezdi. Tarihî Bir Örnek (Büyük Selçuklu Menşûru): İnşâ eserleri dışında günümüze ulaşan en önemli örneklerden biri, Büyük Selçuklu Sultanı Muhammed Tapar’ın (H. 498-511 / M. 1105-1118) Atabeg Tuğtekin’e (14 Mayıs–16 Haziran 1116) Suriye bölgesinin tevcihi için verdiği ve devrin meşhur hattatı Tuğrâî Ebû İsmâil el-Hüseyin İsfehânî tarafından kaleme alınan Farsça menşûrdur. Tuğtekin’i çok geniş yetkilerle donatan bu vesika, yazılış şekli ve stili bakımından Osmanlı vezâret menşûrlarının tipik bir öncülüdür. Osmanlı Diplomatikasına Geçiş: Selçuklu diplomatikasındaki bu yaygın kullanım, Osmanlı’da özellikle vezirlik görevi tevcih eden en önemli berâtlar için özel bir tabir olarak devam etmiştir. Osmanlı Devleti’nin kuruluş yıllarında; berât yerine misâl, kitâb, mektûb, tevkî‘, takrîr, yazı, menşûr gibi çeşitli tabirler kullanılmış; ancak XV. yüzyıldan itibaren berât terimi nişanla birlikte Osmanlı diplomatikasına yerleşerek tüm bu kavramların yerini almıştır.  Gök, Nejdet, “Osmanlı Diplomatikasında Berat Formu ve Berat Anlamında Kullanılan Diğer Terimler”, Türkler, IX, 865-874 (2002). Ayrıca aynı çalışmanın İngilizce versiyonu da The Turks (Cilt III, ss. 469-478, 2002) külliyatında "The Berat Form in Ottoman Diplomatics" başlığıyla yer almaktadır.
Diyanet İşleri Başkanı Prof. Dr. Safi Arpaguş, Bosna Hersek İslam Birliğinin yeni Reisü’l-uleması olarak seçilen Prof. Dr. Nedzad Grabus’un menşure takdim (resmi göreve başlama) programına katıldı. diyanet.gov.tr/icerik/51395
2
236
Nejdet GÖK / Diplomatika retweeted
📌 Milli Görüş'ün Aydın'daki çınarlarından Hacı Tevfik Özalp ahirete irtihal etti 🔔Haberin detayları için tıklayın ⤵ milligazete.com.tr/haci-tevf…
2
8
89
2,841
Sezai KARAKOÇ: -“Müslüman ümidini kaybetmeyen insandır.” instagram.com/reel/DfzXViEjc…
1
123
Analarımızın, babalarımızın dillerinden hiç düşürmedikleri meşhur duaları: “Allah’ım! Az verip gezdirme, çok verip azdırma!” Ne kadar önemli bir duaymış değil mi? Aylardır azanları, yoldan sapanları ibretle seyrediyoruz maalesef.
1
3
149
NECMETTİN ERBAKAN TALEBELERİNDEN 3 CUMHURBAŞKANI 6 BAŞBAKAN ÇIKMIŞ EFSANEVİ MİLLİ GÖRÜŞ LİDERİ! ÇOK YAKINDA İNŞALLAH…
2
1
7
604
Adının üniversitemize verilmesine aracı olanlardan birisi olduğum ve üniversite maddesini de Konya Ansiklopedisi’ne yazma şerefine nail olduğum için kendimi çok bahtiyar hissediyorum. Elhamdülillah!
1
46
İLİM YAYMA’DAN NUR YAYMAYA!…
1
235
Nejdet GÖK / Diplomatika retweeted
Replying to @haskologlu
Torpil ve iltimasın olmadığı, dümenin bizim elimizde bulunmadığı hemen her alanda vaziyet bundan çok farklı değil maalesef. Bu temelde bir eğitim ve uygarlık meselesidir.
1
1
2
241
Nejdet GÖK / Diplomatika retweeted
Millette taşıyacak derman kalmayınca… Atlar yeni bir çözüm olmuş olmalı.
1
1
119
Nejdet GÖK / Diplomatika retweeted
Replying to @ngok46 @06koksal71
Mevla merhamet etmiş de önceden almış yanına. Apo’nun bahçıvanı da yapabilirlerdi İmralı’da. Bol bol Türk Şakayığı (Paeonia turcica) yetiştirirdi orada.
1
77
Nejdet GÖK / Diplomatika retweeted
Replying to @mehmet_dilbaz
Gecekondulaşma; Kadim Türk Fetih ve İstila Stratejisinin modern çağdaki adıdır. (#Abduh)
1
1
267
Nejdet GÖK / Diplomatika retweeted
Replying to @eafyoncu
Foncu Beşir Ağa’nın, ağası kimmiş peki? Yoksa tüm sarayı o mu yönetiyormuş? İşte asıl mesele bu. Peşrev çekip, gölgeye kaçmak yok öyle.
1
6
639
Ben Yoruldum Hayat _ Ali ABACI Grub Laçin’in Ali ABACI’sı da rahmetli olmuş. Allah rahmet eylesin! music.youtube.com/watch?v=5P… @YouTubeMusic aracılığıyla
65
KADIN YİNE KAYBETTİ MAALESEF! Osmanlı'nın Son Döneminden Cumhuriyet’e: Kadın Meselesi ve "Cehalet" Teşhisi Osmanlı İmparatorluğu’nun son çeyreğinde (özellikle Meşrutiyet devri aydınlarının zihninde) yıkılışın ana sebepleri üzerine yürütülen tahlillerin merkezinde, toplumun yarısını teşkil eden kadın unsurunun geri bırakılmış olması yer alıyordu. Ziya Gökalp’ten Celal Nuri’ye, Ahmed Midhat Efendi’den dönemin ıslahat layihalarına kadar pek çok metin, kadınların eğitimden mahrum bırakılmasını ve nesillerin bu cehalet sarmalındaki annelerin eline bırakılmasını devletin çöküş süreçlerini hızlandıran en temel iç dinamiklerden biri olarak görüyordu. O dönem savunulan tez netti: İlk Mürebbi Anne: Çocuğun ilk eğitimcisi olan annenin cehaleti, doğrudan doğruya gelecek nesillerin zihniyet kodlarını sakatlıyordu. Sosyal ve İktisadi Hayat: Kadının üretimden, eğitimden ve kamusal alandan soyutlanması, toplumsal kalkınmanın tekerleğine konulmuş en büyük çelme olarak değerlendiriliyordu. Bu doğrultuda; miras hakkı, eğitim fırsat eşitliği, kamusal alanda var olma mücadelesi ve kılık kıyafet serbestisi (başörtüsü ve türban tartışmaları dahil olmak üzere kadınların kendi iradeleriyle kamusal alanda yer alması) ekseninde verilen mücadeleler, inançlı kitlelerin ve kadınların toplumsal özneleşme çabasının merkezini oluşturdu. Amaç, kadının başkasının iradesine tâbi bir nesne değil, kendi kaderini tayin eden bir akıl ve irade sahibi olarak tarih sahnesine çıkmasıydı. Bir Asır Sonraki Sosyolojik Sükût-u Hayâl: Ataerkil Siyasetin Kıskacında Kadın Peki, aradan geçen bir asrın ardından gelinen nokta, bu entelektüel ve mücadeleci birikimi hangi boyuta taşıdı? 1. Siyasal Araçsallaştırma (Piyonlaştırma): Osmanlı aydınlarının ve sonraki nesil aktivistlerin "aydınlanmış, bilinçli ve hakkını arayan kadın" ideali, modern siyasal mekanizmaların çarkları arasında eritildi. En muhafazakâr ve dini hassasiyetleri en yüksek olduğu iddia edilen siyasal ve toplumsal yapılar dahi, kadını karar alıcı bir özne olarak değil; seçim dönemlerinde miting meydanlarını dolduran, sandık taşıyan ancak erkek egemen meclislerin ve partilerin arka odalarında tasfiye edilen bir "siyasal enstrüman" (piyon) konumunda tutmaya devam etti. 2. Ataerkil Zihniyetin Yeniden Üretimi: Eğitim seviyesi ve ekonomik bağımsızlık artsa dahi, karar mekanizmalarındaki erkek egemen akıl, kadının sisteme entegrasyonunu yalnızca kendi iktidar alanlarını tahkim edecek bir biçimde sınırladı. Kadınlar, teoride haklarına kavuşmuş gibi görünse de, pratikte yine erkek merkezli politik söylemlerin ve vesayetçi zihniyetin gölgesinden kurtarılamadı. 3. İnançlı Kitlelerin Hayal Kırıklığı: Özellikle "dini bütün" ve inançlı kesimlerden gelen kadınların, toplumsal adalet, hakkaniyet ve liyakat adına ümit bağladığı siyasi ve sosyal yapılar, liyakati değil sadakati, iradeyi değil biat kültürünü öne çıkardı. Bu durum, kadının kamusal ve siyasi alandaki varlığını şeklen artırırken, özde onu erkek egemen politikanın bir "oyuncağı" haline getirdi. Yıllarca sürdürülen hak mücadelesinin en trajik paradoksu, bu mücadelenin faillerinin bizzat aynı sistemin taşıyıcı kolonlarına dönüşmesi oldu. Bu bağlamda; bir asır önce konulan teşhislerin (cehalet, hak mahrumiyeti, vesayet altındaki nesiller) bugün şekil değiştirerek devam ettiği, mücadelenin mahiyetinin ise ne yazık ki "özneleşme" hedefinden uzaklaşıp "araçsallaşma" girdabına sıkıştığı görülmektedir. Kadın bir kez daha kaybetti. Ataerkil ve erkek egemen göçebe ve bedevi bir toplumun süslü bir oyuncağı olarak kaybetmeye de devam ediyor maalesef.
2
191
GELİŞMEMİŞ TOPLUMLARIN DEĞİŞMEYEN AÇMAZI Az gelişmiş veya gelişmekte olan milletlerin kadim açmazı, Machiavelli’nin de siyaset teorisinde işaret ettiği üzere, iktidarın gücünü ve sürdürülebilirliğini sağlam kurumlara ve rasyonel kadrolara dayandırmak yerine; kriz anlarında fortuna (Dışsal koşullar, tesadüfler, krizler ve şans) nın kurbanı olmamak adına her şeyi tek bir karizmatik kurtarıcıya (prens figürüne) endeksleme zaafıdır. Bu durum, rasyonel bir politik irade (virtù) üretmek yerine, yığınların kendi iradelerini liderin mutlak iradesine devrettiği edilgen ve rasyonel olmayan bir biat döngüsünü kalıcılaştırır. Bu aslında, İslam’daki imam ve cemaat zihniyet ve tavrından da çok farklı bir durumdur. (#Abduh)
82
Nejdet GÖK / Diplomatika retweeted
MEŞHUR ZEMBİLLİ’NİN KANUNİ’Yİ AĞIR VE GALİZ BİR SÖZLE UYARMASI Bu manşetler bana; Said Nursî’nin Sekizinci Lem'a adlı eserinde geçen "Hakikatli bir lâtife" başlıklı hikâyeyi hatırlattı; Metindeki ilgili kısım (günümüz Türkçesine sadeleştirilmiş veya orijinal lâtife formatıyla) şu şekildedir: "Sultan Süleyman-ı Kanunî, kesretli Kırkçeşme sularını İstanbul’a getirdiği vakit, Şeyhülislâm Zenbilli Ali Efendi ona demiş: 'Hilâf-ı şeriat kanunları Avrupa’dan getirdiğin cihetle, İstanbul’a öyle bir sı…(pisledin) ki, o getirdiğin suların cümlesi üzerinden akıp geçse yüz senede temizleyemez.'" Aslında Zenbilli Ali Efendi 1526 yılında vefat etmiştir, Kanuni'nin Kırkçeşme su tesislerini yaptırması ise bundan çok daha sonradır (1554'ten sonra Mimar Sinan aracılığıyla gerçekleştirilmiştir). Muhtemelen Kırkçeşme’den önceki bir su projesi filan olmalıdır. Bu nedenle olay tarihî bir hatıradan ziyade mütefekkirane / sembolik bir latife (ders niteliğinde kurgusal/edebi bir benzetme) olarak nakledilir. Burada Kanuni Sultan Süleyman’ın kişiliğine veya yaptığı su hayratına bir hakaret söz konusu değildir. Aksine, İslâm hukukunun (şeriatın) dışına çıkarak veya o dönemki örfî/yenilikçi kanunlar eliyle açılan çığırın mahiyeti eleştirilir.
Fon vurgunu AK Parti'yi karıştırdı. Milli Gazete, "40 hamamda yıkanılsa bile kokusu 100 yılda geçmez" manşetiyle çıktı. Manşetteki sözün sahibi AK Partili üst düzey bir siyasi. Şevval Şirin: "Bu sözleri herhangi bir gazeteci söylese neler olacağını tahmin etmek zor değil." #istifa Şevval Şirin (@sevvallsirin) ile Ana Haber
1
2
267