Pinned Tweet
نقشه راه برای کوردستان عبور از اوجالان و تمام زیر مجموعه های فکریشه..
نقشه راه برای کوردستان برادری کوردهاست نە برادری خلقها!
نقشە راە برای کوردستان تشکیل دولت دموکراتیک کوردستانە!
آیندهی کوردستان باید بر پایهی دموکراسی، ارادهی مردم و حاکمیت ملی بنا شود.
ساکت شو!
نقشهراه کوردها برای عبور از ابربحرانهای خاورمیانه:
گشودن درهای سیاست دموکراتیک بهجای تعمیق جنگ و درگیری، پروژهی تشکیل جمهوریهای دموکراتیک بهجای دولتهای مرکزگرا در ترکیه-ایران-سوریه-عراق، همپیوندی (انتگراسیون) دموکراتیک میان دولت دموکراتیک و جامعهی دموکراتیک بر پایهی بهرسمیتشناختن حقوق و آزادیهای جمعی و فردی کوردها و تضمین آن در قانون اساسی.
در هر جای این روند، حملهای علیه جامعه و نیروهای سیاسیاش صورت بگیرد، در چارچوب حق خوددفاعی پاسخ داده خواهد شد. آنچه جنبش آزادیخواهی کوردها در ترکیه و سوریه در حال اجرای آن میباشد، همین نقشهراه است تا به انسداد سیاسی یکصدسالهی این کشورها پایان داده شود. این، یک سرآغاز بزرگ برای کوردها و همهی ملتهای تحت ستم منطقه است. یا «جنگ بیپایان و ویرانگر» یا «چارهیابی سیاسی»، گزینهی سومی وجود ندارد!
S G retweeted
Apocu çete Kürdlerin en nazik, en iyi ve en cesur insanlarını hedef aldı.Bu güzel arkadaşlarımız, kardeşlerimiz kırıldılar, susturuldular, öldürüldüler.
Apocu çetenin yıllardır yaptığı tam olarak budur: en yumuşak yürekleri, en dik duruşları, en temiz niyetleri bulup parçalamak. Kıramadığını yok etmek.
Bu, rastgele bir seçim değildir; hesaplı bir yıkımdır. Bir toplumun direncini kırmak için önce onun vicdanını, cesaretini ve nezaketini yok etmek gerektiğini gayet iyi biliyorlar.
Ama asıl mesele kırılmada değil, kırıldıktan sonra ne olduğundadır.
Kırılmış olmak utanç değildir. Korkulacak bir durum da değildir. Çünkü dayanıklılık, hiç kırılmamakla ölçülmez. Dayanıklılık, kırıldıktan sonra parçaları toplama cesaretidir.
Toplumsal direnç tam da bu noktada doğar. Tek bir insanın kırılması, susturulması bireyseldir. Ama aynı acıyı taşıyanlar birbirini bulduğunda, o acı ortak bir hafızaya dönüşür. Ve ortak hafıza, en sert silahtan daha kalıcıdır. Çünkü o hafıza, “biz kırıldık ama bitmedik” der. Utanmaz. Saklanmaz. Parçaları birleştirir, direnişe geçirir.
Yeniden inşa, eski haline dönmek değildir. Eski naifliğe, eski gülümsemelere, eski “belki bu sefer farklı olur” umutlarına dönmek değildir. Yeni inşa, daha sert, daha uyanık, daha birbirine kenetlenmiş bir yapı kurmaktır.
Kırık parçalar birbirine tutturulurken, araya yeni bağlar girer: dayanışma, hafıza, öfke ve en önemlisi, utanç duymama kararı.
Bir toplum ancak şu gerçeği kabul ettiğinde gerçekten dirençli hale gelir:
Kırılmak yenilgi değildir.
Kırılmış halde kalmak ve utanmak yenilgidir.
Bu yüzden parçaları birleştirmek, sadece duygusal bir iyileşme değil, siyasi bir eylemdir. Sessizce, kararlıca, ısrarla.
Karşımızdaki çete, bizi kırmaya ve öldürmeye devam ederken, bizim en güçlü cevabımız yeniden ayağa kalkmak ve başkalarının da ayağa kalkmasına alan açmak olmalıdır .
Dayanıklılık, gürültüyle değil, süreklilikle ölçülür.
Direnç, bir kerelik patlamayla değil, her kırılıştan sonra yeniden başlama iradesiyle büyür.
Ve o irade bir kez topluma yayıldığında, artık tek tek insanları kırmak yetmez. Çünkü kırılan her parça, yeni bir yapının tuğlası haline gelir.
İşte Fuat Önen o yenilmeyen, bükülmeyen, boyun eğdirilmeyen biri olarak içimizi ferahlattı. İhtiyacımız olan morali verdi bize. Apocu çeteye de “benim annem Türkdür, size hizmet etmeye hazırım” haysiyetsizliğini hatırlattı.
Fuat Önen’in ömrü uzun, kalemi keskin olsun.
1071, 1919, 1923… Congratulations, you’ve discovered dates, not ownership deeds. Kurdistan existed before your republic. Screaming “Türkiye!” in capital letters won’t erase Kurdish history, identity or nationhood. Nationalist hysteria is no substitute for historical facts.
BU ÜLKENİN ADI TÜRKİYE'DİR!
Diyarbakır'da çıkmış birisi diyor ki:
"Ülkemizin adı Kürdistan'dır. Bağımsız Kürdistan olacakmış!"
Sen kimin ülkesinden bahsediyorsun!
Bu ülkenin adı 1071'de Malazgirt'te konuldu!
Bu ülkenin adı 1919'da Erzurum'da, Sivas'ta konuldu!
Bu ülkenin adı 1923'te Ankara'da, kanla, canla, şehit kanıyla konuldu!
TÜRKİYE CUMHURİYETİ!
Senin hayalini kurduğun harita, bu milletin şehit mezarlarının üstünde çizilemez!
Sen konuşuyorsun ama sana cevap vermesi gerekenler susuyor!
ÇERÇEVE YASA'ya 10 Ağustos 2026'da "EVET" diyen 468 milletvekili, şimdi neredesiniz?
Bu adam "Ülkemizi böleceğiz" diyor, siz susuyorsunuz!
Bu adam "Bağımsız Kürdistan" diyor, siz başınızı çeviriyorsunuz!
Susmanız, onaylamanız demektir!
Biz susmayacağız!
Küfür etmeyeceğiz, ama asla affetmeyeceğiz!
Diyarbakır da Türk'tür, Erzurum da Türk'tür, Van da Türk'tür, İzmir de Türk'tür!
Bu vatan bölünmez!
Bu millet bölünmez!
Bu bayrak inmez!
Ne Mutlu Türküm Diyene🇹🇷
@zaferpartisi
@umitozdag
@cezmi_polat
1
50
“The homeland has no partners.” How charming. Turkish nationalism still thinks Kurdistan is inherited property and Kurds are unwanted tenants. Mr Özdağ, colonial arrogance is not patriotism, and denying a nation is not a political argument. It’s intellectual bankruptcy.
Imagine a nationalism so intellectually bankrupt that calling Kurds “Kurds” is considered treason. What a pathetic confession of insecurity. If the mere existence of the Kurdish nation threatens your Turkish identity, the problem isn't the Kurds. It's your fascism.
Kürde Kürt diyip Türke Türkiyeli diyorlar.
Bunu söyleyen herkes potansiyel Türk düşmanı veya Türk düşmanlarının hizmetkarıdır.
4
111
How ironic. A Kurd peacefully demanding national rights is branded a “provocation,” while a state denying Kurdish nationhood lectures him on peace. Apparently, in Turkey, peace means Kurds must remain silent about their own future. Colonial logic, repackaged as reconciliation.
Diyarbakır'da yürütülen Hevbendî operasyonunda gözaltına alınıp SERBEST bırakılan Fuat Önen:
“Güzel ülkemizin adı Kürdistandır. Bu millet siyasi statüsünü alacak, siyasi statümüz de bağımsız Kürdistandır!”
Terörsüz Türkiye süreci yürütülürken böylesi kışkırtıcı söylemlerin kime ne faydası var?
Sürecin hassasiyetini her fırsatta dile getiriyoruz. Buna rağmen bazıları söylediklerinin toplumsal barışa verebileceği zararı hâlâ görmezden geliyor.
Hiçbir provokasyon, Terörsüz Türkiye hedefimize doğru kararlılıkla ilerlememize engel olamayacaktır.
S G retweeted
Mamoste Fuat Önen rastiya me anî ziman û got: Ev welat bi navê xwe yê şêrîn Kurdistan e. Ev millet dê serweriya xwe ya siyasî bi destxe. Serweriya sîyasî Kurdistaneke serbixwe ye.
🤖 Made with AI
You call yourself Lur, hide behind Shirazi",and compare Kurds to donkeys. What a shameless display of ethnic hatred. You think you're defending an identity, but you're only advertising your contempt. Even Iranian nationalists couldn't have scripted a more disgraceful performance.
Replying to @shirin310 @Tishter0
I'm lur . And I hate kurd accept this fact. Don't call me kurd it's like you call me donkey.
1
5
165
S G retweeted
Hevbendî gözaltılarının serbest bırakıldığını öğrendim. Çok güzel bir gelişme! Fuat Önen hocanın güzel gülüşü kadar güzel olsun her şey bizler için!🌞🙏
Oh, look who suddenly discovered Lur identity! A Persian nationalist lecturing Kurds about history. 😂 Since when an entire nationis your subjects? Perhaps read some history before embarrassing yourself with this colonial bullshit arrogance.
Replying to @Tishter0
And the Kurds are trying to present us Lurs as Kurds.
Please stop clinging to us Lurs so much, dear Kurds. We had independent governments, and you Kurds were our subjects.
45
S G retweeted
شايب شاف بعينه التهجير والقتل والظلم، وطلع من وطنه غصب، بس قلبه ظل بكوردستان.
يرفع العلم ويبكي، لأنه يعرف الغربة مو وطن، والوطن مو بس أرض، الوطن كرامة.
علم كوردستان مو قطعة قماش، هذا دم الشهداء ودموع الأمهات.🙏🏻✌️🙏🏻
S G retweeted
Replying to @turkhafiza2
The problem with this world is that being a Turkish fascist is treated as normal, while being Kurdish and demanding basic national rights is treated as a crime. Denying a nation's identity is acceptable, but defending it is somehow a threat. What a disgraceful double standard.
S G retweeted
TUTANAĞA GEÇİRMEK
Fuat Önen bu hafta iki şey yaptı, ve ikisi aynı şeydi.
Birincisi: HEVBENDÎ’nin kuruluş belgeleri üzerine yazdığım sert bir eleştiriye, kamuoyu önünde, açık ve hevalane bir yanıt verdi. Yanlış bildiğim bir noktayı düzeltti, durumu anlattı, ve şöyle bitirdi: têbînîyên te bo min/me xwedî qîmeteke mezin e. Eleştiriyi kayda geçirdi.
İkincisi: 17 Kasım sabahı, yirmi-otuz polis kapısını kırarak evine girdiğinde, kelepçelenip götürüldüğünde ve emniyette ifadesi istendiğinde, ifade vermeyi reddetti — ve reddinin gerekçesinin tutanağa geçirilmesini sağladı:
“Ben Mahmut oğlu Fuadım. Kürdistan devrimcisiyim. 20-30 polisin sabaha karşı evime gelip kapımı çalmadan kapıyı kırarak içeri girmesi, bana ters kelepçe yapması ve düşmanca muamelede bulunması nedeniyle bu durumu protesto ederek kollukta ifade vermiyorum.”
Bu cümlede dikkat edilmesi gereken şey siyasal kimlik beyanı değil; usuldür. Bir insan, gözaltında, elleri arkadan bağlanmış hâlde, baskının nasıl yapıldığını devletin kendi evrakına yazdırdı. Kapının çalınmadığını yazdırdı. Kaç polis geldiğini yazdırdı. Ters kelepçeyi yazdırdı. Altı ay sonra bunların hiçbiri hatırlanmayacaktı; şimdi bir tutanakta duruyor.
Tutanağa geçen ayrıntılardan biri üzerinde ayrıca durmak gerekir: ters kelepçe.
Yetmişli yaşlarında, kaçma ihtimali olmayan, direnmeyen bir insana ters kelepçe takmanın hiçbir güvenlik işlevi yoktur. Güvenlik tedbiri bir riski azaltır; burada azaltılacak bir risk yoktu. O hâlde bu bir tedbir değil, bir gösteridir — ve gösterinin bütün içeriği şudur: bu adam küçültülebilir.
Ceza ile aşağılama arasındaki fark tam buradan geçer. Ceza bir fiile yöneliktir; aşağılama bir konuma yöneliktir. Birincisi “şunu yaptın” der, ikincisi “sen busun” der. Şafak vakti, komşuların ve ailenin gözü önünde, elleri arkadan bağlanmış bir ihtiyar — burada iletilen mesaj bir suç iddiası değil, bir mevki hatırlatmasıdır.
Gözaltına alınanlardan Ali Çeven’in sözleri de bunu gösteriyor: onu en çok yaralayan şey kendi gözaltına alınması değil, Fuat Önen gibi yaşlı Kürtleri kelepçeli görmek olmuş. Kolektif aşağılama zaten böyle işler — doğrudan muhatabı üzerinden değil, tanıkları üzerinden. Saygı duyduğun insanın senin önünde küçültülmesi, sana yapılandan daha derine iner. Yöntemin etkili olmasının nedeni budur ve tesadüf değildir.
Bu yazının başında anlattığım mesele soyut bir hukuk tartışması gibi görünebilir: kurucu ortaklık, rıza, yetkinin kaynağı. Ters kelepçe onun bedene tercümesidir. “Bu düzende sen tabisin” cümlesi, bir sabah, bir kapının kırılmasıyla ve bir çift kelepçeyle söylenir. Operasyonun yan etkisi değildir; içeriğinin bir parçasıdır.
Günlerdir “belgeleme kapasitesi kurulmalı” diye yazıyorum. Fuat Önen onu, kurum olmadan, form olmadan, şafak vakti, tek başına yaptı.
Bir ikinci nokta daha var ve en az bunun kadar önemlidir. Gözaltına alınan siyasetçilerin dördü — Fuat Önen, Mehmet Can Azbay, Ali Öncü ve Ahmet Geçer — savcılıkta ifadelerini Kürtçe verdiler.
Yazdığım değerlendirmede, Kürtçenin bu ülkede yargıda savunma dili olmadığını söylemiştim. Doğrudur. Fakat bu dört kişi, kendi özgürlüklerinin söz konusu olduğu bir ceza soruşturmasında, o dili yine de kullandılar. Bir hakkın tanınmasını beklemek başka şeydir; o hakkı, tanınmadığı yerde, bedelini göze alarak kullanmak başka. İkincisine kapasite denir.
Son olarak kişisel bir şey söyleyeyim. Üç gün önce bu insanların kurduğu yapıyı ayrıntılı biçimde eleştirdim: temsil düzenini, karar usullerini, anayasal güvence mekanizmalarının eksikliğini. O eleştirilerin geri almıyorum, ve Sayın Önen’in kendisi de geri almamı istemedi — tam tersine, değerli bulduğunu yazdı.
Kürt siyasetinde en çok ihtiyaç duyulan şey budur: eleştiriyi düşmanlık saymayan, cevabını kamuoyu önünde veren, ve baskı anında da aynı soğukkanlılıkla kaydı tutan bir siyaset kültürü. Bu hafta Fuat Önen’in yaptığı buydu.
Kendisine ve serbest bırakılan bütün arkadaşlara geçmiş olsun.
Behrooz Shojai
S G retweeted
انقیاد، حقوق نیست
دربارهٔ بازداشت رهبران هەڤبەندی و پرسشی که صد سال است بیپاسخ مانده است
آنچه روی داد
بامداد سهشنبه، ۱۷ نوامبر ۲۰۲۶، نیروهای امنیتی ترکیه همزمان در آنکارا، دیاربکر، باتمان و ماردین به خانههای شماری از چهرههای سیاسی کورد ریختند. در موج نخست نُه تن بازداشت شدند و شمار بازداشتیها در ساعات بعد به سیزده رسید.
در میان آنان بایرام بوزیەل، رئیس حزب سوسیالیست کوردستان (پسک)؛ حسن داغتەکین وکیل، معاون او؛ فؤاد اؤنەن از مدیران پێلکورد؛ محمد جان آزبای، معاون رئیس حزب میهندوستان کوردستان (پوک)؛ و علی اؤنجو، روژبین بوکون، علی چەوەن، آریان سەرهەد و علی آیدین هستند. اینها شخصیتهای سیاست کورد باکورند؛ بیشترشان دههها حبس و تبعید را پشت سر گذاشتهاند و هیچیک در هیچ دورهای در ساختار مسلح نبودهاند.
آنچه این افراد ده روز پیش انجام داده بودند این بود: در ۹ نوامبر در دیاربکر تأسیس "اتحاد ملی کوردستان" — هەڤبەندی — را اعلام کردند. ائتلافی از شش ساختار سیاسی کورد بهعلاوهٔ شخصیتهای مستقل، با برنامهای منتشرشده، مجلسی پنجاهویکنفره، نشانیای در دیاربکر و نشستی مطبوعاتی با نام سخنگویان. نه سازمانی مخفی، نه شاخهٔ نظامی، نه فراخوانی به سلاح. در برنامهشان صراحتاً نوشتهاند که روش مبارزهشان "بر زمین مشروعیت و با راهها و ابزارهای سیاسی" است.
و در همان برنامه این را هم نوشته بودند: ملت کورد باید بر کشور خود، کوردستان، صاحب حاکمیت و جایگاه سیاسی باشد.
زمانبندی را باید دید. پنج روز پیش از آن اعلام، در ۴ نوامبر، متن تازهای از عبدالله اوجالان منتشر شده بود با عنوان "جمهوری دموکراتیک، انتگراسیون دموکراتیک" — متنی که در صد و شصت و هشت هزار نویسه، واژهٔ "جایگاه" صفر بار، "زبان رسمی" صفر بار و "کوردستان" دو بار دارد. هەڤبەندی دقیقاً همان واژههایی را که آن متن از گردش خارج کرده بود دوباره روی کاغذ آورد، و در بیانیهاش هم دولت ترک و هم "جریانهای انتگراسیونیست" را به نام رد کرد. ده روز بعد، رهبرانش بازداشت شدند.
من این بازداشتها را محکوم میکنم و آزادی فوری، دسترسی بیدرنگ به وکیل و اعلام عمومی اتهامات را خواستارم. اما پرسشی که میخواهم طرح کنم از خود این پرونده کلانتر است، و برای خوانندهٔ کورد روژهەلات بیربط نیست.
داشتن قدرت، داشتن حق نیست
داشتن قدرت محاکمهٔ یک ملت، بهمعنای داشتن حق محاکمهٔ آن ملت نیست.
لازمالاجرا بودن با الزامآور بودن یکی نیست. حتی دولتدوستترین نظریهٔ حقوقی هم این دو را جدا میکند: یک قاعده میتواند معتبر باشد و در عین حال هیچ تکلیف اخلاقی نیافریند. پلیس میآید، دادستان کیفرخواست مینویسد، قاضی حکم میدهد، زندان اجرا میکند — همهٔ اینها قدرت را اثبات میکنند؛ هیچیک حق را اثبات نمیکند.
یک قانون اساسی حق فرماندادن را از کجا میگیرد؟ از آنجا که مخاطبانش همزمان نویسندگانش باشند. این سنگبنای هر نظم قانوناساسی دموکراتیک است. و کوردها مخاطب قانون اساسی ترکیهاند؛ نویسندهٔ آن نیستند. آنچه در پی میآید گزارش این شکاف است.
یکم: ملت کورد بنیانگذار این دولت نیست
در مجلس مؤسس جمهوری ترکیه نمایندگان کوردتبار حضور داشتند — اما نه بهعنوان نمایندگان ارادهٔ جمعی ملت کورد. مشارکت فردی چند نفر با شریک مؤسسبودن یک ملت یکی نیست.
مهمتر: قانون اساسی ۱۹۲۱ (تشکیلات اساسی) برای ولایات شوراهای محلی و اختیاراتی پیشبینی کرده بود. قانون اساسی ۱۹۲۴ آن اختیارات را برداشت. پس گفتن اینکه "به کوردها هرگز چیزی داده نشد" ناقص است؛ دقیقتر این است: این دولت با بازگرفتن آنچه داده شده بود بنیان گذاشته شد. کوردها نه بهعنوان شریک مؤسس، بلکه بهعنوان جمعیتی که باید زیر حاکمیت قرار گیرد در آن گنجانده شدند.
فاصلهٔ میان شریک مؤسسبودن و جمعیتبودن، همان فاصلهٔ میان حاکمیت و انقیاد است.
دوم: شهروندی بهصورت ترکبودن تعریف شده
مادهٔ ۶۶ قانون اساسی ترکیه:
"Türk Devletine vatandaşlık bağı ile bağlı olan herkes Türktür."
"هر کس که با پیوند شهروندی به دولت ترک بسته باشد، ترک است."
گفته میشود این تعریفی حقوقی است و نه قومی. بسیار خوب. اما پرسش از همینجا آغاز میشود: چرا نام شهروندی مشترک باید نام تنها یکی از ملتهایی باشد که این کشور را میسازند؟ ترک با نام ملی خودش در درون نظم قانوناساسی است؛ کورد تنها تا آن اندازه در آن است که آن نام را بر خود بپذیرد. کسی که برای استفاده از حقوقش باید از خودبودن دست بردارد، شهروند برابر نیست.
روایت مؤسس نیز از همینجا ساخته میشود: تز رسمی تاریخ، برنامهٔ درسی، تقویم رسمی، سوگند صبحگاهی مدارس، و اینکه صفت "ملی" از آن کیست. در این روایت کورد نه نویسندهٔ تاریخ خود، بلکه مسئلهای است که دولت باید حلش کند.
سوم: زبان، از حوزهٔ عمومی بیرون گذاشته شده
کوردی در ترکیه زبان رسمی نیست؛ و نبودنش تمام ماجرا نیست. در آموزش زبان تدریس نیست، در اداره زبان مکاتبه نیست، در دادگاه زبان دفاع نیست. پس از دههها ممنوعیت مستقیم، سرانجام "آزاد" شد — یعنی از بودجه، برنامهٔ درسی و نهادهای دولت بیرون گذاشته شد. ترکی با پول دولت بازتولید میشود و زندهماندن کوردی بر شانهٔ خانوادهها گذاشته شده است. این را فاصلهٔ برابر نمینامند.
چهارم: کورد با حقوق روبهرو نمیشود، با امنیت روبهرو میشود
یک شهروند ترک که نظر سیاسیاش را بیان میکند، در دایرهٔ حقوق آزادی بیان است. یک کورد که همان نظر را بیان میکند، در دایرهٔ قانون مبارزه با ترور (TMK)، مادهٔ ۳۱۴ قانون مجازات — "عضویت در سازمان مسلح" — و دادگاههای ویژه است. همان عمل برای یکی سیاست است و برای دیگری جُرم. دادگاه فرق میکند، معیار ادله فرق میکند، مجازات فرق میکند.
وقتی یک ملت بهتمامی در مقولهٔ تهدید بالقوه تعریف شود، نام آنچه بر او اعمال میشود حقوق نیست؛ تدبیر امنیتی است. بازداشتهای سهشنبه نمونهٔ همین است.
پنجم: حتی آنچه با رأی به دست میآید، بازگرفتنی است
میگویند: "پس در انتخابات شرکت کنید." شرکت شد. دهها شهرداری در باکور با رأی مردم برده شد.
سپس قیّم گماشته شد. سازوکار ساده است: وزارت کشور ترکیه شهردار منتخب را برکنار و بهجای او مدیری دولتی مینشاند. رأی شمرده شد، نتیجه اعلام شد، و یک تصمیم اداری آن را بیاعتبار کرد.
اثبات همین است: در این نظم حتی آنچه کوردها با رأی میبرند از حد اجازهٔ مرکز فراتر نمیرود. و اینجا تمایزی هست که تمام بحث بر آن میچرخد. صلاحیتی که قانون اساسی تخصیص داده باشد، بازگرفتنش مستلزم تغییر قانون اساسی است. صلاحیتی که مرکز واگذار کرده باشد، با یک تصمیم عادی بازگرفته میشود. از آنچه تا امروز به دست کوردها رسیده، هیچیک از نوع نخست نبوده است.
نمونهٔ تازهاش در روژاوا دیده شد: برای بیرونکردن کوردی از جایگاه زبان تدریس، نه تغییر قانون اساسی لازم بود و نه حتی قانون — یک بخشنامهٔ وزارتی کافی بود. آنچه با اجازه داده شود، با اجازه پس گرفته میشود.
ششم: در هیچ حوزهای اختیار تصمیم نیست
در زبانش نیست. در خاکش نیست: اینکه کدام درّه زیر آب سد برود را دیگری تعیین میکند، و کسانی که با نتیجهاش زندگی خواهند کرد در آن تصمیم رأیی ندارند. در نام روستایش نیست: نام هزاران آبادی عوض شد، یعنی ثبت یک جغرافیا دربارهٔ خودش پاک شد. در امنیتش نیست. در اقتصادش نیست. در آموزشش نیست. در زندگی خودش نیست.
هر یک از اینها بهتنهایی بیعدالتی است. همه در کنار هم، چیز دیگری را توصیف میکنند: فاعلنبودن یک ملت در زندگی خویش. نام این استعمار است، و پرهیز از نامبردنش آن را سبکتر نمیکند.
سنگ قفل: تغییرش هم ممنوع است
معقولترین پاسخ به آنچه تا اینجا گفته شد این است: "کمبودهایی هست، اما قانون اساسی تغییرپذیر است؛ سیاست کنید، اکثریت شوید، تغییرش دهید."
نه. تغییر نمیکند.
مادهٔ ۳ قانون اساسی ترکیه تمامیت تقسیمناپذیر دولت با کشور و ملتش، و ترکیبودن زبانش را تنظیم میکند. مادهٔ ۴ میگوید این احکام تغییر داده نمیشوند و تغییرشان پیشنهاد هم نمیشود.
یعنی هیچ اکثریتی، هیچ انتخاباتی و هیچ همهپرسیای نمیتواند این مواد را لمس کند. راه سیاسی باز گذاشته شده و راه حقوقی پلمب شده است: میتوانی تا ابد مطالبه کنی و هرگز به نتیجه نرسانی. نظمی که در اصلاح خود را میبندد، در همان لحظه چیزی را از دست میدهد — حق طلب رضایت از کسی که بیرون نگهش داشته است.
و یک حلقهٔ بسته هم اینجاست: دولت با استفاده از نظم حقوقیای که مشروعیتش زیر پرسش است، کسانی را محاکمه میکند که همان مشروعیت را زیر پرسش بردهاند. آنچه طرفی صادر میکند که در دعوای مربوط به حاکمیت خودش هم شاکی است و هم دادگاه، حکم نامیده نمیشود.
از این چه نتیجه میشود و چه نمیشود
نتیجه نمیشود که دادگاهها نادیده گرفته شوند و وکیل گرفته نشود. برعکس. خواستن اینکه یک نظم به قواعد خودش پایبند باشد، بهمعنای پذیرش این نیست که آن قواعد ما را وجداناً ملزم میکنند. مستندکردن اینکه قدرت حاکم حقوق خودش را نقض میکند، یکی از کهنترین ابزارهای مبارزه است.
و باید اضافه کرد: مطالبهٔ حاکمیت، بهخودیخود، جُرم نیست. مادهٔ یکم مشترک دو میثاق بینالمللی ۱۹۶۶ حق همهٔ خلقها را در تعیین آزادانهٔ جایگاه سیاسیشان بهرسمیت میشناسد؛ و بیانیهٔ ۲۶۲۵ مجمع عمومی (۱۹۷۰) راههای اعمال این حق را برمیشمارد: تأسیس دولت مستقل، پیوند آزاد با یک دولت، یکپارچگی با آن، یا "پدیدآمدن هر جایگاه سیاسی دیگری که مردم آزادانه تعیین کنند". فهرست گزینهها را هیچکس جز خود آن مردم نمیتواند ببندد. و آنچه تعیینکننده است محتوای مطالبه نیست، روش آن است: دیوان اروپایی حقوق بشر در آرای حزب کمونیست متحد ترکیه و حزب سوسیالیست (هر دو ۱۹۹۸) گفته است که مطالبهٔ تغییر ریشهای ساختار قانوناساسی، تا وقتی ابزارها قانونی باشند و فراخوانی به خشونت در میان نباشد، در دایرهٔ آزادی بیان و تشکل است.
نتیجه میشود که آنچه این نظم از کوردها میخواهد تکلیف نیست، اطاعت است. و اطاعت، با تغییر توازن قوا تغییر میکند.
و اکنون روژهەلات
تا اینجا دربارهٔ باکور و ترکیه نوشتم. اما خوانندهٔ فارسیزبان و کورد روژهەلات بیدلیل این را نمیخواند؛ چون استدلال انتقالپذیر است و بخشی از آن عیناً تکرار میشود.
مادهٔ ۱۵ قانون اساسی جمهوری اسلامی میگوید زبان و خط رسمی مشترک مردم ایران فارسی است و اسناد و مکاتبات و متون رسمی و کتب درسی باید به این زبان باشد؛ و سپس "استفاده از زبانهای محلی و قومی در مطبوعات و رسانههای گروهی و تدریس ادبیات آنها در مدارس، در کنار زبان فارسی آزاد است."
دقت کنید که این ماده چه میدهد و چه نمیدهد. اجازهٔ تدریس ادبیات زبان را میدهد؛ تدریس به آن زبان را نه. و "آزاد است" دقیقاً همان مقولهای است که در تمام این نوشته بحثش رفت: اجازه، نه تخصیص. چیزی که آزاد گذاشته شده، با همان دستی که آزادش گذاشته محدود میشود — و تجربهٔ کوردها، ترکهای آذربایجان، بلوچها و عربهای اهواز در چهار دههٔ گذشته همین را نشان داده است: دورههایی از گشایش، سپس بستهشدن کلاسها، توقیف نشریات، و بازداشت آموزگاران.
قانون اساسی ایران نیز هستهٔ تغییرناپذیر خود را دارد؛ مادهٔ ۱۷۷ بازنگری را تنظیم میکند و محتوای شماری از اصول را از دایرهٔ تغییر بیرون میگذارد. استانداران استانهای کوردستان از مرکز منصوب میشوند؛ مجلس منطقهای با صلاحیت تخصیصیافته وجود ندارد؛ و همان منطق امنیتی که در باکور قانون ترور نام دارد، در روژهەلات نام دیگری دارد و کار یکسانی میکند: سخن سیاسی کورد در دادگاه انقلاب رسیدگی میشود، نه در دادگاه عمومی.
و حافظهٔ تاریخی هم موازی است. سید رضا، رهبر انقلابیون درسیم در باکور، در ۲۱ سپتامبر ۱۹۳۷ نامهای به وزارت خارجهٔ بریتانیا نوشت و بمباران روستاها را گزارش کرد؛ در ۱۵ نوامبر همان سال اعدام شد. قاضی محمد، رئیسجمهور جمهوری کوردستان در مهاباد، در ۳۱ مارس ۱۹۴۷ در میدان چوارچرا به دار آویخته شد. دو دولت، دو دهه فاصله، یک منطق.
بنابراین پرسشی که این نوشته طرح میکند مسئلهٔ باکور نیست. پرسش این است: نظمی که ملتی را در تأسیس خود شریک نکرده، زبانش را از حوزهٔ رسمی بیرون گذاشته، سخن سیاسیاش را در دادگاه امنیتی رسیدگی میکند و راه تغییر قانونی وضعیتش را بسته است — از آن ملت چه چیزی میتواند بخواهد؟ میتواند اطاعت بخواهد. قدرتش را هم دارد. اما وفاداری وجدانی را نمیتواند بخواهد، چون رضایت را هرگز نخواسته است.
سخن پایانی
و راه بهدستآوردن آن حق، "دادن" چیزی به کوردها نیست. تعیین جایگاه سیاسی و حاکمیت کوردها موضوع اجازه نیست؛ تصمیم خود آنان است. مسئله حتی این نیست که آن تصمیم بهرسمیت شناخته شود یا نه — مسئله این است که نظم این جغرافیا همراه کوردها نوشته میشود یا نه. تنها گزینهٔ پیش روی دولتها این است که طرف آن نوشتن باشند یا نباشند؛ گزینهای به نام بخشیدن وجود ندارد، چون آنچه بخشیده شود حاکمیت نیست.
و دو یادداشت پایانی.
نخست: نقد و همبستگی در تقابل با هم نیستند. من چند روز پیش ارزیابی مفصل و سختی دربارهٔ برنامه و حقوق داخلی هەڤبەندی منتشر کردم و هیچیک از آن پرسشها را پس نمیگیرم. اما آن نقد در درون میدان سیاسی کورد بود؛ مداخلهٔ دولت به برچیدن شرایط خود آن بحث معطوف است. نقد در میان کوردها نشانهٔ حیات سیاسی است؛ بازداشت کوششی است برای متوقفکردن آن حیات.
دوم، و شخصی: فؤاد اؤنەن، که دو روز پیش در برابر همگان پاسخی صریح و رفیقانه به نقد من داد، اکنون در بازداشت است. این سطرها را با همبستگی با او و با همهٔ بازداشتشدگان مینویسم.
تا آن روز که نظم این سرزمینها همراه ساکنانش نوشته شود، نام آنچه بر کوردها جاری است حقوق نیست. انقیاد است. و انقیاد هیچکس را تا ابد ملزم نمیکند.
🤖 Made with AI
S G retweeted
Binçavkiriyên,
Hevbendiya Neteweyî ya Kurdistanê
hatin serbest berdan!...
#Hevbendi























