🎥 آیتم فکت‌نامه در برنامه تصویری تازه رادیو فردا رادیوفردا @RadioFarda_ برنامه جدید تصویری خود با نام «نگاه فردا» را به راه انداخته که هر پنجشنبه ۱۸:۳۰ به وقت ایران پخش می‌شود. در بخشی از این برنامه، فکت‌نامه به مرور یک یا چند فکت‌چک هفته می‌پردازد. این برنامه را از طریق ماهواره یا کانال یوتیوب رادیوفردا دنبال کنید. بخش درستی‌سنجی این برنامه را هم می‌توانید در حساب‌های کاربری فکت‌نامه ببینید. در نخستین قسمت، ادعای رئیس کل بانک مرکزی درباره کنترل تورم در ایران را بررسی کرده‌ایم.👇 radiofarda.com/z/24478

🔹Factnameh Monthly Brief: July 2026 If you followed events in Iran during July, you were likely confronted with a constant stream of dramatic images and competing claims about the recent military conflict between Iran and the United States, as well as Iran’s domestic politics, including the funeral of former Supreme Leader Ali Khamenei. This brief brings together our investigations from July and looks more closely at what the evidence showed.👇 factnameh.substack.com/p/fac…

🎙 هزارداستان بودجه؛ قسمت بیست و پنجم - چاه ویل مصلی ۳۸ سال پیش آیت‌الله خمینی با تاکید بر اینکه مصلی تهران باید به دور از زرق‌وبرق و یادآور سادگی مساجد صدر اسلام باشد، دستور ساخت آن را صادر کرد؛ پروژه‌ای که بیش از همه مساجد پر زرق و برق جهان برای آن هزینه شده و هنوز به اتمام نرسیده است. این پروژه که قرار بود نماد شکوه و اقتدار جمهوری اسلامی باشد، حالا تبدیل به نمادی از تلاش نافرجام برای تظاهر و خودنمایی شده است. موضوع بیست و پنجمین قسمت پادکست هزارداستان بودجه، مصلی تهران است. هزارداستان بودجه، کار مشترک فکت‌نامه و رادیو فردا را در سایت رادیو فردا و پادگیرها دنبال کنید.👇 castbox.fm/channel/%D9%87%D8…

🎥 ادعای تازه درباره واکسن کرونا، همزمان با تشییع خامنه‌ای از زمانی که علی خامنه‌ای واردات برخی از معتبرترین واکسن‌های کرونا به ایران را ممنوع کرد، حدود پنج سال می‌گذرد؛ اما ادعاها برای توجیه این تصمیم همچنان ادامه دارد. همزمان با تشییع جنازه خامنه‌ای، محمدرضا کلانتر معتمدی دبیر پیشین فرهنگستان علوم پزشکی، در صداوسیما ادعا کرد که واکسن کرونای فایزر موجب نازایی می‌شود؛ ادعایی که از سوی فکت‌نامه شایسته نشان «شاخ‌دار» بود. در این ویدیو، مرور کوتاهی کرده‌ایم بر دستوری که پنج سال قبل صادر شد و دلایل بی‌اساسی که همچنان در توجیه آن ساخته می‌شود. ویدیو را می‌توانید در یوتیوب ببینید:👇 youtube.com/@FactNameh/short…

✍️ The Digital Funeral: How Iran Used Western Influencers to Rewrite History Following the death of former Supreme Leader Ali Khamenei, the Iranian government sponsored media tours for foreign influencers to attend his funeral. The goal? To project an exaggerated image of national unity and regime stability to the rest of the world. Influencers like @jacksonhinkle , @MaxBlumenthal , and @ChrisHelali helped push this official narrative, claiming crowd sizes of 20 to 40 million people to their millions of followers, even though actual documented gatherings were only a fraction of that size. Because these influencers shared the content on their personal accounts, it gave the state-sponsored messaging a false appearance of independent, authentic observation. Swipe through the three charts below to see how these influencers' accounts drove engagement around this event. By selecting guests with diverse political backgrounds, Iran was able to feed its narrative to international audiences ranging from the anti-imperialist left to MAGA-aligned populists. Read the full analysis by Factnameh:👇 factnameh.substack.com/p/the…

۱/ ✍️ روایت تشییع خامنه‌ای، ایران و شبکه اینفلوئنسرهای همسو بیش از چهار ماه بعد از کشته‌شدن علی خامنه‌ای، مراسم تشییع او در ایران و عراق به رویدادی با اهمیت سیاسی برای حکومت تبدیل شد. با توجه به نفوذ فزاینده اینفلوئنسرهای شبکه‌های اجتماعی (۲۷ درصد مردم جهان اخبار را از اینفلوئنسرهای خبری دریافت می‌کنند)، جمهوری اسلامی این وضعیت را فرصتی برای انتشار روایت مطلوب خود از تحولات ایران و اثرگذاری بر نحوه بازنمایی آنها دید. حکومت با بسیج گسترده امکانات اجرایی و رسانه‌ای تلاش کرد تشییع خامنه‌ای را به نمایش حمایت مردمی، مشروعیت نظام و بیعت با مجتبی خامنه‌ای تبدیل کند. این رویکرد در ادامه تغییری بود که نشانه‌های آن بعد از اعتراضات دی‌ماه ۱۴۰۴ در راهبرد رسانه‌ای حکومت مشاهده شد. این رویکرد را نهادهایی مثل معاونت برون‌مرزی صداوسیما، مرکز رسانه‌ای صبح و وزارت ارشاد هدایت می‌کنند و در آن، استفاده از اینفلوئنسرهای همسو، فعالان غربی «ضدامپریالیسم» و چهره‌های رسانه‌ای جهان عرب جایگاه پررنگ‌تری یافته است. وزیر ارشاد از حضور حدود ۶۰۰ خبرنگار و نماینده رسانه‌های خارجی و رئیس سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی از حضور حدود ۴۰۰ بلاگر و فعال رسانه‌ای خارجی برای مراسم تشییع خبر دادند.🧵⬇️

❌ ادعای شاخ‌دار درباره جمعیت ۴۰ میلیونی تشییع خامنه‌ای خبرگزاری فارس مدعی شده ۴۱ تا ۴۳ میلیون نفر در مراسم تشییع خامنه‌ای در ایران و عراق شرکت کرده‌اند که ۱۰ میلیون آن مربوط به عراق است. این آمار به‌شکلی عجیب و غیرمنطقی، اغراق‌آمیز است. به دلیل محدودیت داده‌ها و وجود متغیرهای زمانی و مکانی، تخمین دقیق جمعیت ممکن نیست، اما طبق تحقیقات فکت‌نامه می‌توان با اطمینان نسبی گفت جمعیت تشییع‌کننده خامنه‌ای در تهران در مقیاس چندصد هزار نفر بوده و با اعداد و ارقام چند میلیونی فاصله زیادی دارد. علاوه بر این ادعای حضور بیش از ۳۰ میلیون نفر در مراسم تهران، قم و مشهد، در مقیاس جمعیت کل سه استان‌، غیرطبیعی است. این اعداد بیش از ۱/۵ برابر کل مجموع جمعیت استان‌های تهران، قم و خراسان رضوی در سال ۱۴۰۵ است. برای اینکه آمار فارس درست دربیاید باید پذیرفت علاوه بر کل جمعیت این سه استان، ۸ تا ۱۰ میلیون نفر هم از استان‌های دیگر به این مراسم آمده باشند، در حالی که ظرفیت تردد کل جاده‌های کشور طبق آمار وزارت راه و شهرسازی، در شرایط عادی حدود ۲/۲ میلیون سفر در روز است. در این مدت هیچ گزارشی از ترافیک جاده‌‌ای غیرعادی در مسیرهای منتهی به این سه استان مخابره نشده و صرفا گزارش‌هایی درباره آماده شدن مشهد برای پذیرایی حدود ۴ میلیون میلیون مسافر اشاره شده است، در حالی که کل جمعیت شهر مشهد کمتر از ۳ میلیون نفر است. آمار ۱۰ میلیون شرکت‌کننده در عراق نیز بسیار دور از واقعیت است. پذیرفتن این آمار یعنی بپذیریم از هر سه نفر بزرگسال در عراق، یک نفر در این مراسم شرکت کرده است. طبق برآوردها حدود ۶۰ تا ۶۵ جمعیت عراق را شیعیان تشکیل می‌دهند.👇 factnameh.com/fa/fact-checks…

🔹 How Many Attended Iran’s Former Supreme Leader’s Funeral? Iranian media and several international outlets recently claimed massive, record-breaking crowds during the funeral events in Tehran. But an in-depth analysis by Factnameh reveals that these numbers are highly inflated and based on flawed assumptions. Here is what the data actually shows, based on three items: 1- Tehran Mosalla Ceremony: While some online claims soared up to 24 million, aerial mapping and crowd density calculations show the peak crowd during the funeral prayer was only around 300,000 people. Even factoring in crowd turnover during the 40-hour event, total attendance realistically falls between 600,000 and 3 million. 2- Azadi Street Procession: Despite claims of millions, high-resolution satellite imagery reveals scattered, low-density crowds along the route. Factnameh estimates the procession drew at most several hundred thousand participants. 3- Transport data analysis: Officials claimed 17 million public transit trips were taken in 48 hours to support the massive attendance figures. The reality? Tehran Metro's average daily use is only about 1.5 million, with a maximum projected capacity of just 3.5 million. The multi-million figures circulated online are physically impossible based on venue sizes, crowd density metrics, and municipal transit capacity. Factnameh’s Substack:👇 factnameh.substack.com/p/how…

✍️ چند نفر در مراسم تشییع خامنه‌ای در تهران شرکت کرده‌اند؟ هواداران جمهوری اسلامی مدعی‌اند بین ۱۰ تا ۲۴ میلیون نفر در مراسم تشییع علی خامنه‌ای در تهران شرکت کرده‌اند. این آمار در برخی رسانه‌های خارجی هم بازتاب داشته و این تصور به وجود آمده که از ۱۳ تا ۱۵ تیر، میلیون‌ها نفر در مصلی و خیابان آزادی تهران حضور داشته‌اند. این آمار درست نیست و اکثر ادعای مطرح‌شده، بر اساس فرضیات اشتباه و تخمین‌های غلط مطرح شده‌اند. محاسبات و بررسی‌های دقیق فکت‌نامه نشان می‌دهد اوج جمعیت ثبت‌شده برای مراسم مصلی در زمان اقامه نماز در محوطه‌ای به وسعت ۱۵۰ تا ۱۶۰ هزار متر مربع گرد آمده‌اند. این محوطه با ابزار Map Checking و با تطبیق تصاویر با تصاویر هوایی منتشر شده در رسانه‌های ایران محاسبه شده و فضاهای قابل دسترسی از جمله صحن، شبستان، گذرگاه‌ها و خیابان‌های اطراف (قنبرزاده و بهشتی) مصلی را شامل می‌شود. با استناد به تصاویر مراسم نماز، متوسط تراکم جمعیت در کل محدوده (میانگین) حدود ۲ نفر در مترمربع است. یعنی در زمان اوج مراسم، جمعیتی حدود ۳۰۰ هزار نفر در مصلی حضور داشته‌اند. مراسم مصلی حدود ۴۰ ساعت ادامه داشته است. اگر فرض کنیم در این مدت ۲ تا ۱۰ برابر جمعیت لحظه نماز، به مصلی آمده‌اند اما در نماز حضور نداشته‌اند، جمعیت کل در بازه‌ای بین ۶۰۰ هزار تا ۳ میلیون نفر قرار می‌گیرد و نمی‌تواند بیش از این باشد. در مورد مراسم تشییع جنازه روز ۱۵ تیر در خیابان آزادی هم ادعاهای اغراق‌شده‌ای مطرح شده است. بررسی دقیق تصاویر رسانه‌های داخلی (از جمله سایت khamenei.ir) و تطبیق آن با تصاویر ماهواره‌ای نشان می‌دهد جمعیت این مراسم نیز در مقیاس صدهزار نفری بوده است. تصاویر ماهواره‌ای که رویترز و خبرنگار بی‌بی‌سی منتشر کرده‌اند تراکم جمعیت حاضران را در محدوده میدان آزادی، میدان امام حسین، میدان فردوسی و چهارراه ولیعصر، در زمان تشییع جنازه در مقابل دانشگاه شریف نشان می‌دهد. این تصاویر نشان می‌دهد جمعیت در اغلب نقاط مسیر، از جمله در محوطه میدان آزادی پراکنده است و فقط در محدوده چند صد متری ماشین حمل جنازه، به صورت متراکم دیده می‌شود. البته تغییر زمان تشییع جنازه باعث شده برخی افراد از ادامه حضور در خیابان‌ منصرف شوند، اما تغییری در این واقعیت ایجاد نمی‌کند که جمعیت تشییع جنازه خامنه‌ای در روز ۱۵ تیر در مقیاس صد هزار نفری است و با مقیاس میلیونی فاصله زیادی دارد. برخی آمارهای عجیب هم درباره سفر با مترو منتشر شده که سوال‌برانگیز و مشکوک به عددسازی است. شهرداری تهران مدعی است در روزهای ۱۳ و ۱۴ تیر، طی ۴۸ ساعت ۱۷ میلیون سفر با مترو،‌ با محوریت سفر در محدوده مصلی تهران انجام شده است. متوسط سفرهای روزانه «در کل شبکه مترو» تهران ۱/۵ میلیون سفر است و مقام‌های شهرداری به‌تازگی اظهار امیدواری کرده‌اند با تکمیل خطوط ۶ و ۷ این ظرفیت به ۳/۵ میلیون سفر در روز برسد.👇 factnameh.com/fa/fact-checks…

❌ ویدیوی نمایش «مشت گره کرده نورانی» در مصلی، ساختگی است ویدیویی در شبکه‌های اجتماعی منتشر و ادعا شده مربوط به یک نمایش پهپادی با تصویر «مشت گره‌کرده رهبر» در جریان «مراسم وداع» در آسمان مصلی تهران است. این ادعا بی‌اساس و نادرست است و ویدیو با استفاده از هوش مصنوعی ساخته شده است. هیچ تصویر یا ویدیوی دیگری از چنین نمایشی در خبرگزاری‌های رسمی یا صفحات شخصی وجود ندارد؛ در حالی که چنین رویدادی قاعدتا باید به طور گسترده پوشش داده می‌شد. نورپردازی رواق اصلی و گلدسته‌ها در این ویدیو با تصاویر و ویدیوهای واقعی تفاوت دارد. در ویدیوهای واقعی مراسم، تعداد زیادی پرچم در دست حاضران دیده می‌شود اما در این ویدیو هیچ پرچمی نیست. بر اساس خبرها، مراسم مصلی دارای ورودی و محل استقرار تفکیک‌شده برای زنان و مردان است اما در ویدیوی مورد اشاره، زنان و مردان در کنار هم دیده می‌شوند. یک نماد «مشت گره‌کرده» در واقعیت به عنوان یک المان شهری با ارتفاع ۱۸ متر در میدان انقلاب تهران نصب شده، اما ادعا و ویدیوی نمایش هوایی پهپادها واقعی نیست.👇 factnameh.com/fa/fact-checks…

Factnameh is officially on LinkedIn! Follow us for the latest updates on Iran’s information environment, open-source research, and our ongoing work to counter information manipulation. Follow us here: ca.linkedin.com/company/fact…

Our latest investigation into Iran's state-sponsored media tours has been featured in The Guardian! We revealed how the Islamic Republic uses foreign influencers, like UK TV personality @Bushra1Shaikh, to reproduce government narratives and bypass traditional journalism. During severe domestic internet blackouts, Shaikh was granted high-level access to senior officials and sensitive military sites to broadcast unedited state propaganda to her hundreds of thousands of followers. Read more about our findings and insights into Iran's shifting digital strategies in @guardian: theguardian.com/world/2026/m…

۱/ ✍️ ماجرای «ستاد ویژه ساماندهی فضای مجازی» و قطع و وصل اینترنت ۸۸ روز پس از قطع اینترنت، مقام‌های دولت جمهوری اسلامی مدعی شدند فرایند اتصال تدریجی دوباره اینترنت از روز ۵ خرداد ۱۴۰۴ آغاز شده است. مقام‌های دولتی می‌گویند فرایند اتصال اینترنت بر اساس مصوبه «ستاد ویژه فضای مجازی» است، گروه‌های مخالف اینترنت اما «ستاد ویژه» را فاقد وجاهت قانونی می‌دانند. «ستاد ویژه ساماندهی و راهبری فضای مجازی» با حکم مسعود پزشکیان با عنوان «رئیس‌جمهور/ رئیس شورای عالی امنیت ملی» تشکیل شده و اولین مصوبه آن بازگشت اینترنت به وضع قبل از دی‌ماه است. ساعاتی پس از اعلام بازگشایی اینترنت، خبرگزاری قوه قضائیه خبر داد که دیوان عدالت اداری، در اقدامی بی‌سابقه، دستور موقت توقف اجرای مصوبه تشکیل ستاد ویژه را صادر کرده است. طبق قانون، دیوان عدالت اداری می‌تواند اجرای اموری را که تبعات جبران‌ناپذیر دارد (مثل تخریب ساختمان)، به صورت موقت متوقف کند، اما سابقه نداشته در مواردی که خطر عینی وجود ندارد، دستور توقف صادر کند.🧵⬇️

✍️ گزارشگری اینفلوئنسرها از ایران؛ پروپاگاندا یا روایت آلترناتیو / بررسی مورد بشرا شیخ همزمان با قطع اینترنت در ایران و خاموشی صدای شهروندان عادی، گروهی از اینفلوئنسرها و فعالان رسانه‌ای خارجی با دسترسی کامل به اینترنت، در قالب تورهای رسانه‌ای «جشنواره صبح» وارد ایران شدند تا روایت خودشان را از جنگ، اعتراضات، حجاب و وضعیت اجتماعی منتشر کنند. در این میان، اینفلوئنسر اصلی این جریان، بشرا شیخ، فعال رسانه‌ای بریتانیایی ـ پاکستانی بود؛ کسی که از فضای رئالیتی‌شو و مد وارد روایت‌گری سیاسی درباره ایران شده و در این تورها به دسترسی‌هایی ویژه مانند حضور در تنگه هرمز، دیدار با مقام‌های حکومتی و روایت‌سازی درباره مسائل حساسی چون حجاب و قطع اینترنت و اعتراضات، دست یافته است. تحلیل حساب X او بین می ۲۰۲۵ تا می ۲۰۲۶ نشان می‌دهد اوج فعالیتش همزمان با بحران‌هایی مانند جنگ، آتش‌بس و اعتراضات در ایران بوده و از میان بیش از ۴ هزار پست او، حدود ۸۰۰ پست به ایران اختصاص داشته است. عملکرد شیخ نمونه‌ای از «کنشگری همسو» است؛ جایی که مرز میان خبرنگاری و فعالیت سیاسی کمرنگ می‌شود و تولید محتوا بیش از آنکه مبتنی بر مشاهده مستقل باشد، در راستای بازتولید روایت رسمی حکومت قرار می‌گیرد. همه این گزارش‌ها در وضعیت قطع اینترنت در ایران تولید و منتشر شده و در غیاب صدای متکثر و ارگانیک شهروندان ایران، این شکل از گزارشگری بیش از آنکه بازتاب واقعیت میدانی باشند، یک روایت مدیریت‌شده و هدایت‌شده در فضایی انحصاری است. این گزارش نشان می‌دهد چگونه شبکه‌های اجتماعی و اینفلوئنسرها به بخشی از پروژه جدید جمهوری اسلامی برای مدیریت افکار عمومی جهانی تبدیل شده‌اند؛ وضعیتی که در آن مرز میان «گزارشگری مستقل» و «بازتولید روایت رسمی جمهوری اسلامی» کمرنگ شده است. جزئیات بیشتر در سایت فکت‌نامه:👇 factnameh.com/fa/reports/202…