Filip Jakubowski

Teoria Polaka przełomem w fizyce. I słowo „przełom” jest tutaj potwierdzone przez każdego fizyka, z którym ten wywiad przygotowywałem. W zaciszu jednego z najsilniej strzeżonych laboratoriów na świecie Narodowego Laboratorium w Los Alamos w USA które odwiedziliśmy, polski naukowiec prof. Wojciech Żurek wraz z zespołem naukowców połączył fizykę klasyczną i kwantową. Zbudował też potwierdzone eksperymentalnie twierdzenie o fundamentalnym znaczeniu dla całej teorii mechaniki kwantowej. Twierdzenia o zakazie klonowania które pokazuje, że nieznany stan kwantowy nie może być w żaden sposób zreplikowany. Konsekwencją twierdzenia są podstawy współczesnej kryptografii kwantowej opartej o bezpieczny przesył informacji zakodowanej w stanie kwantowym. Teoria, której współtwórcą jest Polak stanowi dziś filar kwantowej kryptografii i kwantowego przekazu informacji. W stanie opisanym przez Pana Profesora próba podsłuchania kanału kończy się natychmiastowym poinformowaniem o tym fakcie osób się komunikujących. Sformułowane i udowodnione przez Woottersa, Żurka oraz Dieksa twierdzenie ma też fundamentalne znaczenie dla całej teorii mechaniki kwantowej. Pan Profesor jest też twórcą teorii darwinizmu kwantowego oraz pogłębionych badań nad dekoherencją, które doprowadziły go do jak mi mówi „znalezienia punktu styku pomiędzy fizyką kwantową i klasyczną”. Polak opracował zestaw warunków umożliwiających nam przeniesienie stanów kwantowych do świata klasycznego, w ten sposób znajdując „wynikowy” pomost pomiędzy tymi światami. A to jak mówi Pan Profesor może być ogromny krok dla rozwoju choćby komputerów kwantowych. Wreszcie jedną z teorii prof. Wojciecha Żurka jest mechanizm opisujący dynamikę powstawania wczesnego wszechświata nazwany Kibble-Żurek. Gdy Komitet Noblowski wręczał Nobla odkrywcą nadciekłości helu-3 w wywiadzie udzielonym przez Pana Profesora 26 listopada 2001 roku ujawniono, że „w ogłoszonym przez Komitet Noblowski komentarzu, wśród nazwisk innych naukowców, pada też nazwisko Żurka”. Bez wątpienia to on jako pierwszy zdał sobie bowiem sprawę, że pewne doświadczenia kosmologiczne powinno się dokonać w probówce z ciekłym helem następnie proponując ścieżkę co, gdy taki eksperyment się wykona. To, co się dzieje w helu-3, możemy porównać właśnie do historii z początku Wszechświata. Pan Profesor nie znosi, by mówić o nim jak o kandydacie do Nobla, choć nim jest. Nikt nie zdziwi się, gdy po ponad 100 latach to on jako pierwszy polski naukowiec po Marii Curie Skłodowskiej tę nagrodę otrzyma. By przygotować poniższy wywiad pokonaliśmy 5000 km. Dom Pana Profesora znajduje się w przepięknym miejscu. Na skraju miasteczka, w otoczeniu drzew a z tarasu rozciąga się przepiękny widok na kanion. I to na tym tarasie rozmawiamy. To rozmowa o magii naszego istnienia. Zapraszam na wywiad z nagrodzonym Orderem Odrodzenia Polski oraz Nagrodą im. Alberta Einstaina, polskim fizykiem kwantowym prof. Wojciechem Żurkiem. To był zaszczyt. Wywiad: youtu.be/fTnao9jzpNc?si=OJZf…