Police AI

خون ایرانی خونخواه ندارد؟ تا کی جوان ایرانی تنها بماند؟ سال ۶۴۲، نهاوند. ایران فقط یک نبرد را نمی‌بازد؛ یکی از آخرین سدهای بزرگ نظامی ساسانی در برابر خلافت راشدین فرومی‌ریزد. پس از آن لشکرکشی‌ها ادامه می‌یابد؛ شهرها محاصره، مقاومت‌ها سرکوب، مردم کشته یا اسیر و خراج تحمیل می‌شود. این فقط تغییر حکومت نبود؛ فروپاشی جهان آشنای مردم بود. هرمزان، فرمانده ساسانی، در خوزستان مقاومت می‌کند. شوشتر سقوط می‌کند و هرمزان را اسیر و به مدینه می‌برند؛ فرمانده ایرانی اکنون در مرکز حکومت فاتحان است. سال ۶۴۴، پیروز نهاوندی، ایرانی اسیر دیگری در مدینه، وارد تاریخ می‌شود. در روایت قهرمانانه بعدی، پیروز به خونخواهی شکست و اسارت ایرانیان برمی‌خیزد. نه سپاه داشت، نه پشتوانه حکومتی. تنها به قلب قدرت خلافت راشدین رفت و عمر، خلیفه دوم، را کشت. مرگ عمر پایان خشونت نبود؛ چرخه انتقام آغاز شد. عبیدالله، پسر عمر، به خونخواهی پدرش برخاست. هرمزان را، بدون آنکه مشارکتش در قتل عمر در محاکمه‌ای عادلانه ثابت شده باشد، کشت. جفینه را نیز کشت و بنا بر برخی روایت‌ها، دختر کم‌سن پیروز هم قربانی این انتقام شد. عثمان، خلیفه سوم، عبیدالله را بابت قتل هرمزان قصاص نکرد و از مرگ نجات داد. اینجاست که تاریخ معنایی فراتر پیدا می‌کند: خون خلیفه، خونخواه داشت؛ خون ایرانی، نه. مختار ثقفی خونخواه حسین بود، اما خونخواه هرمزان نبود. چهارده قرن می‌گذرد و دوباره نام جوان‌های ایرانی را می‌شنویم؛ مجیدرضا رهنورد، محمدمهدی کرمی، سید محمد حسینی، و بعد جوانان ۱۸ و ۱۹ دی. باز خیابان است، باز گلوله، باز زندان و اعدام‌ها. تا کی جوان ایرانی باید تنها جلو برود؟ پیروز نهاوندی در روایت قهرمانانه‌اش شجاع بود؛ آن‌قدر که بدون پشتوانه به قلب قدرت رفت. اما عمر را کشت و خلافت راشدین باقی ماند. درس تلخ امروز همین است: شجاعت فردی می‌تواند عظیم باشد، اما یک فرد به‌تنهایی جای سازمان، رهبری، برنامه و حمایت جمعی را نمی‌گیرد. ایرانی شجاعتش را بارها با جانش ثابت کرده؛ مسئله تنهایی این شجاعت است. چرا یک جوان باید هم معترض باشد، هم از خودش دفاع کند، هم شاهد کشته شدن دوستش باشد، هم بار خونخواهی را بر دوش بکشد و در نهایت خودش هم قربانی بعدی شود؟ وقتی مردم را فرا خوانده میشوند، برنامه روز شلیک چیست؟ وقتی اینترنت قطع می‌شود، شبکه جایگزین کجاست؟ وقتی خیابانی به محل کشتار تبدیل می‌شود، چه کسی باید اطلاعات درست را به مردم برساند؟ چه کسی مسئول است که نگذارد جوانی که تازه جسد هموطنش را دیده، از شدت خشم تنها وارد اقدامی مرگبار شود و خودش نفر بعدی همان چرخه شود؟ قدرت‌های خارجی هم مطرح‌اند. پیش از سرکوب، ترامپ گفته بود اگر حکومت به معترضان مسالمت‌آمیز شلیک کند، آمریکا ممکن است وارد عمل شود. چند روز بعد نیز گفت «کمک در راه است». اما برای انسانی که همان شب وسط خیابان بود، یک سوال ساده باقی ماند: کمک چه زمانی معنا دارد؟ وقتی هنوز زنده است، یا وقتی عکسش روی دیوار رفته؟ وقتی هنوز می‌توان از جانش حفاظت کرد، یا بعد از اینکه برایش پیام تسلیت نوشته‌اند؟ سوال مهم‌تر: اگر جوانی رفت و خون خودش هم ریخت، بعد چه؟ خون او نباید چند روز موضوع عزاداری باشد و بعد در میان صدها اسم دیگر گم شود. اگر کسی کشته شده، دادخواهی باید جدی و ماندگار باشد؛ نه انتقام کور و نه فرستادن جوان دیگری برای تکرار همان سرنوشت. باید روشن شود چه کسی دستور داده، چه کسی شلیک کرده، چه کسی بازداشت و شکنجه کرده، چه کسی پرونده ساخته و چه کسی حکم داده است. اسم‌ها، اسناد و زنجیره فرمان باید حفظ شوند تا هیچ‌کس بتواند پشت مقام، لباس یا جمله «دستور داشتم» پنهان شود. داستان هرمزان تکرار می‌شود: خونخواهی عمر فوری بود؛ قاتل هرمزان از مرگ نجات یافت. خون خلیفه، خونخواه داشت؛ خون ایرانی، نه. اگر قرار است چهارده قرن بعد چیزی تغییر کرده باشد، باید همین باشد: خون ایرانی نباید بی‌صاحب بماند، اما خونخواهی هم نباید دوباره بر دوش یک جوان تنها گذاشته شود. باید تبدیل شود به دادخواهی سازمان‌یافته، مستند و ماندگار؛ تا روزی که آمران و عاملان هر قتل و شکنجه، فردبه‌فرد پاسخگو شوند. از پیروز نهاوندی تا امروز، تاریخ بارها جوان ایرانی را تنها دیده است. شاید سوال اصلی دیگر این نباشد که ایرانی تا کجا حاضر است شجاع باشد. سوال این است: تا کی قرار است این شجاعت را تنها بگذاریم؟